(απάντηση στην «κριτική» του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου)

Δημοσιεύθηκε στο «Βήμα της Κυριακής», 11-2-2024, Β2, σελ. 15.

Στο «Βήμα της Κυριακής», 14-1-2024, ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου δημοσίευσε «κριτική» για το τελευταίο μυθιστόρημά μου Περεγρίνος.

Σε τρεις όλες κι όλες παραγράφους ο συντάκτης τους περιέλαβε:

α) Αρκετές κατά βάση ασύντακτες, τάχα μακρές και περισπούδαστες περιόδους που καταλήγουν σε ακυριολεξίες [π.χ. «Όντας εξαρχής κυνικός, αλλά και χριστιανός, δίδασκε πως ο φόβος του θανάτου αποτελούσε εμπόδιο για την ελευθερία των ανθρώπων, οι οποίοι θα έπρεπε να αρκούνται στη συγκράτηση και στη λιτότητα της γυμνότητάς τους, επιδιώκοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο είτε την άρνηση μιας καθημερινής διαβίωσης φιλικής μόνο με τα πρόσκαιρα και υλικά αγαθά (το βασικό δόγμα των «σκυλοφιλοσόφων»), στο πλαίσιο του κυνικού τριπτύχου (όπως το θέτει ο Μισέλ Φουκό) αντοχή-επαγρύπνηση-ενδοσκόπηση, είτε την υπέρβαση της θνητότητας (τον θεμελιώδη πόθο του χριστιανισμού). Και παρακάτω: Εκείνο που ενδιαφέρει πρωτίστως τον Νικολή είναι να προβάλει τον ήρωά του πάνω στο σοφιστικό αρχέτυπο του Σωκράτη, αποσπώντας από αυτό το ήθος του αληθώς λέγειν (απαραίτητο για να υποστηριχθεί η πραγματική-μυθιστορηματική αυτοχειρία του Περεγρίνου).]. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Αντώνης Νικολής: Πολεμική αντί κριτικής»

Κυριάκος Δημητρίου, Τεντωμένη μπατονέτα, Homo hominis virus, εκδόσεις Σμίλη, 2023 ―Επίμετρο: Γιώργος Ρούσκας

Ο πολυγραφότατος Κυριάκος Δημητρίου, μετά την τελευταία του εκδοτική εμφάνιση με τον τίτλο Δυτικά της Φαντασίας (Σμίλη 2021), εμφανίζεται με μια νέα νουβέλα, η οποία, όπως αναφέρει και ο Γιώργος Ρούσκας στο εξαιρετικά επιμελημένο επίμετρο για το σύνολο του έργου του Κ. Δημητρίου: «…ποτίζεται βαθιά από τον μαγικό ρεαλισμό.» Η αγάπη και η βαθιά γνώση του Κ. Δημητρίου για τη φιλοσοφία διαποτίζει το σύνολο του έργου και το ίδιο συμβαίνει και στο συγκεκριμένο αφηγηματικό σύμπαν. Επιπλέον, διακειμενικότητα δεν το εγκαταλείπει, καθώς οι αναφορές σε αγαπημένους φιλοσόφους, αλλά και στο αρχαίο πνεύμα, καθώς και η αυτοδιακειμενικότητα, αφού διατηρεί μια συνέχεια και έναν διακειμενικό διάλογο με τα ίδια τα του έργα και επαναφέρει τους ήρωές του. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κυριάκος Δημητρίου, Τεντωμένη μπατονέτα ―από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου»

Tο αριστούργημα του Γκυστάβ Φλωμπέρ κυκλοφορεί από την Athens Review of Books, σε μετάφραση της Μαρίνας Κουνεζή και επιμέλεια του Μανώλη Βασιλάκη

«Η Κυρία Μποβαρύ»: Εντυπώσεις από το μυθιστόρημα

Η περίφημη δήλωση του Γκυστάβ Φλωμπέρ, «Madame Bovary, c’est moi!», προβληματίζει ακόμα και σήμερα τους μελετητές του έργου του. Τι κοινό μπορεί να είχε στα αλήθεια η ζωή ενός, σπάνιας καλλιέργειας, λογοτέχνη και πολίτη του κόσμου, όπως ήταν ο Φλωμπέρ, με την καθημερινότητα μιας Νορμανδής επαρχιωτοπούλας, παντρεμένης με αγροτικό γιατρό, που ξόδευε τις μοναχικές ώρες της διαβάζοντας ρομάντζα;

Γνωρίζουμε ότι ο Φλωμπέρ χρειάστηκε πέντε χρόνια για να συγγράψει και να διορθώσει το χειρόγραφο της Κυρίας Μποβαρύ κατά τη διάρκεια των οποίων ήταν απολύτως αφοσιωμένος στα πρόσωπα του μυθιστορήματος και κυρίως στην Έμμα, μία από τις πιο αληθινές ηρωίδες στην ιστορία της λογοτεχνίας. Κανείς ωστόσο δεν θα μπορούσε να υποθέσει ότι ο χαρακτήρας της Έμμας, τόσο άρτια δοσμένος από την εποχή που ήταν νεαρή κοπέλα στο κοινόβιο του μοναστηριού, έως τη μέρα του τραγικού θανάτου της, υπήρξε βασισμένος στην προσωπικότητα του δημιουργού της. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Εύα Στάμου: «Η Κυρία Μποβαρύ» του Φλωμπέρ αξίζει μια θέση στη βιβλιοθήκη μας»

Δημήτρης Κανελλόπουλος. Στα χρόνια του κόκκινου  κόμη. Ιστορίες. Καστανιώτης, Αθήνα 2023.

Ο συγγραφέας έζησε τέλη του ΄70 στη Ρουμανία του δικτάτορα Τσαουσέσκου («κόκκινος κόμης»). Όντας αριστερός τότε, όπως οι περισσότεροι/ες στη «Γενιά του Πολυτεχνείου», ήρθε σε καταπρόσωπο επαφή με την εξιδανικευμένη πραγματικότητα του «υπαρκτού σοσιαλισμού»: αφενός αδιανόητη αστυνόμευση, αφετέρου ωραιοποίηση της ζοφερής πραγματικότητας.

Αναπαράγει λοιπόν εδώ αξέχαστες φιγούρες και καταστάσεις εκείνης της πραγματικότητας, κάποτε κωμικοτραγικής, με τα μάτια του ξένου φοιτητή – που, ευτυχώς γι’ αυτόν, σπούδασε κι έφυγε–  σε δώδεκα λογοτεχνικά γραμμένες μαρτυρίες, τις οποίες θ’ άξιζε να διαβάσουν ιδίως όσοι/ες επιμένουν να ομνύουν στον απολεσθέντα κομμουνιστικό «παράδεισο», παρελθόν από το 1989-90. Ο Μανέα κι ο Καρταρέσκου δε βγήκαν απ’ το πουθενά. 

(Λέξεις 101)

©Δημήτρης Φύσσας

❀

Λίλια Τσούβα, Γοβάκια από πάγο, Η Σακατζαγουία και άλλες γυναίκες, εκδόσεις κουκκίδα

Mετά την τελευταία της συλλογή διηγημάτων με τον τίτλο «Το τραγούδι των Ινουίτ» από τις εκδόσεις Βακχικόν το 2021, η Λίλια Τσούβα, επανέρχεται με μία νέα, η οποία ξεχωρίζει και πάλι για την θεματική της αλλά και για την ιδιαίτερη ματιά της, αφού καταφέρνει να συμπεριλάβει στα κείμενά της ποικίλες αρετές. Η μυθιστορηματική πλοκή συναντά τη μικρή φόρμα, αλλά και την αγάπη τής συγγραφέως για την τέχνη, την οποία και προβάλλει και μέσω των εικόνων που περιέχονται στην έκδοση, ενώ η πένα της δεν στέκεται στα στενά όρια της πατρίδας της, αλλά μας ταξιδεύει και πάλι, όχι μόνο στον κόσμο, αλλά και στον χρόνο. Η κυριότερη αρετή της συλλογής, ωστόσο, είναι, όπως αναφέρει και η ίδια στον πρόλογο, «…η ιδέα της μυθιστορηματικής παρουσίασης του βίου εμβληματικών γυναικών. […] Σε μια εποχή που το γυναικείο ζήτημα έχει έντονα αναδυθεί…». Συνεχίστε την ανάγνωση του «Λίλια Τσούβα, Γοβάκια από πάγο ―από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου»

Το παρακάτω κείμενο είναι το Επίμετρο στο βιβλίο Η Κυρία Μποβαρύ που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις της Athens Review of Books με Πρόλογο του Μάριο Βάργκας Λιόσα, σε μετάφραση της Μαρίνας Κουνεζή. Στις 18 Οκτωβρίου του 1857, ο Μπωντλαίρ δηµοσίευσε στο περιοδικό L’Artiste ένα άρθρο αφιερωµένο στην Κυρία Μποβαρύ, σχεδόν δύο µήνες µετά την καταδίκη του έργου του Άνθη του Κακού. Οι σελίδες αυτές, αφενός παρέχουν µία από τις πλέον διεισδυτικές αναλύσεις του έργου, αφετέρου αποτελούν την απάντηση του Μπωντλαίρ στους δικαστές του, τους ίδιους εκείνους δικαστές που τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς είχαν επίσης δικάσει τον Φλωµπέρ για προσβολή της δηµόσιας ηθικής αλλά που εντέλει τον είχαν αθωώσει. Είναι ευκαιρία για τον Μπωντλαίρ να ξεκαθαρίσει κάποιους λογαριασµούς του µε τη Δικαιοσύνη, πράγµα που κάνει µε τον πλέον κοµψά περιφρονητικό τρόπο. Σπανίως επίσης συναντά κανείς τέτοιον ενθουσιασµό εκ µέρους του Μπωντλαίρ για έργο συγκαιρινού του όσο για την Κυρία Μποβαρύ. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η «Kυρία Μποβαρύ» του Γκυστάβ Φλωμπέρ με τη ματιά Σαρλ Μπωντλαίρ»

Δημήτρης Βαρβαρήγος, Ιδανικό αόριστο, εκδόσεις 24 γράμματα 2023

«Μνήμη-έρωτας-σιωπή»

Έμπειρος πεζογράφος ο Δημήτρης Βαρβαρήγος, μας καταθέτει μια ποιητική συλλογή στην οποία κατά ιδιότυπο τρόπο ισορροπούν παρελθόν και παρόν.  

Θέματά του, ο έρωτας, η μνήμη, ο βασανιστικός χρόνος και αυτά που έγιναν και δεν αλλάζουν, αλλά ούτε μπορούν να επανέλθουν («ανώφελη αναγγελία/ περασμένων συμβάντων», «Άλλη εποχή…», σ.12), («με λόγια επάνω σε χάρτινο τραπεζομάντηλο/ γράφτηκαν υποσχέσεις/ […]/ μέχρι να φτάσει κοντά του», «Χρέος ανυπεράσπιστο…», σ.11). 

Άσβηστος είναι ο έρωτας, συγκλονιστικός, μαγευτικός, αλλά και αβέβαιος και εύθραυστος, μέσα στην ιδανική αοριστία του. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Δημήτρης Βαρβαρήγος, Ιδανικό αόριστο ―από τον Γρηγόρη Τεχλεμετζή»

Διώνη Δημητριάδου, Θηρίο ή Θεός, εκδόσεις ΑΩ, Αθήνα 2023-11-21

Το κενό ανάμεσα

Η

Διώνη Δημητριάδου μετά την τελευταία της εμφάνιση με τη συλλογή διηγημάτων (Ο βιωμένος χρόνος – μικρές ιστορίες, εκδόσεις ΑΩ), το 2017, επανέρχεται με μια νουβέλα. Ο τίτλος της: Θηρίο ή θεός και το περιεχόμενο της τον επαληθεύει απολύτως, καθώς πρόκειται για μια υπαρξιακή – φιλοσοφική καταβύθιση, η οποία θέτει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τον συσχετισμό ανθρώπου και υπερβατικού όντος, αλλά και του χώρου που παρεμβάλλεται ανάμεσα, που δεν είναι άλλος από την ανθρώπινη βούληση. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Διώνη Δημητριάδου, Θηρίο ή Θεός ―από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου»