Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας

Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας, μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, Πατάκη, Αθήνα 2021 σελ. 205

Ο Αλλάχ γνωρίζει καλύτερα

Από τον ©Πέτρο Μαρτινίδη στην Athens Review of Books

H αναφορά που συνοψίζει εξαιρετικά το κεντρικό θέμα της μελέτης, φανερώνοντας ταυτόχρονα τον συγγραφέα μυθιστορημάτων πίσω από τον φωτισμένο δοκιμιογράφο, νομίζω πως είναι η παραβολή του σπουργιτιού, στην αρχή της 7ης ενότητας, για τους προδιαθεσιακούς παράγοντες στην αποδοχή μιας δικτατορίας (σ. 107-108). Πρόκειται για γνωστή στο Ισλάμ παραβολή, με το σπουργίτι που παραπονιέται στον Θεό επειδή με κάποιον κεραυνό κατέστρεψε τη φωλιά του σ’ ένα δένδρο, υποχρεώνοντάς το να κατασκευάζει καινούργια, και τον Θεό να του εξηγεί πως μια οχιά ενέδρευε στο δέντρο, συνεπώς το χτύπημα έσωσε τη ζωή του σπουργιτιού∙ το οποίο μένει πλέον ευγνώμoν προς την καταστροφική χειρονομία κι αρχίζει ενθουσιωδώς την κατασκευή νέας φωλιάς, βέβαιο ότι, αγαθός και προστατευτικός ακόμα κι όταν το κατατρύχει, «ο Αλλάχ γνωρίζει καλύτερα». Συνεχίστε την ανάγνωση του «Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Επιστολές στον Στάλιν – Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Γεβγκένι Ζαμιάτιν

Επιστολές στον Στάλιν – Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Γεβγκένι Ζαμιάτιν, Πρόλογος μετάφραση σημειώσεις: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου ―εκδόσεις Άγρα, 2020

Πέντε γράμματα του Μπουλγκάκοφ (1929 – 1934), ένα της χήρας του (1946) κι ένα του Ζαμιάτιν (1931), όλα προς το Στάλιν, καθώς και το άρθρο του τελευταίου «Φοβάμαι» (1921), είναι ο κορμός του σύντομου πλην σημαντικού αυτού βιβλίου.

Απευθυνόμενοι προς το σοβιετικό δικτάτορα, οι σπουδαίοι δημιουργοί ταπεινώνονται, μα ξέρουν πως είναι η τελευταία ελπίδα να ξαναγίνει δημόσιο το έργο τους ή να τους επιτραπεί να φύγουν στο εξωτερικό, μήπως μπορέσουν να γράψουν ξανά (πέθαναν ο πρώτος πάμφτωχος, ο δεύτερος στην αυτοεξορία).

Η μεταφράστρια έχει κάνει λαμπρή δουλειά- μάλιστα με πολλή μετριοφροσύνη ονομάζει «Πρόλογο» την πληρέστατη Εισαγωγή της.

Σημαντικό εικαστικό/φωτογραφικό υλικό.

(Λέξεις 100)

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Bernhard Schlink, Όλγα

Bernhard Schlink, Όλγα ―μτφρ.: Απόστολος Στραγαλινός, εκδόσεις Κριτική, 2018

Ανατολική Πρωσία: η φτωχή Όλγα ερωτεύεται έναν ταξικά «ανώτερό» της, επηρμένο αξιωματικό, γίνεται δασκάλα και μοδίστρα, ζει δυο Παγκόσμιους Πολέμους,  και, σε προχωρημένη ηλικία, χάνει τη ζωή της σε μια παράτολμη πράξη. Ενδιάμεσα, στέλνει αναπάντητα γράμματα στον εξαφανισμένο αγαπημένο της.

Συγκίνηση, αξιοπρέπεια και απλότητα

Μυθιστόρημα σε τρία Μέρη, χωρισμένα με απόλυτη σαφήνεια. Πρώτο: τέλη του 19ου αιώνα – ΄50 κάτι, μηδενική εστίαση, παντογνώστης συγγραφέας· δεύτερο: ΄50 κάτι – μέρες μας, εσωτερική εστίαση· τρίτο: 1913-1971,επιστολικό, με εξαίρεση τον επίλογο. Κάθε (επίδοξος) συγγραφέας θα έπρεπε να μελετήσει την τέτοια δόμηση.

Μετάφραση ευπρόσωπη, με αναίτιες παραχωρήσεις στην καθαρεύουσα, επιμέλεια βελτιώσιμη, έκδοση άρτια.

(Λέξεις 99)

 

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Mario Puzo, Ο νονός

Mario Puzo, Ο νονός ―μτφρ.: Ανθή Ροδοπούλου, εκδόσεις Λιβάνη 2021.

Εκδομένο το 1969, ταινία το 1972, το βιβλίο κουβαλάει μισό σχεδόν αιώνα το θρύλο των Κόπολα – Μπράντο – Πατσίνο, καθώς και των σίκουελ– λίγοι όμως θυμούνται ότι ο Ιταλοαμερικάνος συγγραφέας (1920 – 1999) είχε συνεργαστεί σε δυο από τα διασκευασμένα σενάρια, με ισάριθμα μάλιστα Όσκαρ..

Τούτη η άκρως ρεαλιστική, βίαιη και φαλλοκρατική σάγκα της μαφιόζικης οικογένειας Κορλεόνε στη μεταπολεμική Νέα Υόρκη, αφηγούμενη τον άγριο πόλεμο των συμμοριών και τις ανάλογες προσωπικές ζωές του «Νονού» και των τεσσάρων γιων του (ο ένας ψυχοπαίδι, Γερμανοϊρλανδός), ξεχώρισε ως μείζον αστυνομικοπολιτικό – ψυχολογικό μυθιστόρημα του 20ου αιώνα.

Αναγνωστικό «must», όπως λένε ελληνιστί.

(Λέξεις 99)

 

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια του Καρόλου Ντίκενς

Καρόλου Ντίκενς, Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια ―μτφρ.: Γιώργος Μπαρουξής, εκδόσεις Ποικίλη Στοά, 2016

Το καλαίσθητο τομίδιο περιλαμβάνει μεστή Εισαγωγή, Βιβλιογραφικό Σημείωμα και τρία καλομεταφρασμένα διηγήματα.

Στο πρώτο, αφηγητής είναι ο πρόεδρος των ενόρκων μιας κακουργηματικής δίκης: το φάντασμα ενός αδικοσκοτωμένου παρεμβαίνει επιλεκτικά, συμβάλλοντας στη θανατική καταδίκη του φονιά. Το επόμενο, στον αντίποδα: δυο αδέρφια νοικιάζουν ένα «στοιχειωμένο» σπίτι και αποδείχνουν πως τα «φαντάσματά» του είναι (αυτ)απάτη. Το τρίτο, από τη σκοπιά ενός ασφαλιστή, παρουσιάζει το σταδιακό ξεσκέπασμα ενός απατεώνα και φονιά.

Εντυπωσιακές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, ακρίβεια  περιγραφών και κατά τόπους αχαλίνωτο χιούμορ.

Αν συμπεριλαμβάνονταν και πραγματολογικές Σημειώσεις, η καλλιτεχνική απόλαυση των 170άχρονων αυτών πεζών του κορυφαίου Βικτωριανού πεζογράφου θα ήταν εντονότερη.

 

(Λέξεις 97)

 

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Πάβελ Κόχουτ, Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα

Πάβελ Κόχουτ, Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα, μτφρ. Σόνια Στάμου, εκδόσεις Καστανιώτη

Στην Ελένη Γκίκα, αντίδωρο

Ένα μοντέρνα γραμμένο (δόμηση σε «Αναπαραστάσεις»!), με πικρό χιούμορ – σιδηροδρομικές αναφορές (τυπικά  τσέχικα γνωρίσματα), εγκυκλοπαιδικό (ευθεία αξιοποίηση τριών τουλάχιστον επιστημών), και τελικά κορυφαίο, απολαυστικότατο μυθιστόρημα, σχετικά με το τι συμβαίνει όταν ένας καθηγητάκος, στην Τσεχοσλοβακία του υπαρκτού σοσιαλισμού, καταργεί τον νευτώνειο νόμο της βαρύτητας με μόνη τη σκέψη του. Οι αναλογίες με την «Άνοιξη της Πράγας» εμφανείς, ισχυροποιούνται μάλιστα από την αφιέρωση στον «Πιερότο» (= Ντούμπτσεκ!). Μετάφραση πολύ καλή, επιμέλεια όμως απούσα: π.χ. τα ετερόγλωσσα αποσπάσματα δε μεταφράζονται, οι πάμπολλοι υπαινιγμοί/ αναφορές δεν επισημαίνονται, η διάλεκτος εμφανίζεται αρσενικό, το «αρχής γενομένης» χρησιμοποιείται στο μέλλοντα, αφιέρωμα με αφιέρωση συγχέονται κλπ.

(Λέξεις 100)

Λουκρητίου, Περί φύσεως – Η κληρονομιά ενός επίμονου κηπουρού

Προλεγόμενα-μετάφραση: Θεόδωρος Παπαγγελής ―εκδόσεις Gutenberg, σελ.646

Η πρώτη, μετά από 107 χρόνια, έμμετρη μετάφραση του έργου της κλασικής γραμματείας (57 π.χ.) που επηρέασε τους μεγαλύτερους στοχαστές και επιστήμονες όλων των εποχών και τομείς όπως της θεολογίας, της βιολογίας, της σύγχρονης φυσικής, της υπαρξιακής και ηθικής φιλοσοφίας.

Η θέση του ανθρώπου απέναντι στο σύμπαν που δεν δημιουργήθηκε ούτε κυβερνάται από θεούς.

Μια θεωρία για την εξέλιξη των ειδών που προαναγγέλλει τον Δαρβίνο, μια θεολογία που ιχνογραφεί την Περί Θεού αυταπάτη του Ντόκινς και εορτάζει τη θνητότητά της ψυχής, ένα σύμπαν κατάστικτο από άπειρους κόσμους που γεννιούνται και πεθαίνουν, μια προτροπή για σεξ χωρίς ρομαντικές προσμείξεις, ένας Οδηγός Ευτυχίας που δεν καταδέχεται μεταφυσικές παρηγοριές. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Λουκρητίου, Περί φύσεως – Η κληρονομιά ενός επίμονου κηπουρού»

Joseph LeDoux, Η βαθιά Ιστορία μας

Joseph LeDoux, Η βαθιά ιστορία μας. Μια περιπέτεια 4 δισεκατομμυρίων ετών – από την εμφάνιση της ζωής έως την ανάδυση της συνείδησης, μτφρ. Παναγιώτης Δεληβοριάς, Κάτοπτρο, Αθήνα 2021, σελ. 460

Η επική ιστορία της εξέλιξης του εγκεφάλου, από τους μονοκύτταρους οργανισμούς έως τη σημερινή πολυπλοκότητα των ζώων και του ανθρώπου
Ο διαπρεπής νευροεπιστήμονας Joseph LeDoux ανατρέχει στα βάθη της φυσικής ιστορίας της ζωής στη Γη αναζητώντας μια νέα θεώρηση των ομοιοτήτων ανάμεσα σε εμάς και στους μακρινούς προγόνους μας. Η ευανάγνωστη αυτή πραγματεία του συνόλου της εξέλιξης στη Γη φωτίζει με νέο τρόπο ερωτήματα όπως πώς εξελίχθηκαν τα νευρικά συστήματα στα ζώα, πώς αναπτύχθηκε ο εγκέφαλος, τι σημαίνει να είναι κανείς άνθρωπος, ποια θέση κατέχουμε στη Φύση και πώς η ανάδυση αυτού που αντιλαμβανόμαστε ως συνείδηση Συνεχίστε την ανάγνωση του «Joseph LeDoux, Η βαθιά Ιστορία μας»