Αντίλογος τεύχος 8 ―κυκλοφορεί

•Τρία έξοχα μικρά πεζά τού νέου, εκ Βεροίας, συνεργάτη μας Γιάννη Καισαρίδη (γνωστού από τα προηγούμενα βιβλία του «Το χρονικό μιας Πρεμιέρας», «Μισάντρα», «Συναντήσεις και ενοχές», «Αναπάντητες» που έχουν αποσπάσει τα εγκωμιαστικά σχόλια τής κριτικής ), τα οποία θα προκαλέσουν αίσθηση με την τόλμη και την ευφάνταστη σύλληψή τους.

•Ένα άκρως ενδιαφέρον διήγημα τού επίσης νέου συνεργάτη μας Τριαντάφυλλου Οικονόμου, υπό τον τίτλο «Τα Δίδυμα», στο οποίο ο συγγραφέας περιγράφει με αφηγηματική ζωντάνια, τη μεγάλη ερωτική και κοινωνική αναστάτωση που προκάλεσαν σε ένα μικρό χωριό τής περιφέρειας, δύο δίδυμα κορίτσια που έμοιαζαν σαν δύο σταγόνες νερό.

•Ένα σύντομο πεζό τού Δαμιανού Αγραβαρά (γεννήθηκε το 1996) με τον τίτλο «Καουμπόηδες και Ινδιάνοι» το οποίο προσεγγίζει με έναν φρέσκο τρόπο ορισμένα προβλήματα τής σχολικής βίας και τής εφηβείας.

•Μια σειρά από αυστηρά επιλεγμένα, ωραία, αισθαντικά ποιήματα (αρκετά από αυτά θα νιώσετε την ανάγκη να τα αποστηθίσετε), τα οποία υπογράφουν με τη σειρά που παρουσιάζονται οι: George Le Nonce, Άννα Γρίβα, Ευθύμιος Λέντζας, Θωμάς Ιωάννου, Κλεοπάτρα Μακρίδου- Robinet, Κώστας Λιννός, Ζωή Καραπατάκη, Παρασκευή Σαρμπάνη.

•Δύο λαμπρές φιλολογικές μελέτες που θα κεντρίσουν το ενδιαφέρον και την προσοχή σας. Στην πρώτη, η διδάκτωρ φιλολογίας τού πανεπιστημίου Αθηνών Μαντώ Μαλάμου εγκαινιάζει τη συνεργασία της με το περιοδικό μας με ένα εξαιρετικό κείμενο στο οποίο διερευνά με γνώση και εμβρίθεια την κρυπτική συνομιλία ανάμεσα στον Άγγελο Σικελιανό και στον μεγάλο Ρώσο συγγραφέα Φίοντορ Ντοστογιέφσκι. Η Μαλάμου αφού αρχικά εντοπίζει τα κοινά σημεία των δύο δημιουργών (άρνηση τού μηδενισμού, πίστη στην ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση, αναγνώριση τής θετικής πλευράς τής αρρώστιας και τού πόνου κ.ά. ) ακολούθως υποστηρίζει ότι δύο από τα πλέον γνωστά ποιήματα τού Σικελιανού «Ύμνος στον Εωσφόρο το άστρο» και «Μέγιστο μάθημα» από τη συλλογή «Ίμεροι» έχουν δεχθεί τη γόνιμη επίδραση τού Ντοστογιέφσκι από τα σπουδαία μυθιστορήματά του «Έφηβος» και «Ο Ηλίθιος». Η Μαλάμου τεκμηριώνει επαρκώς τον ισχυρισμό της με πειστικά επιχειρήματα, αποκαλύπτοντας μια ενδιαφέρουσα πτυχή τού Σικελιανικού έργου, ουσιαστικά άγνωστη στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό.

•Στη δεύτερη μελέτη, ο βασικός συνεργάτης μας διδάκτωρ της Νέας ελληνικής φιλολογίας τού πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Βασίλης Μακρυδήμας φέρνει στο φως τής δημοσιότητας την ενδιαφέρουσα περίπτωση ενός άγνωστου ποιητή, τού Γιάννη Φωτίου, ο οποίος παρότι πέθανε νέος το 1930, μόλις είκοσι ετών, κατόρθωσε να κάνει αισθητή την παρουσία του. Σύμφωνα με τον Μακρυδήμα (που πραγματοποίησε ενδελεχή φιλολογική έρευνα), ο Φωτίου συμμετείχε στη λογοτεχνική φιλονικία ανάμεσα στον Παλαμά και τον Βάρναλη σχετικά με την τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής, παίρνοντας σαφέστατα το μέρος τού Βάρναλη. Το σατιρικό ποίημα τού Φωτίου «Μικρή ασυμφωνία σε Ι έλασσον», παρατηρεί ο Μακρυδήμας, δεν αναφέρεται στον Καρυωτάκη όπως θα περίμενε κανείς, αλλά στον Παλαμά. Ο Φωτίου απαντά με τους στίχους του στο γνωστό ποίημα τού Παλαμά «Οι Λύκοι» στο οποίο ο ποιητής τής «Ασάλευτης ζωής» κατηγορούσε τους «καλαμαράδες», τους «δημοκόπους» και τους «μπολσεβίκους» ως τους βασικούς υπεύθυνους για την τραγωδία του Ελληνισμού το 1922. Ο Μακρυδήμας φιλοτεχνεί με μαεστρία το πορτραίτο του νεαρού ποιητή, δίνοντάς μας και άλλα στοιχεία και πληροφορίες για την προσωπικότητα του, η οποία αποδεικνύεται άκρως ενδιαφέρουσα.

•Ένα εξαιρετικό άρθρο τής Ευφροσύνης Μαντά-Λαζάρου για τη ζωή και το έργο τού σημαντικού Κύπριου ζωγράφου Χριστόφορου Σάββα (1924-1968) τού οποίου μια έκθεση έργων του με τον τίτλο «Απλά-Περίπλοκα-Αόρατα» παρουσιάζεται αυτή την εποχή στη Λεβέντειο Πινακοθήκη τής Λευκωσίας. Σύμφωνα με τη Μαντά-Λαζάρου ο Σάββα που διακρινόταν για την ανήσυχη καλλιτεχνική φύση του, σπούδασε στο Λονδίνο, ταξίδεψε σε διάφορες Ευρωπαϊκές πόλεις και επιστρέφοντας στην Κύπρο ίδρυσε στη Λευκωσία μαζί με τον Γκλυν Χιουζ τη γκαλερί «Απόφαση» η οποία εξελίχθηκε σε ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού. Το εικαστικό έργο τού Σάββα (το οποίο έχει εγκωμιάσει στο παρελθόν ο μεγάλος ζωγράφος Αδαμάντιος Διαμαντής) φέρνει στο προσκήνιο τής επικαιρότητας έναν αυθεντικό καλλιτέχνη ο οποίος άφησε με τους πίνακες και την προσωπικότητά του μια παρακαταθήκη στις νεότερες γενιές.

Ποίηση

•Το ποίημα «Πρωϊνό τού Πάσχα» τού σημαντικού Αμερικανού ποιητή Άρτσιμπαλντ Ράντολφ Άμμονς (το οποίο ο κορυφαίος κριτικός Χάρολντ Μπλουμ έχει χαρακτηρίσει ως ένα αξιοθαύμαστο, μείζον ποίημα) σε εισαγωγή και μετάφραση τού βασικού συνεργάτη μας Κώστα Ζωτόπουλου.

•Δεκαεννέα ποιήματα χάικου τού Ιάπωνα ποιητή Γιόσα Μπουσόν (1716-1784) που διδάχθηκε την τέχνη τής ποιήσεως από τον δάσκαλο Χαγιάνο Χατζίν και ακολούθησε τα ίχνη τού ειδώλου του Ματσούο Μπάσο, σε εισαγωγή και μετάφραση τού Ηλία Κεφάλα.

•Επτά ποιήματα τού Άγγλου ρομαντικού ποιητή Άλφρεντ Έδουαρντ Χάουσμαν (1859-1936) από την ιδιαίτερα δημοφιλή στην εποχή της κυρίως στους νέους , συλλογή «A Shropshire Lad», σε μετάφραση και επίμετρο τής Ευσταθίας Δήμου.

•Πέντε ποιήματα τού Αμερικανού ποιητή Μαρκ Στραντ σε μετάφραση τού Νίκου Κωσταγιόλα.

•Τρία ερωτικά ποιήματα τής Αμερικανίδας ποιήτριας, βασικής εκπροσώπου τού κινήματος τού Εικονισμού και πρώιμης φεμινίστριας Έιμυ Λόυελ, σε μετάφραση και σχόλιο τού Νίκου Λάζαρη.

Κριτική

•Ο Τάσος Αναστασίου σε μια εμπεριστατωμένη κριτική υποστηρίζει σθεναρά (τεκμηριώνοντας την άποψή του με ισχυρά επιχειρήματα και άκρως πειστικά παραδείγματα) ότι το μέτριο μυθιστόρημα-ντοκουμέντο τού Μίνωος Ευσταθιάδη «Σου γράφω από την κοιλιά τού κτήνους» (τα ουσιαστικά μειονεκτήματα τού οποίου, οι φραστικές ατέλειες και οι κοινοτοπίες είναι κάτι περισσότερο από εμφανείς) δεν έπρεπε με κανένα τρόπο να τιμηθεί με το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος. Η βράβευσή του, αφήνει να εννοηθεί ο Αναστασίου, αποτελεί ένα λογοτεχνικό σκάνδαλο το οποίο πρέπει να επισημανθεί από την έντιμη κριτική.

•Σοβαρές αντιρρήσεις και ενστάσεις διατυπώνει σε ένα εξαίρετο κριτικό κείμενο και ο George Le Nonce για τη νέα πολυδιαφημισμένη βιογραφία τού Κ.Π. Καβάφη των Gregory Jusdanis-Peter Jeffreys με τον τίτλο «Κωνσταντίνος Καβάφης: ο άνθρωπος και ποιητής» η οποία αφού εκδόθηκε αρχικά στην Αμερική και στη Βρετανία, κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη χώρα μας σε μετάφραση τού Μιχάλη Μαρκόπουλου. Ο Le Nonce εκφράζει την απογοήτευσή του για τη νέα Καβαφική βιογραφία (διέψευσε όλες τις προσδοκίες μου, γράφει) που κατά τη γνώμη του (την οποία αιτιολογεί επαρκώς) δεν κομίζει τίποτε νέο στις Καβαφικές σπουδές. Απεναντίας, η ανορθόδοξη δομή που επέλεξαν οι συγγραφείς (δεν ακολούθησαν την καθιερωμένη χρονολογική σειρά προφανώς για τη συγγραφική τους ευκολία), η κουτσομπολίστικη, ενίοτε, διάθεση με την οποία σχολίασαν ορισμένα Καβαφικά ποιήματα, η ελάχιστη προσοχή που έδωσαν στις κοινωνικές σχέσεις τού ποιητή (ιδιαίτερα σε αυτές με το ζεύγος Σεγκόπουλου), αλλά και η αυθαίρετη προστασία την οποία θέλησαν να προσφέρουν στην ερωτική ζωή τού Καβάφη, ενενήντα τρία χρόνια μετά τον θάνατό του, αποτελούν, σύμφωνα με τον Le Nonce πολύ σοβαρά μειονεκτήματα τού βιβλίου. “Ο Καβάφης δεν έχει πια, και πιστεύω πως δεν είχε ποτέ, ανάγκη να τον προστατεύσουν οι βιογράφοι του”, καταλήγει ο Le Nonce.

•Ιδιαίτερα σκληρή, αλλά με ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία, είναι η αντιρρητική κριτική τού Αντώνη Γουλιανού για το μυθιστόρημα τού Γιάννη Μακριδάκη «Στη σκιά τού Όρους Όχη». Ο Γουλιανός ισχυρίζεται ότι ο Μακριδάκης προσέγγισε με επιπολαιότητα στο βιβλίο του ένα πολύ σοβαρό και επίκαιρο από επιστημονικής απόψεως θέμα ( η υπόθεση αφορά ένα διαφυλικό-ίντερσεξ άτομο που γεννιέται στην επαρχία και μεγαλώνει ως κορίτσι, αλλά μετά από κάποια περιστατικά υποβάλλεται σε εγχείρηση αλλαγής φύλου) το οποίο δεν κατέχει επαρκώς, με αποτέλεσμα να γράψει ένα μυθιστόρημα παραδειγματικής προχειρότητας, γεμάτο ανακρίβειες, φραστικές εκτροπές και πάμπολλα ελαττώματα. Τα πραγματολογικά λάθη, οι ιστορικοί αναχρονισμοί και η αφηγηματική ρηχότητα δεσπόζουν στο εν λόγω μυθιστόρημα τονίζει ο Γουλιανός. Και προσθέτει: η μυθοπλασία δεν αποτελεί άσυλο για την άγνοια. Όταν ένα έργο φιλοδοξεί να θίξει μια πολυσύνθετη ανθρώπινη εμπειρία και την εγκλωβίζει σε αναχρονιστικά στερεότυπα, αποτυγχάνει πρωτίστως ως λογοτεχνία.

•Η Θεώνη Κοτίνη («Ανυπακοή στην ακινησία τού βίου») σχολιάζει με τη γνωστή φιλολογική της επάρκεια και τον εντελώς προσωπικό της τρόπο τη συλλογή τού Θωμά Ιωάννου «Ανοιχτή ημερομηνία» η οποία τιμήθηκε πρόσφατα με το βραβείο Ποίησης τού ηλεκτρονικού λογοτεχνικού περιοδικού «Χάρτης». Η Κοτίνη αφού αρχικά υπογραμμίζει τα βασικά χαρακτηριστικά τής γραφής τού Ιωάννου όπως διακρίνονται σε αυτή τη συλλογή (ταχύς, κοφτός ρυθμός, αφοπλιστική γλώσσα που δεν φοβάται την κοινή φράση, ρητορική που πυροδοτείται από τον σπινθήρα τού ευρήματος), στο τέλος τού κειμένου της διατυπώνει κάποιες επιφυλάξεις κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο ο Ιωάννου επεξεργάζεται μερικές φορές υπερβολικά από γλωσσικής απόψεως τους στίχους του, με συνέπεια αυτοί να μένουν στο επίπεδο τού λογοπαίγνιου, χάνοντας σε εσωτερικότητα.

•Η κριτική επίσκεψη που πραγματοποιεί ο Αλέξανδρος Κορδάς στην ποιητική τού αξιόλογου ποιητή Χάρη Ψαρρά («Οι δρόμοι τού Ρυθμού») αποδεικνύεται τελικά ιδιαίτερα επιτυχημένη. Με τη νηφαλιότητα και την ψύχραιμη ματιά που τον χαρακτηρίζουν ως κριτικό, ο Κορδάς, εξετάζει όλες τις ποιητικές συλλογές που έχει εκδώσει ο Ψαρράς από το 2002 μέχρι σήμερα («Σπίρτα χειρός», «Στην αγκαλιά τού κύκλου», «Η δόξα τής ανεμελιάς», «Τα όντως όντα», «Gloria in Excelsis) και προβαίνει σε ορισμένες ενδιαφέρουσες διεισδυτικές κριτικές παρατηρήσεις. Αναλύει την τεχνική τού Ψαρρά (ένας συνδυασμός έμμετρων και ελευθερόστιχων ποιημάτων), επισημαίνει τα βασικά χαρακτηριστικά τής ποιητικής του (διακειμενικότητα, υποδόριο χιούμορ, στοχασμός, ειρωνεία), ερμηνεύει με ευστοχία ορισμένα κομβικά ποιήματά του και γενικά μας δίνει μια πλήρη εικόνα της εικοσιτετράχρονης, γόνιμης πορείας αυτού τού ποιητή.

•Ο Νίκος Λάζαρης παρουσιάζει την ποιητική συλλογή «Αναχώματα» (που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Κουκκίδα») ένός νέου ταλαντούχου ποιητή, τού Ευθύμιου Λέντζα, ο οποίος έρχεται «με δύναμη από τη Λάρισα και μας φέρνει την ανοιχτοσύνη και τον φρέσκο αέρα τού Θεσσαλικού κάμπου». Ο Λάζαρης εκθειάζει τις αρετές τού Λέντζα (λιτότητα, εκφραστική διαύγεια, τόλμη, φρέσκια ανταπόκριση τού εσωτερικού με τον εξωτερικό κόσμο), υπογραμμίζει όμως ότι ο νέος ποιητής έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά του να διανύσει, αφού η ποίηση δεν είναι ένας δρόμος ταχύτητας, όπως πιστεύουν πολλοί, αλλά ένας Μαραθώνιος στον οποίο συχνά οι έσχατοι έσονται πρώτοι. Στην ποίηση, γράφει ο Λάζαρης, πολλοί είναι οι κλητοί, αλλά λίγοι οι εκλεκτοί.

•Τέλος ο Σωτήρης Παστάκας ( «Τελετές αποχαιρετισμού», «Νέα προπτική στην ποίηση», «Βαρκούλες αρμενίζουν») με κύρια βέλη στη φαρέτρα του το βιτριολικό χιούμορ, το σκώμμα και την ειρωνεία σχολιάζει εις τριπλούν με τον δηκτικό, προσωπικό του τρόπο ορισμένα γεγονότα ή φαινόμενα τής πολιτιστικής ζωής τού τόπου μας.

Σε μια εποχή κατά την οποία η κινηματογραφική και θεατρική κριτική στη χώρα μας με τα γελοία αστεράκια, τα φληναφήματα των Δημοσίων σχέσεων και την παροιμιώδη ακρισία (που υποδηλώνει ογκώδη άγνοια), έχουν χάσει εντελώς το κύρος τους, προκαλώντας τη δίκαιη αγανάκτηση του φιλοθεάμονος κοινού, ο Αντίλογος αντιστέκεται. Και προσφέρει στους αναγνώστες του σχεδόν σε κάθε τεύχος, έγκυρα κριτικά κείμενα, γραμμένα από ανθρώπους που γνωρίζουν άριστα το αντικείμενο τους, τα οποία δεν ενημερώνουν απλώς τους φίλους τού κινηματογράφου, τού θεάτρου και των εικαστικών τεχνών, αλλά ταυτόχρονα τους εκπαιδεύουν και τους δίνουν τροφή για σκέψη και στοχασμό.