στάχτες

Τα έξι δοκίμια του βιβλίου έχουν γραφεί με την πεποίθηση ότι εκείνο που απαιτείται να αντιπαραταχθεί στην ταχύτητα με την οποία σήμερα παράγονται, διανέμονται και αποθηκεύονται οι εικόνες, παρά τον παροδικό και φευγαλέο χαρακτήρα τους, είναι τρόποι ανάγνωσης οι οποίοι υπομονετικά αναδομούν τη γενεαλογία και τα δίκτυα σχέσεων που διέπουν τους πληθυντικούς κόσμους των εικόνων. Από κοινού, τα δοκίμια εξετάζουν το μεταβαλλόμενο καθεστώς των εικόνων όχι μόνο σήμερα και στο μέλλον, αλλά και στο παρελθόν. Ασχολούνται με την εικόνα θεωρώντας την ως ερώτημα και όχι ως κάτι αυτονόητο.

[…]Εάν η θεαματική έκρηξη των εικόνων κατά τη διάρκεια των τελευταίων είκοσι χρόνων έχει καταστεί ένα από τα κύρια γνωρίσματα της σύγχρονής μας εποχής, ένα από τα πιο επιτακτικά καθήκοντα που έχουμε είναι να κατανοήσουμε τον ρόλο και τη θέση αυτών των εικόνων στην καθημερινή μας ζωή, και τούτο χωρίς να θεωρούμε ότι γνωρίζουμε τι είναι εικόνα, καθώς μπορούμε να αρχίσουμε να προσεγγίζουμε την εικόνα σε όλη την αινιγματική και αντιφατική λαμπρότητά της μόνο σε σχέση με αυτή την αβεβαιότητα. Πώς γίνεται οι εικόνες, σε όλες τις διάφορες μορφές τους, να επηρεάζουν την αντίληψή μας για τον κόσμο στον οποίο ζούμε; Πώς γίνεται να διαμορφώνουν ή ακόμη και να καθορίζουν εν πολλοίς τα περιγράμματα της ιστορικής, πολιτικής, ηθικής και θρησκευτικής ζωής μας, και μάλιστα με τρόπους που μας ζητούν να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με όλες αυτές τις διαφορετικές τροπικότητες της ύπαρξής μας, και όχι μόνο αυτές; Εάν θέλουμε να κατανοήσουμε τα αναρίθμητα μέσα [media] και τις μορφές διά των οποίων εμφανίζονται οι εικόνες σήμερα —κυκλοφορώντας, όπως συμβαίνει, στα πεδία της ιατροδικαστικής και των τεχνολογιών επιτήρησης, ιατρικής και ηχοεντοπισμού, της πληροφορικής και των οπλικών συστημάτων, των ηλεκτρονικών πεδίων στρατιωτικοποιημένων δεδομένων [weaponized data], των κοινωνικών δικτύων [social media] και των ψηφιακών πλατφορμών, της όρασης μέσω υπολογιστή [computer vision] και της τεχνητής νοημοσύνης, του κινηματογράφου και των τεχνικών μέσων [technical media], των αλγορίθμων όρασης και αντίληψης, των ζητημάτων που αφορούν το κλίμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα, των κάθε είδους πολέμων και συγκρούσεων, κάθε νοητού ταξινομητικού σχήματος και οποιουδήποτε αριθμού ετερογενών και συχνά αποσπασματικών μορφών—, τα παρακάτω δοκίμια εισηγούνται ότι ο μόνος τρόπος να διαβάσουμε αυτές τις εν πολλοίς ψηφιοποιημένες, ή ακόμη και μεταψηφιοποιημένες, εμφανίσεις της εικόνας είναι μέσα από υπομονετικές, εκ του σύνεγγυς και απαρέγκλιτα προψηφιακές μορφές ανάγνωσης, οι οποίες, εκ των προτέρων, περιλαμβάνουν ήδη τα ψηφιακά, ή ακόμη και τα μεταψηφιακά, φαινόμενα avant la lettre [πριν από την εμφάνιση του όρου]. Με άλλα λόγια, το να κατανοούμε το προψηφιακό και το ψηφιακό σε αντίθεση το ένα προς το άλλο είναι μια πολύ στενή θεώρηση της εικόνας τόσο στο παρόν, όσο και υπό ιστορική προοπτική. Να γιατί καθένα από τα δοκίμια αυτού του τόμου επιζητεί να υπογραμμίσει διαφορετικούς τρόπους ανάγνωσης, οι οποίοι, έχοντας ως σημείο αφετηρίας την πεποίθηση ότι το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον είναι πάντοτε αλληλένδετα, μας παρέχουν το περίγραμμα ενός εκπαιδευτικού εγχειριδίου για την ανάγνωση των εικόνων. Πράγματι, από κοινού αυτοί οι τρόποι ανάγνωσης μπορούν να μας προσφέρουν μια κριτική γενεαλογία εκείνου που ακόμη και σήμερα ονομάζουμε «εικόνα», έστω και αν, κάθε μέρα που περνά, κατανοούμε όλο και λιγότερο περί τίνος πρόκειται.[…]