Δοκίμιο – Σελίδα 10

Robert Parker, Oἱ ἑλληνικοὶ θεοὶ πέρα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ―από τον Ιωάννη Πολέμη

05/03/2022

Robert Parker, Oἱ ἑλληνικοὶ θεοὶ πέρα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ὀνόματα, χαρακτήρες, μεταμορφώσεις.Μετάφραση Παναγιώτης Σουλτάνης. Ἐπιστημονική ἐπιμέλεια Μαρία Πατέρα, Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο 2021, σσ. 438

Το βιβλίο αυτό του γνωστού ιστορικού της αρχαίας ελληνικής θρησκείας Ρόμπερτ Πάρκερ βασίζεται στις διαλέξεις που έδωσε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο πλαίσιο του κύκλου των περίοπτων Sather Lectures και έχει ως αντικείμενό του την παρουσία των Ελλήνων θεών έξω από τον στενό ορίζοντα του ελληνικού κόσμου, την πρόσληψή τους από τους ξένους εκείνους λαούς, που υπέστησαν την πολιτιστική επιρροή του ελληνισμού, και κυρίως την ονοματοδότησή τους. Φυσικά στον ορίζοντα των αναζητήσεων του μελετητή εισέρχεται και το ζήτημα της πρόσληψης ξένων θεοτήτων από τον ελληνικό κόσμο, της αναζήτησης, των μυθικών ή όχι, σχέσεών τους με τις αντίστοιχες ελληνικές θεότητες, και της αντίστοιχης ονοματοδότησής τους. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Robert Parker, Oἱ ἑλληνικοὶ θεοὶ πέρα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ―από τον Ιωάννη Πολέμη»

ο Δυτικός πολιτισμός κατά Pascal Bruckner [I]

28/02/2022

«Τίποτα δεν είναι πιο επίβουλο από την ιδέα ενός συλλογικού σφάλματος που θα περνάει από γενιά σε γενιά κηλιδώνοντας για πάντα ένα λαό ή μία κοινότητα. Η ψυχική συντριβή δεν συνιστά μια πολιτική, Έτσι καθώς δεν υπάρχει κληρονομική μετάδοση της κατάστασης του θύματος, δεν υπάρχει κληρονομικότητα της κατάστασης του δήμιου: μιας και νδεν υπάρχει ενοχή λόγω συγγένειας, το «καθήκον της μνήμης» δεν συνεπάγεται την αυτόματη αγνότητα ή διαφθορά των εγγονών ή δισέγγονων. Συνεχίστε την ανάγνωση του «ο Δυτικός πολιτισμός κατά Pascal Bruckner [I]»

Τάκης Θεοδωρόπουλος: Ρομίδης ή Ροΐδης. Ακαδημία χωρίς ακαδημαϊκούς

23/02/2022

Ας πούμε ότι έχεις σπουδάσει φιλολογία στη Φιλοσοφική. Το γνωστικό σου πεδίο δεν έχει την αίγλη που είχε κάποτε. Μέχρι πριν από δύο δεκαετίες, η Φιλολογία ήταν από τις «ακριβότερες» πανεπιστημιακές σχολές μας, ακριβότερες σε «μόρια» εισαγωγής, απαιτήσεις και κόπο. Δεν είναι πια. Λογικόν. Η φιλολογία είναι μελέτη της λογοτεχνίας και ο κόσμος μας ενδιαφέρεται περισσότερο για τα αισθήματα της φάλαινας από τα αισθήματα του Κάπτεν Αχαμπ στον «Μόμπι Ντικ» του Μέλβιλ.

Εσύ όμως αγαπάς τη λογοτεχνία, αγαπάς και τη γλώσσα σου και θέλεις να συνεχίσεις τις σπουδές σου με κάποιον απ’ τους νεοέλληνες συγγραφείς. Είναι ο Εμμανουήλ Ροΐδης. Αιρετικός, είρων, μοναδικό ύφος ελληνικών, ένα βλέμμα καυστικό σαν τη δύναμη οξέος. Ο Ροΐδης συνομιλούσε με την Ελλάδα του τέλους του 19ου αιώνα, όμως διαπιστώνεις ότι οι περισσότερες σκέψεις του αγγίζουν τη δική σου εμπειρία. Το αρχείο του μπορείς να το βρεις στον ιστότοπο της Ακαδημίας Αθηνών. Εκεί η μηχανή αναζήτησης σε ρωτάει: «Μήπως εννοούσατε Ρομίδη;». Ή μήπως Ρομίλντα; Πατάς «Ρομίδη» στον ιστότοπο της Ακαδημίας και σου βγαίνουν τα έργα του Ρομίδη, που είναι ο Ροΐδης σε επιμέλεια κάποιου Πετρόκκικινου, που είναι ο επιμελητής του, Πετροκόκκινος. Δυστυχώς, κάπως έχουν τα πράγματα. Στον ιστότοπο της Ακαδημίας ο Ροΐδης αναγράφεται ως Ρομίδης.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τάκης Θεοδωρόπουλος: Ρομίδης ή Ροΐδης. Ακαδημία χωρίς ακαδημαϊκούς»

Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Η Σφίγγα της συνοικίας Χαριλάου

08/02/2022

[…Πού ακούστηκε
Ο Άλκης
Να πεθαίνει…]

«Η θανάσιμη μοναξιά
Του Αλέξη Ασλάνη»

Ανταποκρίσεις από χαμένα ματς

Η μυθολογική Σφίγγα αποτέλεσε ένα φριχτό, απαίσιο γέννημα της ελληνικής, μυθολογικής καταγραφής. Μισή με σώμα λιονταριού και όψη γρύπα, το απόκοσμο αυτό πλάσμα γύρευε από τους περαστικούς μια απάντηση. Σκαρφαλωμένη πάνω στον βωμό της επαναλάμβανε το αίνιγμα προσμένοντας την απάντηση. Εκείνος που θα λάθευε είχε κιόλας γράψει την μοίρα του. Τα σιδερένια νύχια του πλάσματος θα του έπαιρναν την ζωή. Οι θεοί το είχαν πει καθαρά. Όταν το αίνιγμα θα απαντηθεί η Σφίγγα θα ριχτεί στον γκρεμό και η Θήβα θα σωθεί.

Ακόμη την θυμάμαι στα όνειρά μου να γυρεύει μια απάντηση, τα μάτια της λαμπερά γεμάτα από τα βλέμματα εκείνων που χάθηκαν κιόλας, η φωνή της στραγγαλισμένη, το κοίταγμά της παγωμένο. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Η Σφίγγα της συνοικίας Χαριλάου»

Ο Γκας Πορτοκάλος στην Ακαδημία Αθηνών

03/02/2022

από τον ©Αγγελο Χανιώτη στην Καθημερινή

Στην ταινία «Γάμος αλά ελληνικά» ο Γκας Πορτοκάλος, μετανάστης στο Σικάγο, ισχυρίζεται ότι κάθε λέξη προέρχεται από τα ελληνικά. Π.χ. το «κιμονό» ετυμολογείται από τον «χειμώνα». «Τι φοράς τον χειμώνα, για να ζεσταθείς; Ρούχο. Ιδού! Χειμώνας – κιμονό». Στον κόσμο του υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων: οι Ελληνες και όσοι θα ήθελαν να είναι Ελληνες. Ο Γκας δέχεται ως γαμπρό του έναν ξένο· άλλωστε το όνομά του είναι ελληνικής ετυμολογίας: Μίλερ – μήλο. «Είμαστε διαφορετικοί, αλλά σε τελική ανάλυση, όλοι είμαστε φρούτα». Ο Γκας δεν έχει μισαλλοδοξίες.

Ολοι θα έχουμε συναντήσει κάποιον Γκας Πορτοκάλος, τον γραφικό, συνήθως ημιμαθή, αυτόκλητο διαφημιστή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, δεκτικό στους μύθους για την αρχαιότητα που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο. Είναι γνωστές οι απόψεις ότι οι Ελληνες κατάγονται από τον Σείριο ή ότι χρησιμοποίησαν πυραύλους στη ναυμαχία της Σαλαμίνας – δυστυχώς, τους ξέχασαν όταν οι ρωμαϊκές λεγεώνες κατακτούσαν την Ελλάδα. Συνεχίστε την ανάγνωση του

Τα «ποιήματα της Αυστραλίας» του Μιχάλη Πιερή

10/12/2021

Νοσταλγία και επιθυμία του «ανήκειν»

Από την ©Πατρίσια Κόκκορη
Από τα 45 ποιήματα της δίγλωσσης ποιητικής συλλογής του Μιχάλη Πιερή AUSTRALIA: και άλλα ποιήματα (1978-2004), τα 22 ποιήματα του πρώτου μέρους (τά τῆς Αὐστραλίας, 1978-1980, 1990, 1992, 2010) αντικατοπτρίζουν την εμπειρία ενός ευαίσθητου ταξιδιώτη και εγγράμματου «μετανάστη».[1] Ενώ η ποίησή του μοιάζει να εστιάζει αποκλειστικά στην ιδιωτική ζωή, σε μια δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε ότι συγχρόνως οι αφηγήσεις παραπέμπουν και σε συλλογικά βιώματα των ξενιτεμένων Ελλήνων. Παρότι μέσα από τις περσόνες του ο ποιητής συνήθως αυτοβιογραφείται, η αίσθηση του ξεριζωμού, οι τραυματικές αλλά και οι εξιδανικευμένες μνήμες από την πατρίδα και η ανεκπλήρωτη επιθυμία του «ανήκειν» συμπτύσσονται σε μνείες, αναφορές-θραύσματα, με αφηγηματική παραστατικότητα και με πυκνώσεις που παραπέμπουν στην ιδιότητά του τού μελετητή του Καβάφη. Έτσι, ο μελαγχολικός τόνος δηλώνει υπαινικτικά επίπονα συναισθήματα που σχετίζονται με τα θεματικά μοτίβα τα οποία απεικονίζουν όψεις της οικουμενικής εμπειρίας της μετανάστευσης. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα «ποιήματα της Αυστραλίας» του Μιχάλη Πιερή»

Denis Lacorne, Τα όρια της ανεκτικότητας ―κυκλοφορεί

09/12/2021

Denis Lacorne, Τα όρια της ανεκτικότητας. Οι αξίες του Διαφωτισμού και ο φανατισμός― Μετάφραση: Μαρία Παπαηλιάδη. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Τα όρια της ανεκτικότητας τιμήθηκαν το 2017 με το Βραβείο Montyon της Γαλλικής Ακαδημίας

Η σύγχρονη ιδέα της ανεκτικότητας απέναντι στις πεποιθήσεις και τις αντιλήψεις των άλλων ως στάση που συµβάλλει στο κοινό καλό εµφανίστηκε την εποχή του ∆ιαφωτισµού, ύστερα από αιώνες θρησκευτικών πολέµων. Αφού την ανέπτυξαν µεγάλοι στοχαστές όπως ο Τζων Λοκ και ο Βολταίρος, κέρδισε σταδιακά έδαφος και ρίζωσε στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αµερική. Ωστόσο, µε την επανεµφάνιση του φανατισµού και της τροµοκρατίας, η θρησκευτική ανεκτικότητα αµφισβητείται πλέον ευθέως από µια φοβισµένη κοινή γνώµη. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Denis Lacorne, Τα όρια της ανεκτικότητας ―κυκλοφορεί»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: «Ρεμπετολογικά ποικίλα. Έξι μελετήματα»

15/11/2021

Κώστας Βλησίδης, Ρεμπετολογικά ποικίλα. Έξι μελετήματα. Εκδόσεις του 21^ου, Αθήνα 2021.

Κύριο γνώρισμα στην αξιοσημείωτη ρεμπετολογική πορεία του Βλησίδη παραμένει η έρευνα σε πρωτογενείς πηγές (ειδήσεις, αστυνομικές διατάξεις, νομικά κείμενα), ενίοτε αυτούσια παρατιθέμενες.

Πρωτοδημοσιευμένα στις «συλλογές» και ξαναδουλεμένα, εδώ υπάρχουν: λαϊκότροπα στιχουργήματα λογίων (Πάλλης, Μαλακάσης, Λαπαθιώτης, Βάρναλης κλπ, 1883 – 1932)· (προ)λεξικογραφική καταγραφή για τη λέξη «ρεμπέτης» και ομαδοποίηση των σχετικών ετυμολογικών ρευμάτων· ποικίλες κατασχέσεις δίσκων, λογοκρισίες τραγουδιών κλπ με περιεχόμενο καταστροφές, «άσεμνο», αριστερό, αντιθρησκευτικό, χασικλίδικο κλπ (1931 – 1977)· η αντιρεμπέτικη πολεμική και ανάλογες απαιτήσεις των μουσικών σωματείων (1946 – 1965)· η «Ελικών – Ελληνική Φωνογραφία», το πρώτο ελληνικό εργοστάσιο δίσκων, προ «Κολούμπια»· έλεγχος δυο ελασσόνων αναφορών από την «Αυτοβιογραφία» του Μάρκου Βαμβακάρη.

(Λέξεις 100)