Κατηγορία: critique

Ελπίδα Γρηγοράκη, Από τις κάργιες στα κοτοπουλάκια

16/08/2021

(Εκφάνσεις της καρυωτακικής σάτιρας)

Στις 21 Ιουλίου 1928 ο Κ. Γ. Καρυωτάκης αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στην καρδιά.

Στη  νεοελληνική λογοτεχνία, στη φιλολογία και στην κριτική έχουν εμφανιστεί και ευδοκιμήσει πολλές διαμάχες. Λίβελλοι, κριτικές,  παρωδία, σάτιρα, παιγνιώδης λογοτεχνία, θεωριτικά κείμενα και δοκίμια  αντικατοπτρίζουν ανταρσίες και συγκρούσεις.

Ο Κ.Γ. Καρυωτάκης εντάσσει το Ποίημα «Μικρή Ασυμφωνία εις Α Μείζον» στην ενότητα «Σάτιρες» από την ποιητική συλλογή «Ελεγεία και Σάτιρες», που κυκλοφόρησε το 1927.

«Το ποίημα είναι στιχουργημένο ολόκληρο σε ομοιοκαταληξίες που αρχίζουν από άλφα»,  παρατήρησε ο Τέλλος Άγρας για τον εκ πρώτης όψεως αινιγματικό, παιχνιδιάρικο τίτλο.

Ήδη από τον πρώτο στίχο αποκαλύπτονται η παιγνιώδης διάθεση και ο στόχος του ποιήματος. Στην υποσημείωσή του ο ποιητής διευκρινίζει: «Οι στίχοι αυτοί απευθύνονται στον κοσμικό κύριο, και όχι στον ποιητή [της Νέας Αθηναϊκής σχολής Μιλτιάδη] Μαλακάση, του οποίου δε θα μπορούσε να παραγνωρίσει κανείς το σημαντικό έργο». Ο παρατονισμένος στίχος και ο λόγιος τύπος “αριστοκράται” εντείνουν την ειρωνεία. Αργότερα ο Καρυωτάκης θα αποκαλύψει στο Μαλακάση ότι τον… «παρέσυραν οι δυνατότητες της ομοιοκαταληξιας» ώστε ενέδωσε και κατάφερε να προσφέρει στην ποίηση.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ελπίδα Γρηγοράκη, Από τις κάργιες στα κοτοπουλάκια»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια του Καρόλου Ντίκενς

09/08/2021

Καρόλου Ντίκενς, Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια ―μτφρ.: Γιώργος Μπαρουξής, εκδόσεις Ποικίλη Στοά, 2016

Το καλαίσθητο τομίδιο περιλαμβάνει μεστή Εισαγωγή, Βιβλιογραφικό Σημείωμα και τρία καλομεταφρασμένα διηγήματα.

Στο πρώτο, αφηγητής είναι ο πρόεδρος των ενόρκων μιας κακουργηματικής δίκης: το φάντασμα ενός αδικοσκοτωμένου παρεμβαίνει επιλεκτικά, συμβάλλοντας στη θανατική καταδίκη του φονιά. Το επόμενο, στον αντίποδα: δυο αδέρφια νοικιάζουν ένα «στοιχειωμένο» σπίτι και αποδείχνουν πως τα «φαντάσματά» του είναι (αυτ)απάτη. Το τρίτο, από τη σκοπιά ενός ασφαλιστή, παρουσιάζει το σταδιακό ξεσκέπασμα ενός απατεώνα και φονιά.

Εντυπωσιακές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, ακρίβεια  περιγραφών και κατά τόπους αχαλίνωτο χιούμορ.

Αν συμπεριλαμβάνονταν και πραγματολογικές Σημειώσεις, η καλλιτεχνική απόλαυση των 170άχρονων αυτών πεζών του κορυφαίου Βικτωριανού πεζογράφου θα ήταν εντονότερη.

 

(Λέξεις 97)

✿

 

Λίλια Τσούβα, Το τραγούδι των Ινουίτ ―Από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

09/08/2021

Λίλια Τσούβα, Το τραγούδι των Ινουίτ, εκδόσεις Βακχικόν, Αθήνα 2021

Το μαγικό άγγιγμα του ρεαλισμού

Δεκαέξι μικρές ιστορίες, όπου η Λίλια Τσούβα χτίζει με μαεστρία τους μύθους της, καθώς η απαίτηση της μικρής φόρμας απαιτεί μια συμπύκνωση, η οποία ομολογουμένως επιτυγχάνεται από τη συγγραφέα. Δεκαέξι μικρές ιστορίες, οι οποίες φέρουν το χρώμα της ταξιδιωτικής λογοτεχνίας. Ωστόσο, η παραμυθία είναι εμφανής, ενώ ο ρεαλιστική αφήγηση συναντά λίγο από τον μαγικό ρεαλισμό, χωρίς καμία διάθεση να τον ωραιοποιήσει με ρομαντικά στοιχεία. Ανθρώπινες ιστορίες που εγκιβωτίζουν τολμηρά, μα επιτυχημένα, χαρακτήρες, νοοτροπίες και τόπους μακριά από την ελληνική πραγματικότητα. Η συγγραφέας τολμά ένα ταξίδι στο διακείμενο εισάγοντας τον αναγνώστη σε ισάριθμες διαφορετικές κουλτούρες. Κεντρικό γνώρισμα των αφηγήσεων ο ανθρώπινος πόνος, καθώς το δίπολο ζωή– θάνατος φλερτάρει μεταξύ ονείρου και ρεαλιστικής αφήγησης. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Λίλια Τσούβα, Το τραγούδι των Ινουίτ ―Από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου»

Αγγελική Πεχλιβάνη, Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί ―Από την Κατερίνα I. Παπαδημητρίου

23/06/2021

Αγγελική Πεχλιβάνη, Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί, Εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2021

Και που λείπεις είσαι η φαντασμαγορία μου…

Mε αυτήν τη δήλωση εισάγει την πρώτη ενότητα του βιβλίου της, η οποία καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής της, η Αγγελική Πεχλιβάνη. Πρόκειται για μια έντεχνη, γεωμετρημένη, με πολλές αρετές ημερολογιακή γραφή – καταγραφή με κύριο θέμα της το πένθος. Η γλώσσα της Πεχλιβάνη μεστή, πυκνή, κυλά ρυθμικά, μετρημένα, πατά σε βάσεις στέρεες, κατασκευασμένες από αναγνώσεις, οι οποίες είναι εμφανείς, τόσο αυτές όσο και η κλασσική και η γενικότερη παιδεία της Πεχλιβάνη. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Αγγελική Πεχλιβάνη, Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί ―Από την Κατερίνα I. Παπαδημητρίου»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Νίκος Μητρογιαννόπουλος, Μέγα λαϊκό

21/06/2021

Νίκος Μητρογιαννόπουλος, Μέγα λαϊκό, εκδόσεις Τυφλόμυγα 2019

Πολύ ιδιαίτερο βιβλίο, που προσπαθεί να συνδυάσει ευαισθησία – ποιητικότητα απ΄ τη μια (εξάλλου, περιλαμβάνονται και ποιήματα), «σκληρή» και εν πολλοίς «αρσενική» θεματολογία απ΄ την άλλη.

Εδώ εμφανίζονται σκυλάδικα, στρατός, ζεϊμπέκικα, εγκατάλειψη, θάνατος, παραζάλη, νοσοκομεία, λαϊκά – ρεμπέτικα, εμφύλιος, σινεμά, καύλες, μετανάστες, αντροπαρέες κλπ• ταυτόχρονα «σφάζονται με μπαμπάκι» κυριλέ πολιτικοί• γκεστ σταρ: Βαρβέρης, μα Μάης 2011.

Ο συνδυασμός δεν πετυχαίνει πάντα: καμιά φορά μπατάρει προς το υπερσυναισθηματικό, το νεορθόδοξο («Προσευχή»), το εθνομπολσεβίκικο: δηλαδή ξεφεύγει από Βαλτινό, Πετρόπουλο, Λιάππα, φαλτσάρει προς Χαριτόπουλο η Πάριο. Όποτε όμως πετυχαίνει, πετυχαίνει υπέροχο. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Νίκος Μητρογιαννόπουλος, Μέγα λαϊκό»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Κέλλυ Θεοδωρακοπούλου, Η φυλακή στο κεφάλι σου

14/06/2021

Κέλλυ Θεοδωρακοπούλου, Η φυλακή στο κεφάλι σου ―Εκδόσεις Ρενιέρη, Αθήνα 2017

Γιούρι, ο τελειότερος άντρας του κόσμου: γονιδιακά προκατασκευσμένος μα αμφισβητούμενος ως ανθρώπινη οντότητα, μεγαλώνει απομονωμένος κι επιτηρούμενος, ως προϊόν της πολυεθνικής που τον έχει δημιουργήσει. Το πρώτο του βράδυ στον έξω κόσμο, σκοτώνει δίχως δεύτερη σκέψη έναν υποψήφιο βιαστή.

Βιβλίο με πάμπολλες καλλιτεχνικές αναφορές, άμεσες κι έμμεσες, και ταυτόχρονα έξυπνη σάτιρα πολλών λογοτεχνικών ειδών: επιστημονική φαντασία, αστυνομικό μυθιστόρημα, σοφτ πορνό, δικαστικό δράμα, αισθηματική λογοτεχνία, ψυχιατρική νουβέλα κλπ. Η συγγραφέας δε χαρίζεται ούτε τα κλισέ:  κρυφές βιολογικές σχέσεις, ενδοϊατρικές τριβές, θέατρο, καταναλωτισμός, ρηχότητα των ΜΜΕ, οικογενειακές αναγνωρίσεις, «εθνικοί» χαρακτήρες, φιλοσοφίζουσες ενδοδιερωτήσις, απατηλή γκλαμουριά και –φυσικά– χάπι έντινγκ όπου  «κουμπώνουν» τα πάντα.

(Λέξεις 100)

✿

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Νικολέττα Αλεξάνδρου, Ήχοι και Σιωπές

11/06/2021

Νικολέττα Αλεξάνδρου, Ήχοι και Σιωπές ―εκδ. Βακχικόν, Αθήνα 2020

Αξιόλογο ποιητικό ντεμπούτο από μια δημιουργό που σίγουρα θα δώσει κι άλλα μελλοντικά, καθώς ήδη βρίσκεται πέρα από τη συνήθη στιχοπλοκική σαβούρα, γράφοντας μάλιστα άλλοτε ελληνικά, άλλοτε αγγλικά. Μέτρησα τουλάχιστον μια ντουζίνα ολοκληρωμένα ποιήματα στις δυο συλλογές του βιβλίου («Στα μισά του δρόμου», «Μια ανάσα μακριά»), ωστόσο σχεδόν σε όλα υπάρχουν αξιόλογοι στίχοι.

Προσωπικοί και γενικότεροι καημοί, καλή χρήση του διαλόγου, φιλοσοφικές διερωτήσεις, ποικίλες έμμεσες αναφορές, ωραία πεζοποιήματα ρεαλισμός κλπ: ποιητική αντανάκλαση πλούσιας πορείας.

Για τη δεύτερη έκδοση προτείνω: λιγότερο υλικό + επιμέλεια έκδοσης (π.χ. να μη στριμώχνονται δυο ποιήματα στην ίδια σελίδα) – κειμένου (π.χ. κόψιμο σε αποσιωπητικά – θαυμαστικά).

(Λέξεις 100).

✿

Τασούλα Γεωργιάδου, Αληθινές παλιάς κοπής, μιας άλλης εποχής ―Γράφει ο Παύλος Λεμοντζής

03/06/2021

Τασούλα Γεωργιάδου, Αληθινές παλιάς κοπής, μιας άλλης εποχής, εκδ. Παρέμβαση, Κοζάνη 2021

Ο παλιάς κοπής άνθρωπος έχει μοχθήσει, έχει δημιουργήσει, έχει κατασκευάσει, έχει απογοητευτεί, έχει τσακιστεί, έχει ανανήψει, έχει αγωνιστεί. Δηλαδή, έχει γνωρίσει τη ζωή στην ασχήμια της, στον πόνο της, στις μικρές χαρές της κι έχει γίνει κουβάρι μαζί της.

Παλιάς κοπής άνθρωπος και δη γυναίκα, θα πει τσαγανό, πείσμα, υπομονή και γενναιοδωρία, επιμονή, συμβιβασμός, αλλά και μεγαλοψυχία.

Ιστορίες με αλήθειες, σημαντικά γεγονότα, ιδιαίτερα ανθρώπινα πορτρέτα, στα εννιά σπαράγματα -διηγήματα της Τασούλας Γεωργιάδου. Όλα τρέχουν στα μάτια μας και η ψυχή μας γίνεται κοινωνός ιστορικών καταστάσεων, συναισθηματικών παλινδρομήσεων και, αίφνης, χωνεύουμε τις σελίδες και μπαίνουμε μέσα στη δράση. Η αφήγηση μάς αφορά, ο χρόνος μεταλλάσσεται σε ενεστώτα, ζούμε τη ζωή που δε ζήσαμε. Το κέρδος, από ένα τέτοιο αληθιστόρημα. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τασούλα Γεωργιάδου, Αληθινές παλιάς κοπής, μιας άλλης εποχής ―Γράφει ο Παύλος Λεμοντζής»