Ιωάννα Βακάλη: Μυρτώ Τάσιου, Η Αλίκη δε μένει πια εδώ -κριτική παρουσίαση [2014]

Αρχείο 13.11.2014

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη η ποιητική συλλογή της Μυρτώς Τάσιου με τον τίτλο «Η Αλίκη δεν μένει πια εδώ».

Φυσικά όλοι το γνωρίζουν και αν δεν το γνωρίζουν θα το διαβάσουν όταν θα ψάξουν να μάθουν για το βιβλίο ότι πρόκειται για το βιβλίο της κόρης της Κατερίνας Γώγου και του Παύλου Τάσιου. Γιατί στην ουσία είναι το μόνο που έχει ειπωθεί μέχρι τώρα για το βιβλίο της ποιήτριας.

Όντως στα τριάντα ένα ποιήματά της συλλογής υπάρχουν πολλές αναφορές στη μητέρα της και στον πατέρα της και στον δύσκολο και επώδυνο εκείνο οικογενειακό δεσμό («…γόρδιος δεσμός ο ομφάλιος λώρος..») αλλά και στα ναρκωτικά με τα οποία δεν κρύβει ότι έμπλεξε.

Μυρτώ Τάσιου, Η Αλίκη δε μένει πια εδώ -από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Η γραφή της φλερτάρει με αυτήν της Γώγου και είναι πάνσαφες ότι έχει επηρεαστεί από αυτήν αλλά ούτε τόσο αιχμηρή είναι, ούτε τόσο πολιτική, ούτε τόσο αλκοολική. Έτσι κι αλλιώς η ποιήτρια είναι πλέον «καθαρή» και αυτό φαίνεται και δίνεται. Το πρώτο μήνυμα –πριν από όποια επανάσταση και αγώνα- είναι ο έρωτας για τη ζωή. Στο οπισθόφυλλο γίνεται παραπάνω από σαφές «Αυτό το βιβλίο το χαρίζω σε όποιον αγωνίζεται ακόμα γιατί La vita E Bella».

Όμως θα είναι μεγάλο λάθος να μείνουμε εδώ. Στην γονιδιακή δηλαδή και συγγραφική συγγένεια της Γώγου με την Τάσιου. Γιατί αυτό το βιβλίο αποτελεί εμφανώς από τη μία δήλωση της τομής του ομφάλιου λώρου και των συνεπαγόμενων αμφιβολιών, ενοχών και εμμονών στο παρελθόν («…Έξω, έξω από τη ζωή μου/πλήρωσα ακριβά/για να σας κρατήσω μακριά/βρώμικες Ερινύες…”, «…Πατέρα ποτέ δε με κατάλαβες./Μάνα, εσύ μ’ έπνιγες με την αγάπη σου..») και από την άλλη ενός αισιόδοξου ανοίγματος στο μέλλον.

Γεγονός, ωστόσο, το οποίο ως αναγνώστες δεν μας νοιάζει προσωπικά. Δεν μας νοιάζει δηλαδή αν η ίδια η Τασίου όχι ως ποιήτρια αλλά ως πρόσωπο έχει κόψει ή προτίθεται να κόψει τον ομφάλιο λώρο με τη μαμά της. Μας νοιάζει όμως εμάς τους αναγνώστες ότι η ποιήτρια καταφέρνει να δώσει με σφοδρή ενάργεια τον ψυχικό κάματο της γενιάς την οποία εκπροσωπεί –γιατί πιστεύω ότι με το βιβλίο της θέλει δεν θέλει εκπροσωπεί τη γενιά μου- τον ψυχικό κάματο λοιπόν να ξεφύγει από αυτήν την τόσο τοξική μάνα/γενιά (στην πρώτη περίπτωση το τοξικό νοούμενο κυριολεκτικά και στη δεύτερη μεταφορικά). Χωρίς να ξέρει τον τρόπο, χωρίς καν να έχει μπορέσει να απογαλακτιστεί πνευματικά και για αυτό πέφτοντας στις ίδιες παγίδες με την προηγούμενη («…Μα δεν κατάφερα να σε τραβήξω από τις λάσπες/έπεσα κι εγώ μέσα…»).

Νιώθει ακόμη την υποχρέωση να συνεχίσει αυτόν τον πόλεμο/επανάσταση που κάποτε ξεκίνησαν οι γεννήτορες και που κάπου στην πορεία δεν τους βγήκε όπως τον περίμεναν («…Φοράω κόκκινο φουλάρι με τη φιλοδοξία/ πως η δικιά μου γενιά θα ΄χε ακόμα τα κότσια ν’/αλλάξει τον κόσμο»). Όμως πώς να συνεχίσει τον αγώνα; Με τα ίδια σκουριασμένα όπλα, χωρίς δύναμη, χωρίς ελπίδα και κυρίως χωρίς εχθρό;

Μια γενιά που αν και υποτίθεται διήγαγε και διάγει βίον τρυφηλόν ταλαιπωρήθηκε και ταλαιπωριέται ακόμη ψυχικά για να «καθαριστεί» από ό,τι διεφθαρμένο και φαρμακερό της έχει κληροδοτήσει η προηγούμενη και για να βρει την χαμένη της αθωότητα θυσιάζεται  ολόκληρη στο βωμό της ιστορίας («…Μάνα, πατέρα, συγχωρήστε με/μα είμαι ταγμένη να θυσιαστώ/ για να σώσω τη ράτσα μου»).

Να δες, ακόμη και την ίδια την έκδοση αυτού του βιβλίου κάποιοι θα την δουν χωρίς να ασχοληθούν περαιτέρω σαν καλά κρατούσα -ακόμη και στους κόλπους της ποίησης- οικογενειοκρατία. Λίγοι θα είναι αυτοί που θα πάρουν την κατάθεση στα σοβαρά, λίγοι θα καταλάβουν ότι δεν μιλάει(μόνο) για την αξεπέραστη Γώγου και ακόμη λιγότεροι θα συνειδητοποιήσουν ότι αυτή η συλλογή αποτελεί το ντεμπούτο μιας μεγάλης ποιήτριας αυτής της γενιάς.

*

©Ιωάννα Βακάλη
Η φωτογραφία είναι από το εξώφυλλο του βιβλίου