Μαρία Σαμπατάκη, Οι κομπάρσοι ―εκδόσεις Κέδρος

Με απομαγνητοφωνήσεις, καταγραφές συνεντεύξεων σε χαρτί και αντιγραφή πρωτότυπων εγγράφων, η νεαρή ικανότατη ιστορικός δίνει το λόγο σε «ανώνυμους» ανθρώπους, των οποίων η ζωή κάποια στιγμή διασταυρώθηκε με το δημόσιο βίο. Ενδεικτικά:  ένας τρόφιμος παιδούπολης «της Φρειδερίκης»· ένας φιλόλογος που θέλει να δουλέψει έστω παιδονόμος· μια Αρσακειάδα που υφίσταται πατριαρχική βία διαδοχικά από το δεξιό και τον κομμουνιστή άντρα της· ένας ανόητος παρακρατικός που χάνει το σπίτι του· ένας μετανάστης στην Αμερική που γράφει επί δεκαετίες γράμματα. Τίτλοι και σύντομοι επισχολιασμοί των μαρτυριών από τη Σαμπατακάκη, που χαρακτηρίζει το ωραίο της βιβλίο «ωδή στο μεγαλείο της ασημαντότητας»(!).

(Λέξεις 97).

✿

Anne Applebaum, Ο κόκκινος λιμός, Ο πόλεμος του Στάλιν εναντίον της Ουκρανίας ―Μετάφραση Μενέλαος Αστερίου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Οίκος με μακρά θετική παράδοση στην Ιστορία, η «Αλεξάνδρεια» ξαναεπιβεβαιώνεται. Εδώ η εξαιρετική Αμερικανίδα ιστορικός («Γκουλάγκ», «Σιδηρούν παραπέτασμα») και αρθρογράφος υπενθυμίζει το παλιό ουκρανικό κράτος και εξηγεί πώς –με πρόσχημα τους «κουλάκους»- η σταλινική σοβιετική εξουσία στράφηκε ενάντια στο ουκρανικό έθνος / γλώσσα / αλφάβητο / αυτονομία, μετατρέποντας συνειδητά τον άλλοτε σιτοβολώνα της Ευρώπης σ΄ ένα λασπότοπο ομαδικών τάφων. Εδώ και οι απαντήσεις α) για τη μαζική συνεργασία Ουκρανών με τους ναζί στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο β) για τον ρωσοουκρανικό πόλεμο των ημερών μας και γενικά την επιβίωση του «ουκρανικού ζητήματος». Θα μάθετε και την τρομερή, δυσοίωνη ουκρανική λέξη «χολοντομόρ».

(Λέξεις 100)

❈

Κώστας Αρκουδέας, Επικίνδυνοι συγγραφείς ―Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2019

Εκπληκτικό από κάθε άποψη βιβλίο: σπουδαία σύλληψη, μεγάλος μόχθος στην εκτέλεση, όμορφη δεμένη έκδοση. Ο Αρκουδέας μιλάει,  ούτε λίγο ούτε πολύ, για εκατοντάδες βιβλία και συγγραφείς που κατά καιρούς ενόχλησαν χριστιανούς, σταλινικούς, ναζιστές, μουσουλμάνους, σεμνότυφους, πολιτικά ορθούς, εθνικιστές, (αντι)ρατσιστές, φαλλοκράτες και ποικίλους άλλους κοσμοδιορθωτές, με αποτέλεσμα φόβους, (αυτο)λογοκρισίες, αυτοκτονίες, κατασχέσεις, απαγορεύσεις, πυρές, διώξεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις. Από τη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, τον Τζόις, τον Πετρόπουλο, το Γουάιλντ και τον Μπράντμπουρι, μέχρι το Ρούσντι, την Γκόρντιμερ, τους Μαν, τη Σωτηροπούλου, το Μαγιακόφσκι – όλοι/ες είναι εδώ σ΄ ένα μνημείο κατά της μικρόνοιας και μισαλλοδοξίας. Υποχρεωτικό ανάγνωσμα για κάθε συγγραφέα και αναγνώστη.

(Λέξεις 100)

✿