στάχτες

Περιεχόμενα τεύχους 171, Απρίλιος 2025

Πέτρος Μαρτινίδης, Η «παντογνωσία» στη μόδα

Μανώλης Βασιλάκης, Ουίνστον Τσώρτσιλ: Πατέρας της Ευρώπης

― Αν το πνεύμα του Τσώρτσιλ καθοδηγούσε τον Δυτικό Κόσμο…

Ουίνστον Τσώρτσιλ (Winston Churchill), Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης: Ας εγερθεί η Ευρώπη!

Ουίνστον Τσώρτσιλ (Winston Churchill), Το «Μεγάλο Σχέδιο»: Ενωμένη Ευρώπη

Ουίνστον Τσώρτσιλ (Winston Churchill), Τσώρτσιλ: Θα μιλήσω Γαλλικά Συνεχίστε την ανάγνωση του «The Athens Review of Books τεύχος 171 ―κυκλοφορεί»

«Όλα ανοιχτά, όλα διάφανα. Γι’ αυτό με διαπερνάνε όσοι θέλουν. Διακρίνουν εντός μου και τη δύναμη και την αδυναμία. ‘Ολα ανοιχτά, όλα διάφανα, εσύ παιδί της Διαφώτισης και του Καημού, της Δύσης και του Νότου.
Μόνο, να: το μυαλό, η μνήμη καμιά φορά, μη έχοντας τι άλλο να κάνει, σε σβουρίζει και μπερδεύει αληθινές με ψεύτικες ιστορίες. Αυτές που έζησες με εκείνες που θα ήθελες να ζήσεις.
Πετάω πέτρες στο γιαλό κι αυτές γυρίζουν πίσω.» Συνεχίστε την ανάγνωση του «Γιώργος Παπαγιαννόπουλος, Παιζω-γραφίες ―κυκλοφορεί [απόσπασμα]»

192 χρόνια από το θάνατο του Αδαμάντιου Κοράη (6 Απριλίου 1833, Παρίσι)
Επιστημονική επιμέλεια: Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης / Μετάφραση : Κωνσταντίνος Ηροδότου, Νικόλαος Α. Χαροκόπος / Εκδόσεις Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ)

Η πρώτη επαφή του Κοραή με τη Δύση ήταν ένας συμβιβασμός: η επιδίωξη του για μόρφωση και η απόφαση να μεταβεί στην Ολλανδία ως αντιπρόσωπος του εμπορικού οίκου του πατέρα του. Το 1772 ξεκίνησε το μακρύ ταξίδι από τη Σμύρνη στο Άμστερνταμ, στο φιλελεύθερο περιβάλλον του οποίου ο Κοραής αφομοίωσε τις ιδέες που έτρεφε η θρησκευτική παιδεία της πόλης, εκτιμώντας όχι μόνο την ευαγγελική χριστιανοσύνη αλλά και τις αρχές της ανεξιθρησκίας. Ήταν η αφετηρία του δια βίου ταξιδιού του στις ανοιχτές θάλασσες του Διαφωτισμού.

Μετά τις σπουδές Ιατρικής στο Μονπελλιέ στο Παρίσι ανακαλύπτει ένα νέο τρόπο σκέψης. Ο πνευματικός χώρος των κληρονόμων του Διαφωτισμού θα αποτελέσει τη θεωρητική βάση του στοχασμού του που ενώνει τη γνώση με την επιστήμη του ανθρώπου. Οι κλασικές του σπουδές θα γίνουν ο θεμέλιος λίθος για την ισόρροπη εκτίμηση των σχέσεων μεταξύ του φυσικού και του ηθικού. Ως προς τα ζητήματα που θέτει η θεωρία της προόδου, ο Κοραής συμμετέχει στη διαμάχη που χαρακτηρίζει τη φιλοσοφία του γαλλικού Διαφωτισμού, συναντά τη σκέψη του Κοντορσέ και δεν απομακρύνεται από την ανθρωπολογική απαισιοδοξία του Ρουσσώ. Ο πολιτισμός, για τον Κοραή, αποτελεί την ενσάρκωση ενός ιδανικού προς το οποίο οφείλουν να τείνουν όλοι οι λαοί, μέσω της μόρφωσης.

Η προσήλωση του Κοραή στον δημοκρατικό φιλελευθερισμό διαφαίνεται στην αποστροφή του για την ἀφρονεστάτην διαγωγὴν πολλών πολιτευομένων εις την Ελλάδα, τους οποίους θεωρεί υπεύθυνους για τα δεινά του ελληνικού λαού. Δεινά που αποδίδει στην έλλειψη παιδείας όσων αναμειγνύονταν στον δημόσιο βίο. Ανάμεσα στην πολιτική ελευθερία και προσωπική αυτονομία και στις φιλοδοξίες του εθνικισμού, ο Κοραής φαίνεται να δίνει ηθικό προβάδισμα στην ελευθερία και στα ατομικά δικαιώματα.

Σε όλα αυτά τα επίπεδα ανάλυσης, η έρευνα και ο στοχασμός πάνω στις ιδέες του Κοραή θα μπορούσε να προσφέρει καινούριες οπτικές γωνίες για να δει κανείς τις διανοητικές, πολιτικές και ηθικές ανησυχίες του Διαφωτισμού και τις επιμέρους εκφάνσεις τους εντός της ιστορικής εμπειρίας. Υπ’ αυτή την έννοια, η παρακαταθήκη των ιδεών του, εάν αυτές ενταχθούν στον κανόνα του Διαφωτισμού, θα μπορούσε να αποδειχθεί διδακτική για μια πιο συμπεριληπτική και πλουραλιστική κατανόηση του κινήματος αυτού ως ενιαίου διαπολιτισμικού σταδίου στην ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος.

✳︎

Τους παρακολουθούσε τρώγοντας μια τορτίγια. Βρίσκονταν στην απέναντι όχθη, πέρα από τη ρία* του Μπιλμπάο, που εκείνη την ώρα δεχόταν την παλίρροια του Ατλαντικού. Έδειχναν χωρίς ηλικία, αλλά σίγουρα δεν ήταν γέροι. Προσπαθούσαν να σηκώσουν τον έναν τους, αυτόν που είχε πέσει πρώτος και την έκανε ν’ ανησυχήσει. Αν ήταν απλά στο απέναντι πεζοδρόμιο θα είχε τρέξει να τον βοηθήσει, όμως μεσολαβούσε υδάτινος δρόμος και θα αργούσε να φτάσει, ακόμη και από την πλησιέστερη γέφυρα, τη γέφυρα του Καλατράβα. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κία Φιλιππίδου, Στην όχθη»

Στους πίσω κήπους

Στους πίσω κήπους των πανύψηλων βουνών
ανάμεσα σε ναρκοπέδια
απλώνονται τα λειβάδια των νάρκισσων.

Εκεί κυριαρχεί η πρωτοκαθεδρία του λευκού
γιατί είναι πρωτίστως αγνό
όπως οι προθέσεις των αγριόκυκνων
καθώς επισκέπτονται τους φεγγίτες ένδοξων Κάστρων
γρατσουνώντας άγαρμπα τα βιτρό στα παράθυρα Συνεχίστε την ανάγνωση του «Νατάσα Αθηαινίτου-Κυπριανού, Τρία ποιήματα»

Αφήγημα

Ο Τομάς εργάζεται στο κέντρο διαλογής. Παρέα με τον κύριο Μπέρναρντ, – όχι πάντα, ο τελευταίος μεθάει τακτικά και αποκοιμιέται με τον ήλιο στη ράχη του, όπως λέει. Που σημαίνει ότι χωρίς τον καλοκάγαθο γέροντα καλείται να διεκπεραιώσει τον έλεγχο τετρακοσίων γραμμάτων το λιγότερο κατά μέσο όρο. Στο τέλος της μέρας, έχει ανακατευτεί τόσο πολύ στις ζωές των άλλων που δεν μπορεί να θυμηθεί ποιος είναι, αν υπάρχει κάποια δουλειά που πρέπει να επιμεληθεί, κάτι προσωπικό, η επίσκεψη σε έναν ιατρό, το κουρείο, το ζαχαροπλαστείο για έναν καφέ, βρε αδερφέ. Μα αυτός εξαργυρώνει την πιστή του αφοσίωση από τότε που ήταν νέος και έκανε ότι θελήματα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Για το κόμμα Τομάς και εκείνος δεν έφερνε αντίρρηση. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Ζεστές καρδιές»