Κατηγορία: Δοκίμιο

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Kατερίνα Σχινά, «Μυστικά του συρταριού. Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής»

04/10/2021

Kατερίνα Σχινά, «Μυστικά του συρταριού. Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής». [Ανθολογία. Εισαγωγή, υποσημειώσεις, βιογραφικά, ευρετήριο, βιβλιογραφία]. Πατάκης, Αθήνα 2017.   

Ένα πολύ γοητευτικό βιβλίο, που το διαβάζω δυστυχώς όψιμα.

Εκατοντάδες αποσπάσματα από ημερολόγια 130 περίπου σημαντικών ημερολογιογράφων όλων των φύλων, ποικίλων εποχών, ιδιοτήτων και προελεύσεων, σε ειδολογική κατάταξη έντεκα κεφαλαίων: Περί ημερολογίων –  Ο εαυτός. Οι άλλοι –  Συναναστροφές και γνωριμίες – Τα φύλα. Ο έρωτας –  Τέχνη και γραφή –  Το ρίγος της Ιστορίας –  Ταξίδια και τόποι –  Η φύση –  Τα όνειρα. Οι ουσίες –  Βία, απώλεια, φθορά, θάνατος –  Θεός και   Θρησκεία. Κυριαρχούν οι αγγλόφωνοι και  οι μεταφρασμένοι προς τ’  αγγλικά, απ’  όπου συχνά μεταφράζει η ανθολόγος, ενώ υπάρχουν και λίγοι  Έλληνες. Στο σημαντικό «υποστηρικτικό περιτύλιγμα», ξεχωρίζει η κατατοπιστικότατη Εισαγωγή.

Διαβάζεται ποικιλοτρόπως, αποκαλύπτει πολλά, προκαλεί αναγνωστικές επιστροφές.

(Λέξεις 100)

✿

 

Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Ο Ανδρέας επί του γήλοφου

21/09/2021

[ο χημισμός του κυττάρου. Κάλβος και άλλες παράλληλες ιδιοτροπίες]

Παλαιό χαρακτικό της Πάργας, του Salvator Ludwig, 1907

Μικρή δοκιμή, βγαλμένη από την ζωή της Ελλάδος,
Ολότελα αφοσιωμένη στο μέγεθος το επονομαζόμενο
Και ως
Ανδρέας Κάλβος, εθνικός

Η Τορύνη του Πτολεμαίου και του Πλουτάρχου, βυζαντινή και βραχώδης κοσμεί σήμερα τον νομό της Πρεβέζης. Φέρει την ονομασία Πάργα και κείτεται διάσπαρτη με παλιά κτίσματα και ιστορίες εξέχουσες, που αγγίζουν του μύθου τις παρυφές. Μα στα στενοσόκακά της μπορεί κανείς να βρει γνήσιους πατριώτες και Έλληνες με περήφανο θυμικό. Ο πλούτος περισσεύει σε τούτη την πόλη που κάθε χρόνο βγάζει το καλύτερο καρπό. Ονομαστή η ελαία η παργινή, που τόσο κέρδος αφήνει στους προύχοντες της πολιτείας. Και τα κορίτσια της, ως και αυτά είναι ποιητικά όσο δεν βάζει ο νους σου όταν τις Κυριακές θολώνουν τον λογισμό των ανδρών, καθώς σεργιανίζουν με φραμπαλάδες και ομπρελίνα τον απάνω κόσμο. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Ο Ανδρέας επί του γήλοφου»

Σπύρος Σφενδουράκης, Στον καθρέφτη του Δαρβίνου

10/09/2021

Μια προσπάθεια να διαλευκανθούν οι πιο κοινές παρανοήσεις στην εξελικτική θεωρία, από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης

Πόσο παραμορφώνει ένας παλιός καθρέφτης; Πόσο αλλοιωμένες αντανακλά τις θεωρίες του Δαρβίνου σήμερα; Πόσο καλά αντιλαμβανόμαστε την εξελικτική θεωρία κοιτώντας την στον καθρέφτη του σπουδαίου επιστήμονα; Μήπως η δυσκολία που συναντά πολύς κόσμος να αποδεχθεί την εξελικτική θεωρία έχει σχέση και με εσφαλμένους τρόπους κατανόησής της; Πόσο καλά γνωρίζουμε τι λέει η σύγχρονη εξελικτική βιολογία; Πόσο διαφέρουν αυτά που λέει από τη δαρβινική θεωρία; Είναι η εξέλιξη απλώς μια θεωρία και τι είναι στ’ αλήθεια μια επιστημονική θεωρία; Μπορούμε να εξηγήσουμε τη ζωή και την ποικιλία της με τρόπο διαφορετικό από εκείνον που μας προσφέρει η εξελικτική θεωρία; Μήπως οι εξελικτικοί βιολόγοι προσπαθούν να δικαιώσουν άδικα κοινωνικά συστήματα και να αποδώσουν στα γονίδια το κάθε τι; Και, εντέλει, καταγόμαστε πράγματι από πιθήκους, ή όχι; Σε τούτο το βιβλίο εξετάζονται αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα που αφορούν μία από τις σπουδαιότερες κατακτήσεις της ανθρώπινης νόησης, τη θεωρία για την εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη μας (ή μήπως και αλλού;). Αυτό γίνεται με τρόπο κατανοητό από τον καθένα, δίχως τεχνικούς όρους και δύσκολες έννοιες. Το μόνο που θα χρειαστεί ο αναγνώστης είναι διάθεση για αμφισβήτηση, ανοιχτό μυαλό και απέκδυση από κάθε προκατάληψη και ιδεολογική δέσμευση. Ίσως έτσι η εικόνα στον καθρέφτη να γίνει πιο καθαρή.

Διαβάστε απόσπασμα από το βιβλίο εδώ

✿

Ο Σπύρος Σφενδουράκης είναι Καθηγητής Οικολογίας και Βιοποικιλότητας στο Τμήμα Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Σπούδασε Βιολογία στο ΕΚΠΑ, απ’ όπου πήρε και το διδακτορικό του. Πέρα από το επιστημονικό του έργο στη βιογεωγραφία, τη συστηματική και την οικολογία, ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης στο ευρύ κοινό. Έτσι, δίνει πολλές διαλέξεις, αρθρογραφεί συστηματικά στον τύπο, ενώ έχει επιμεληθεί ή μεταφράσει στα ελληνικά σημαντικά βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης, με αντικείμενο κυρίως την εξέλιξη και την οικολογία. Είναι, επιπλέον, Γραμματέας της Ελληνικής Εξελικτικής Εταιρείας. Αυτό είναι το πρώτο του βιβλίο.

✿

Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας

07/09/2021

Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας, μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης, Πατάκη, Αθήνα 2021 σελ. 205

Ο Αλλάχ γνωρίζει καλύτερα

Από τον ©Πέτρο Μαρτινίδη στην Athens Review of Books

H αναφορά που συνοψίζει εξαιρετικά το κεντρικό θέμα της μελέτης, φανερώνοντας ταυτόχρονα τον συγγραφέα μυθιστορημάτων πίσω από τον φωτισμένο δοκιμιογράφο, νομίζω πως είναι η παραβολή του σπουργιτιού, στην αρχή της 7ης ενότητας, για τους προδιαθεσιακούς παράγοντες στην αποδοχή μιας δικτατορίας (σ. 107-108). Πρόκειται για γνωστή στο Ισλάμ παραβολή, με το σπουργίτι που παραπονιέται στον Θεό επειδή με κάποιον κεραυνό κατέστρεψε τη φωλιά του σ’ ένα δένδρο, υποχρεώνοντάς το να κατασκευάζει καινούργια, και τον Θεό να του εξηγεί πως μια οχιά ενέδρευε στο δέντρο, συνεπώς το χτύπημα έσωσε τη ζωή του σπουργιτιού∙ το οποίο μένει πλέον ευγνώμoν προς την καταστροφική χειρονομία κι αρχίζει ενθουσιωδώς την κατασκευή νέας φωλιάς, βέβαιο ότι, αγαθός και προστατευτικός ακόμα κι όταν το κατατρύχει, «ο Αλλάχ γνωρίζει καλύτερα». Συνεχίστε την ανάγνωση του «Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το σύνδρομο της δικτατορίας»

Χαράλαμπος Κατσαράς: Λόρδος Μπάϋρον, Συγκριτικές Μελέτες στην Ανάλυση των Ποιημάτων του

02/09/2021

Χαράλαμπος Κατσαράς: Λόρδος Μπάϋρον, Συγκριτικές Μελέτες στην Ανάλυση των Ποιημάτων του, εκδόσεις ΑΩ

 Ο γνωστότερος και ίσως σημαντικότερος φιλέλληνας –λόρδος Βύρωνας για τους Έλληνες–, ο εμβληματικότερος εκπρόσωπος του «ρομαντισμού» στην χώρα του, άτομο με κοινωνικά αντισυμβατικό χαρακτήρα, ήρθε από νωρίς σε σύγκρουση με το αριστοκρατικό περιβάλλον του, αλλά και με την ίδια του τη χώρα, την Αγγλία, την οποία και εγκατέλειψε οριστικά το 1816.
Ο Μπάυρον, όμως, δεν ήταν μόνο φιλέλληνας, ούτε απλά κάποιος ποιητής· υπήρξε ένας από τους πυλώνες του ρομαντισμού, ευφυής κληρονόμος της gothic λογοτεχνίας, μεγάλος διανοητής με ρηξικέλευθες απόψεις για τη ζωή. Και πλήρωσε ακριβά γι’ αυτό. Εκατόν ενενήντα έξι χρόνια μετά το θάνατό του, ο Μπάυρον παραμένει ένας γνωστός-άγνωστος.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Χαράλαμπος Κατσαράς: Λόρδος Μπάϋρον, Συγκριτικές Μελέτες στην Ανάλυση των Ποιημάτων του»

Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Σχόλιο πάνω στις βλαβερές συνήθειες του καπνού

24/08/2021
©GettyImages

Πριν από όλα, ετούτο το σημείωμα που γεννιέται από το τίποτε της καταστροφής, οφείλει να παραδεχτεί την τρομερή μου έξη στον καπνό. Βλέπετε, συνιστώ έναν από τους τελευταίους εκεί έξω που ούτε στιγμή δεν συλλογίστηκα πως θα έπρεπε να διακόψω την βλαβερή συνήθεια, την ολότελα ανθυγιεινή. Ο καιρός φέρνει μηνύματα από κάθε πλευρά, η επιστήμη ορίζει σαν άλλοτε το καλό και το παραδεκτό. Ένας αιώνας λογικής μας περιμένει εκεί έξω, δαιμονιώδης, ξέφρενός, ένας αιώνας που κατορθώνει και εξηγεί τόσα πολλά. Κάποτε θα σφίξω τα δόντια, εμπρός μου θα προσμένει η μεγάλη απόφαση, ένα δίλημμα ή μια αφορμή για την τελική νίκη. Είμαι βέβαιος πως θα κατορθώσω να δώσω ένα τέλος στην φριχτή μου συνήθεια. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου: Σχόλιο πάνω στις βλαβερές συνήθειες του καπνού»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Επιστολές στον Στάλιν – Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Γεβγκένι Ζαμιάτιν

23/08/2021

Επιστολές στον Στάλιν – Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Γεβγκένι Ζαμιάτιν, Πρόλογος μετάφραση σημειώσεις: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου ―εκδόσεις Άγρα, 2020

Πέντε γράμματα του Μπουλγκάκοφ (1929 – 1934), ένα της χήρας του (1946) κι ένα του Ζαμιάτιν (1931), όλα προς το Στάλιν, καθώς και το άρθρο του τελευταίου «Φοβάμαι» (1921), είναι ο κορμός του σύντομου πλην σημαντικού αυτού βιβλίου.

Απευθυνόμενοι προς το σοβιετικό δικτάτορα, οι σπουδαίοι δημιουργοί ταπεινώνονται, μα ξέρουν πως είναι η τελευταία ελπίδα να ξαναγίνει δημόσιο το έργο τους ή να τους επιτραπεί να φύγουν στο εξωτερικό, μήπως μπορέσουν να γράψουν ξανά (πέθαναν ο πρώτος πάμφτωχος, ο δεύτερος στην αυτοεξορία).

Η μεταφράστρια έχει κάνει λαμπρή δουλειά- μάλιστα με πολλή μετριοφροσύνη ονομάζει «Πρόλογο» την πληρέστατη Εισαγωγή της.

Σημαντικό εικαστικό/φωτογραφικό υλικό.

(Λέξεις 100)

✿

Ελπίδα Γρηγοράκη, Από τις κάργιες στα κοτοπουλάκια

16/08/2021

(Εκφάνσεις της καρυωτακικής σάτιρας)

Στις 21 Ιουλίου 1928 ο Κ. Γ. Καρυωτάκης αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στην καρδιά.

Στη  νεοελληνική λογοτεχνία, στη φιλολογία και στην κριτική έχουν εμφανιστεί και ευδοκιμήσει πολλές διαμάχες. Λίβελλοι, κριτικές,  παρωδία, σάτιρα, παιγνιώδης λογοτεχνία, θεωριτικά κείμενα και δοκίμια  αντικατοπτρίζουν ανταρσίες και συγκρούσεις.

Ο Κ.Γ. Καρυωτάκης εντάσσει το Ποίημα «Μικρή Ασυμφωνία εις Α Μείζον» στην ενότητα «Σάτιρες» από την ποιητική συλλογή «Ελεγεία και Σάτιρες», που κυκλοφόρησε το 1927.

«Το ποίημα είναι στιχουργημένο ολόκληρο σε ομοιοκαταληξίες που αρχίζουν από άλφα»,  παρατήρησε ο Τέλλος Άγρας για τον εκ πρώτης όψεως αινιγματικό, παιχνιδιάρικο τίτλο.

Ήδη από τον πρώτο στίχο αποκαλύπτονται η παιγνιώδης διάθεση και ο στόχος του ποιήματος. Στην υποσημείωσή του ο ποιητής διευκρινίζει: «Οι στίχοι αυτοί απευθύνονται στον κοσμικό κύριο, και όχι στον ποιητή [της Νέας Αθηναϊκής σχολής Μιλτιάδη] Μαλακάση, του οποίου δε θα μπορούσε να παραγνωρίσει κανείς το σημαντικό έργο». Ο παρατονισμένος στίχος και ο λόγιος τύπος “αριστοκράται” εντείνουν την ειρωνεία. Αργότερα ο Καρυωτάκης θα αποκαλύψει στο Μαλακάση ότι τον… «παρέσυραν οι δυνατότητες της ομοιοκαταληξιας» ώστε ενέδωσε και κατάφερε να προσφέρει στην ποίηση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ελπίδα Γρηγοράκη, Από τις κάργιες στα κοτοπουλάκια»