Bernhard Schlink, Όλγα ―μτφρ.: Απόστολος Στραγαλινός, εκδόσεις Κριτική, 2018

Ανατολική Πρωσία: η φτωχή Όλγα ερωτεύεται έναν ταξικά «ανώτερό» της, επηρμένο αξιωματικό, γίνεται δασκάλα και μοδίστρα, ζει δυο Παγκόσμιους Πολέμους,  και, σε προχωρημένη ηλικία, χάνει τη ζωή της σε μια παράτολμη πράξη. Ενδιάμεσα, στέλνει αναπάντητα γράμματα στον εξαφανισμένο αγαπημένο της.

Συγκίνηση, αξιοπρέπεια και απλότητα

Μυθιστόρημα σε τρία Μέρη, χωρισμένα με απόλυτη σαφήνεια. Πρώτο: τέλη του 19^ου αιώνα – ΄50 κάτι, μηδενική εστίαση, παντογνώστης συγγραφέας· δεύτερο: ΄50 κάτι – μέρες μας, εσωτερική εστίαση· τρίτο: 1913-1971,επιστολικό, με εξαίρεση τον επίλογο. Κάθε (επίδοξος) συγγραφέας θα έπρεπε να μελετήσει την τέτοια δόμηση.

Μετάφραση ευπρόσωπη, με αναίτιες παραχωρήσεις στην καθαρεύουσα, επιμέλεια βελτιώσιμη, έκδοση άρτια.

(Λέξεις 99)

✿

Καρόλου Ντίκενς, Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια ―μτφρ.: Γιώργος Μπαρουξής, εκδόσεις Ποικίλη Στοά, 2016

Το καλαίσθητο τομίδιο περιλαμβάνει μεστή Εισαγωγή, Βιβλιογραφικό Σημείωμα και τρία καλομεταφρασμένα διηγήματα.

Στο πρώτο, αφηγητής είναι ο πρόεδρος των ενόρκων μιας κακουργηματικής δίκης: το φάντασμα ενός αδικοσκοτωμένου παρεμβαίνει επιλεκτικά, συμβάλλοντας στη θανατική καταδίκη του φονιά. Το επόμενο, στον αντίποδα: δυο αδέρφια νοικιάζουν ένα «στοιχειωμένο» σπίτι και αποδείχνουν πως τα «φαντάσματά» του είναι (αυτ)απάτη. Το τρίτο, από τη σκοπιά ενός ασφαλιστή, παρουσιάζει το σταδιακό ξεσκέπασμα ενός απατεώνα και φονιά.

Εντυπωσιακές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, ακρίβεια  περιγραφών και κατά τόπους αχαλίνωτο χιούμορ.

Αν συμπεριλαμβάνονταν και πραγματολογικές Σημειώσεις, η καλλιτεχνική απόλαυση των 170άχρονων αυτών πεζών του κορυφαίου Βικτωριανού πεζογράφου θα ήταν εντονότερη.

(Λέξεις 97)

✿

Κέλλυ Θεοδωρακοπούλου, Η φυλακή στο κεφάλι σου ―Εκδόσεις Ρενιέρη, Αθήνα 2017

Γιούρι, ο τελειότερος άντρας του κόσμου: γονιδιακά προκατασκευσμένος μα αμφισβητούμενος ως ανθρώπινη οντότητα, μεγαλώνει απομονωμένος κι επιτηρούμενος, ως προϊόν της πολυεθνικής που τον έχει δημιουργήσει. Το πρώτο του βράδυ στον έξω κόσμο, σκοτώνει δίχως δεύτερη σκέψη έναν υποψήφιο βιαστή.

Βιβλίο με πάμπολλες καλλιτεχνικές αναφορές, άμεσες κι έμμεσες, και ταυτόχρονα έξυπνη σάτιρα πολλών λογοτεχνικών ειδών: επιστημονική φαντασία, αστυνομικό μυθιστόρημα, σοφτ πορνό, δικαστικό δράμα, αισθηματική λογοτεχνία, ψυχιατρική νουβέλα κλπ. Η συγγραφέας δε χαρίζεται ούτε τα κλισέ:  κρυφές βιολογικές σχέσεις, ενδοϊατρικές τριβές, θέατρο, καταναλωτισμός, ρηχότητα των ΜΜΕ, οικογενειακές αναγνωρίσεις, «εθνικοί» χαρακτήρες, φιλοσοφίζουσες ενδοδιερωτήσις, απατηλή γκλαμουριά και –φυσικά– χάπι έντινγκ όπου  «κουμπώνουν» τα πάντα.

(Λέξεις 100)

✿

Αρχαία ελληνικά ερωτικά ποιήματα από άντρες για άντρες και ερωτολογικός σχολιασμός: Σπύρος Καρυδάκης, σκίτσα: Κωνσταντίνος Μιχαήλ ―Εκδόσεις Stigmos – Ευρασία, Αθήνα 2021.

Ένα από τα πιο εκπληκτικά βιβλία που έχω διατρέξει –τίτλος, «ψαχνό», ντεσού, εξώφυλλο, σελιδοποίηση, εκτύπωση– σε οποιονδήποτε τομέα: 419 αρχαία ποιήματα, ολόκληρα ή αποσπάσματα, επικεντρωμένα στην αντρική ομοφυλοφιλία, σε δίγλωσση έκδοση, με λαμπρή νεοελληνική μετάφραση.

Επιπλέον: Θεματικός(!) κατάλογος περιεχομένων, Συντομογραφίες, υπέροχη Εισαγωγή (και με χιούμορ!), θηριώδη Σχόλια (παλαιοσχολιαστών ή του μεταφραστή) αντιστοιχισμένα με το κάθε ποίημα, σύγχρονη Βιβλιογραφία, αρχαιοελληνικές – λατινικές Πηγές (χωριστά οι Επιγραφικές!), αρχαίο αργκοτικό ερωτολογικό Λεξικό(!), Ευρετήριο κύριων ονομάτων – κομβικών λέξεων.

Συνολικά, μια όψη του αρχαίου κόσμου στενάχωρη για δασκαλοφιλόλογους, δώρο ωστόσο για αναγνώστες/ώστριες ποίησης.

ΥΓ. Φιλικότατες παρατηρήσεις: αναίτια πρόταξη Θεματικού, άχρηστο νεοελληνικό πολυτονικό, πλεονάζοντα τα σκίτσα.

(Λέξεις 100)

 ✿

Διαδρομές, Συλλογικό έργο, εκδόσεις Επίκεντρο ―Θεσσαλονίκη 2021

Οχτώ ηλικιακά ώριμοι άντρες, συν πλην 70 χρονών, γεννημένοι ανάμεσα 1943 και 1953 (Νίκος Διακουλάκης, Σπύρος Καβουνίδης, Νίκος Κουτρέτσης, Γιάννης Μαρούκης, Γιάννης Μεϊμάρογλου, Λάμπης Ντόλκας, Βασίλης Στεφανής, Δημήτρης Ψυχογιός), οι περισσότεροι μηχανικοί και νοτιοελλαδίτες, αφηγούνται την πολιτικοποίηση, συμμετοχή -και συνήθως «αποστράτευσή» τους) σε διάφορα σχήματα από το Κέντρο μέχρι την Άκρα Αριστερά, με αναφορές σε διώξεις, αλλά και σε προσωπική – επαγγελματική ζωή.

Ενδιαφέρον συλλογικό πείραμα, με ορατά κοινά γνωρίσματα: επιδίωξη ειλικρίνειας,  ανεκτικότητα, εγκατάλειψη των παρελθοντικών βεβαιοτήτων δίχως κατανάγκην υιοθέτηση καινούργιων, και συγκαταβατική / συμπαθητική ματιά απέναντι στο νεανικό εαυτό τους– δίχως όμως αυτομαστίγωση ή μηδενισμό. Παρατίθενται βιογραφικά, Ευρετήριο.

(Λέξεις 93)

❇︎

Πάβελ Κόχουτ, Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα, μτφρ. Σόνια Στάμου, εκδόσεις Καστανιώτη

Στην Ελένη Γκίκα, αντίδωρο

Ένα μοντέρνα γραμμένο (δόμηση σε «Αναπαραστάσεις»!), με πικρό χιούμορ – σιδηροδρομικές αναφορές (τυπικά  τσέχικα γνωρίσματα), εγκυκλοπαιδικό (ευθεία αξιοποίηση τριών τουλάχιστον επιστημών), και τελικά κορυφαίο, απολαυστικότατο μυθιστόρημα, σχετικά με το τι συμβαίνει όταν ένας καθηγητάκος, στην Τσεχοσλοβακία του υπαρκτού σοσιαλισμού, καταργεί τον νευτώνειο νόμο της βαρύτητας με μόνη τη σκέψη του. Οι αναλογίες με την «Άνοιξη της Πράγας» εμφανείς, ισχυροποιούνται μάλιστα από την αφιέρωση στον «Πιερότο» (= Ντούμπτσεκ!). Μετάφραση πολύ καλή, επιμέλεια όμως απούσα: π.χ. τα ετερόγλωσσα αποσπάσματα δε μεταφράζονται, οι πάμπολλοι υπαινιγμοί/ αναφορές δεν επισημαίνονται, η διάλεκτος εμφανίζεται αρσενικό, το «αρχής γενομένης» χρησιμοποιείται στο μέλλοντα, αφιέρωμα με αφιέρωση συγχέονται κλπ.

(Λέξεις 100)

✿

Στέφανος Τσιτσόπουλος, Ροκ Σταρ, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2019

Πρώιμη μυθιστορηματική αυτοβιογραφία 26 κεφαλαίων (πρώτο: «Μια εξοχή στην κόλαση», τελευταίο: «Πιάστερ ιν δε rye» κι ο νοών νοείτω), ροκάδικη, «νευρική», κεφάτη και φευγάτη, από το φίλο δημοσιογράφο: κύρια μέσα από «συνομιλίες» με τον Χόλντεν Κόλφιλντ, τον Σάλιντζερ και ιδίως τη θρυλική «διπλή» μεταφράστρια του «Φύλακα στη σίκαλη», την Τζένη Μαστοράκη• μετασταθμεύσεις: Ξάνθη, Σαλόνικα, «κωλοαθήνα», Νέα Υόρκη, Παρίσι κλπ• αναφορές: Παπαδιαμάντης, Χατζηπαναγής, γέννηση του ροκενρόλ, «Αλίκη στις πόλεις», Μέριλιν Μονρό, Γουινόνα Ράιντερ, Σώτη Τριανταφύλλου, Χρήστος Χωμενίδης,  προσωπικά πολλαπλό 1984, Εντ Σάλιβαν σόου κλπ. Πλούσια, απρόσμενη  εικονογράφηση.  Περιεχόμενα, Ευρετήριο θα βοηθούσαν.

(Λέξεις 100).

✼