Η απαξίωση της πνευματικής εργασίας, των συγγραφέων και των βιβλίων στην Ελλάδα

Αντί Editorial

Από τον εκδότη Σταύρο Πετσόπουλο στην ©Athens Review of Books

Στη μνήμη του Γεράσιμου Βώκου

Σελίδες στην Οθόνη ή σε Χαρτί. Το μέλλον της ανάγνωσης, Συλλογή κειμένων – Επιμέλεια: Γιώργος Ε. Δαρδανός, Πρόλογος: Προκόπιος Παυλόπουλος, β΄ συμπληρωμένη έκδοση, Gutenberg, Αθήνα 2019

Με αφορμή την δεύτερη έκδοση του τόμου Σελίδες στην Οθόνη ή σε Χαρτί, οργανώθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών συζήτηση για το μέλλον του βιβλίου, στις 16 Απριλίου. Ο εκδότης Σταύρος Πετσόπουλος έκανε ορισμένες καίριες παρατηρήσεις, οι οποίες νομίζουμε ότι αξίζει να συζητηθούν. Σημειώνουμε σχετικά με τον επαίσχυντο νόμο για τις αμοιβές μεταφραστών, επιμελητών και συγγραφέων, ότι μόνο η κυβέρνηση των Αγραμμάτων θα μπορούσε να επιδείξει τέτοια διαστροφή και μίσος για τα γράμματα. Η ARB θα κάνει ό,τι μπορεί για να πολεμήσει αυτό τον κακοήθη νόμο. Περιμένουμε να τον καταργήσει πάραυτα η επόμενη κυβέρνηση. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η απαξίωση της πνευματικής εργασίας, των συγγραφέων και των βιβλίων στην Ελλάδα»

Οδηγός της Οικοδεσποίνης

editorial19.1.15

fav-3
edito1(είδος)Editorial του Στράτου Φουντούλη

Αφιερωμένο εξαιρετικά στις εκλογές και στη πολιτική τάξη της χώρας

Καλός χαρακτήρ και ικανότης προς εκτέλεσιν του προορισμού του είνε ο σκοπός, εις τον οποίον οφείλει να τείνη πας άνθρωπος αξιοπρεπής και σεβόμενος τον εαυτό του.

(Εκτός των σημείων στίξης, η Ορθογραφία είναι του αρχικού κειμένου)

Εισαγωγή
Η τήρησις των τύπων της αβρότητος, της ευπρέπειας και των καλών τρόπων είνε καθήκον, του οπίου η εκτέλεσις συντελεί εις την μόρφωσιν του χαρακτήρος και δίδει χάριν εις την ζωήν. Δια να επενεργήση όμως εις την ανύψωσιν του ανθρώπου η τήρησις των κανόνων της καλής συμπεριφοράς, δεν πρέπει να εφαρμόζεται μηχανικώς. Τότε μόνον η ευγένεια των τρόπον επιδρά επί του χαρακτήρος και φέρει την αρμονίαν εκείνην μεταξύ των αισθημάτων και των τρόπων, η οπία ανυψώνει ιδίως τας γυναίκας, και ελκύει καθώς το άρωμα τρυφερού άνθους.

Διαβάστε περισσότερα-Continue reading

Flatus Vocis [2014]

Από το χαμένο αρχείο 19.4.2014

(είδος)Editorial του Στράτου Φουντούλη

Ποιος ήταν ο Παντελάου, του οποίου στο μπαούλο υπάρχουν πολλές επιστολές και ένα προσχέδιο περιγραφής των ουρανίων και αστρικών του οράματος; (Ή μήπως οι επιστολές αυτές δεν γράφτηκαν ποτέ από αυτόν; ) Ποιος ήταν ο Πέρο Μποτάλιου, δημιουργός ενός φιλοσοφικού διηγήματος με τον τίτλο O Vencedor do Tempo που δημοσιεύτηκε πρόσφατα; Ποιος ήταν ο Σ. Πατσέκο, δημιουργός μιας μεγάλης ποιητικής σύνθεσης στα απόνερα της αυτόματης γραφής; Και ο Σήζαρ Σηκ; Και ο δόκτωρ Νάμπος; Και ο Φέρντιναντ Σούμαν; Κι ο Τζάκομπ Σατάν; Και ο Εράσμους; Και ο Μίστερ Ντέαρ; Ποια ήταν αυτά τα πρόσωπα με τα απίθανα ονόματα, όπως ο κύριος Καπ του Μοντάλε; Ατομικότητες που περιμένουν, στο σκοτάδι ενός μπαούλου, να βγουν στο φως για να ζήσουν, ή μήπως απλά ονόματα που σκάλωσαν για πάντα σε κάποιο σημειωματάριο, χαμένες υπογραφές, εκτοπλάσματα του πιο φανταστικού ληξιαρχείου της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα; (*) Συνεχίστε την ανάγνωση του «Flatus Vocis [2014]»

(οικειο)ποίηση [2014]

Από το χαμένο αρχείο 30.3.2014

(είδος) Editorial του Στράτου Φουντούλη

web-portrait2cθυμάμαι φράσεις όπως «τη γιανσενική ωχρότητα, τον ηλιακό μύθο» του Προυστ γραμμένα όπως εδώ· σε εισαγωγικά και· συνεχίζοντας χωρίς αυτά: «κι αυτές όμως οι λέξεις θόλωναν τελικά μπροστά στη σκέψη μου, δε μου μιλούσαν πια, έχαναν το βάρος τους· σιγά-σιγά οι δισταγμοί μου γίνονταν τόσο οδυνηροί ώστε αν τώρα διάλεγα το θέατρο θα ‘ταν μόνο για να πάψω και να λυτρωθώ απ’ αυτούς μια για πάντα. Συνεχίστε την ανάγνωση του «(οικειο)ποίηση [2014]»

ένα δάκρυ στις σιωπηλές σου νύχτες

Editorial του Στράτου Φουντούλη

Τα κλειδιά του φεγγαροφράχτη χορεύουν στη
ζώνη σου σαν ασημένια ψάρια.
Ε.Χ. Γονατάς

στην αρχή της αφήγησης τοποθετώ τον ήρωά μου σε ένα ξύλινο κιβώτιο το οποίο φροντίζω να σφραγίσω επαρκώς. Θα έχει έτσι την εντύπωση ότι βρίσκεται στη ίδια σπηλιά όπου είχε χωθεί κάποτε ο ασκητής Αντώνιος, τότε που έπλαθε μπωντλερικούς πειρασμούς και δαιμόνια κατ’ εικόνα και ομοίωσή του, δαιμόνια γνωστά πλέον τοις πάσι. Πιστεύω• μέσα στο σκοτάδι του κιβωτίου θα βρει επιτέλους την ευτυχία που χρόνια τώρα αναζητά. Το κιβώτιο έχει διαστάσεις ένα και πενήντα πέντε εκατοστά ύψος και εξήντα πλάτος, γεγονός που –όπως ο ίδιος ομολόγησε– δυσχεραίνει ευχάριστα τη διαμονή του καθώς το ύψος το δικό του, ξεπερνά το ένα κι ογδόντα εκατοστά, με πλάτες φαρδιές, υπήρξε τακτικός θαμώνας ενός φίτνες κλαμπ.

Ξαναδιαβάζοντας προσεκτικά την προηγούμενη παράγραφο, διαπιστώνω με τρόμο ότι υπάρχουν δυο δικές μου παραλείψεις που χρήζουν άμεσης φροντίδας, ευτυχώς δεν έχουν περάσει παρά μερικές μόνο ώρες από τότε που έκλεισα τον ήρωά μου στον ξύλινο κόσμο του κιβωτίου. Χωρίς την εξασφάλιση των στοιχειωδών φυσικών και κοινωνικών του αναγκών, δεν δύναται να δοθεί ελεύθερα κι απερίσπαστα διά της απαθείας. στην προσπάθειά του να καλλωπίσει την εικόνα με την ομοίωση, διότι –όπως και πάλι ο ίδιος ομολόγησε– η ομοιότητα με τον Θεό μας χαρίζει την ατελεύτητη ζωή, να πλάσει (και να δοκιμαστεί) με βάσει τον χαρακτήρα του, τους προσωπικούς του πειρασμούς και τα δαιμόνια πουσυνήθως ακολουθούν, πειρασμούς αντάξιους με αυτούς που έπλασε ο ασκητής Αντώνιος.
Πριόνισα προσεκτικά το πλαϊνό μέρος του κιβωτίου δημιουργώντας μια τεράστια ωοειδή τρύπα υπολογίζοντας με ακρίβεια τα επίμαχα σωματικά του σημεία ώστε να καλύπτει με άνεση τις μικρές αλλά και τις μεγάλες φυσικές του ανάγκες. Φρόντισα η τρύπα να βρίσκεται δίπλα από τον μικρό καταρράκτη εξασφαλίζοντάς του ταυτόχρονα την παροχή νερού τόσο για πόση όσο και για πλύση. Εκείνος, βλέποντάς την ανιδιοτελή, σκληρή προσπάθειά μου, τον ιδρώτα του προσώπου μου κάτω από τον καυτό ήλιο, με αντάμειψε με ένα ζεστό χαμόγελο ευγνωμοσύνης, παρά το τραγικό λάθος που διέπραξα, θέλοντας να του αφήσω μερικά ρολά χαρτί υγείας τα οποία με φανερή αμηχανία απέρριψε ευγενικά μεν, ενοχλημένος δε.
Για τις στοιχειώδεις κοινωνικές του ανάγκες, δηλαδή• την επικοινωνία με την οικογένειά του που τον σκέφτονταν κι αγωνιούσε, του προσέφερα -προπληρώνοντας συνδρομή ενός έτους σε γνωστή εταιρεία τηλεφωνίας- ένα σχετικά υψηλής τεχνολογίας κινητό τηλέφωνο. Για την φόρτισή του εγκατέστησα μια ισχυρή κυψέλη φωτοβολταϊκών στο πάνω μέρος του ξύλινου κιβωτίου, κρέμασα ένα καλώδιο με πρίζα την οποία σταθεροποίησα στο ύψος του μέσου της ωοειδής τρύπας. Η ηλιοφάνεια πλέον θα φρόντιζε τα υπόλοιπα.
Η αφήγηση δεν φτάνει στο τέλος της, προέχει η είσπραξη της επιδότησης που νόμιμα δικαιούμαι για την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών.
©agrimologos.com

Success Σπόροι

(light) Editorial του Στράτου Φουντούλη

Οι πράσινοι λεκέδες παραμένουν• ισχυρίζονται χωρικοί, «το ζώο αποφεύγει τα χόρτα που έχουν φυτρώσει πάνω στην κοπριά του, ακόμα κι όταν πεινάει»
Αυτά και πολλά άλλα ωραία θέματα όπως μια συμβολική βάτος από βαλανιδιές πράσινες (κι αυτές!) που περιπλέκουν λέει κισσοί, μαλακόκισσοι, αγριοτριανταφυλλιές, και πιο κάτω ακόμα ο Άγιος βγάζει τα ποδήματά του, κάτω από τα μάτια ενός αγγέλου, ενώ ένα σκυλί φυλάει πρόβατα και κατσίκια.
Πόσες αλήθεια ερμηνείες παράξενες και συγκινητικές δε δέχεται η φύση, που ξέρει και στις χειρότερες σκληρότητές της να δίνει τις μαλακές καμπύλες της ωραιότητας.
Και πάντως κανείς δεν αμφιβάλει για το αέρινο παλατάκι της αράχνης που διατηρείται κυρίως χάρη στη μνήμη των χρυσόψαρων, αλλά και χάρη στην τάση επιφάνειας του νερού, κυρίως του αφρού, να επιπλέουν.
Έτσι η αράχνη κ α ι τρώει τη λεία της, κ α ι ταΐζει τα παιδιά της.
τα δικά τηςό χ ι  τ α  δ ι κ ά  μ α ς.
Αυτό θα πει Success Σπόροι.

 

Da-Da!
*

Υπήρχε γραμμένη

Editorial του Στράτου Φουντούλη

Σαν την ασυνέπεια των ημερολογίων, σκόρπιες δυσκίνητες σκέψεις, όπως αμήχανα παλιά ποστάλια γραμμής Δωδεκανήσου που λικνίζονταν οκνηρά μπρος στην ανεπάρκεια του λιμανιού στη θαλπωρή, δίχως δραματικές κορυφώσεις, απαλά, φυσικά, με την επιμονή και μόνο ως -καλά κρυμμένο- σύμμαχο. Η ανεπαίσθητη, η κομψή, η εν δυνάμει κινησιολογία στα όρια της στατικότητας, λικνίζεται είπαμε, κινείται. Ώρες ώρες έρχονται στο νου• σπάνιες πια, γκογκολικές φυσιογνωμίες ανθρώπων και τόπων, με κάποιο, έστω, ρομαντικό υπόστρωμα χωρίς σφιγμένες υστερίες, χωρίς υπερτιμήσεις, χωρίς αναμενόμενα κοινότοπα κρεσέντο, μια γνήσια, απλή πιστότητα έκφρασης, μια επάρκεια. Τι κι αν φαινομενικά προσφέρω την εντύπωση ότι γάντζωσα βαθιά την άγκυρα, παραμελώντας το εικαστικό μου εγώ. Μπρος μου, ο γέρος συνέχιζε να βρίσκεται καθιστός στο ξύλινο παγκάκι απέναντι από τον ναό του Προφήτη Ηλία, το αχνό χαμόγελό του δεν έχει ακόμα διαγραφεί από την εντύπωση, τον θαυμασμό, που του προκάλεσαν τα δύο περήφανα πορφυρά άτια που προ ολίγου, ανεβοκατέβαιναν τα μαρμάρινα σκαλοπάτια αμέσως μετά την δημόσια ιεροτελεστία, μόνο που τώρα το καπέλο του ήταν αφημένο πάνω στις τσαλακωμένες εφημερίδες στο χώρο πλάι του, γεγονός πρωτοφανές. Στο νου μου, χρόνια τώρα, έχω ταυτίσει τη φιγούρα, την φυσιογνωμία του με καπέλο, από τότε που νέος ακόμη, όταν ανταλλάσσαμε τον καθιερωμένο μας χαιρετισμό, ένα πρωινό καλημέρα, καθώς περνούσα με κατεύθυνση την Πραξιτέλους. Τέτοιες μικρές αλλαγές γενικότερα δεν θα έπρεπε να προκαλούν εντύπωση, καθώς μία πόλη κρύβει πολλά περισσότερα από τουριστικά αξιοθέατα, κι εγώ που ζω μέσω της παρατήρησης, μου διέφυγε η ουσία. Στο μαύρο καπέλο του γέρου, υπήρχε γραμμένη με άσπρη κιμωλία η λέξη Τέλος.

 

*

 

 

«uti non abuti»

Editorial του Στράτου Φουντούλη

Ο Νορμπέρτο Μπόμπιο στα γεράματά του γράφοντας το «Γερνώντας» καθώς πλησίαζε το βιολογικό του τέλος – το έσχατο· όπως ο ίδιος πιστεύει και ομολογεί, κι αφήνοντας το θαρραλέο ελεύθερο να ξεπηδά ανάμεσα στα διάστιχα των αράδων του λόγου του δεν περιέχει ίχνος ειρωνείας, μόνο η ταπεινοφροσύνη ενός ανθρώπου που συνειδητά παραμερίζει τις ερμηνείες κάθε θρησκείας· «κάθε μάντη και οραματιστή, κάθε σοφό που πιστεύει ή παριστάνει πως ξέρει…», αναγνωρίζει την έλλειψη πίστης ενός ανθρώπου σαν μια πράξη ταπεινοφροσύνης μπροστά «στο μυστήριο των πλανητικών κόσμων» των οποίων μόνο τώρα, «μόλις χτες, αρχίσαμε να αντιλαμβανόμαστε το τεράστιο, ίσως απροσμέτρητο μέγεθός του.»

  Σκέπτομαι, έχοντας μπρος μου έναν πολυκαιρισμένο ογκώδη τόμο του «Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν ‘Ήλιος’» που μετά βίας κουλαντρίζω μπρος στον ηλεκτρονικό υπολογιστή καθώς γράφω τούτες τις γραμμές, αυτούς που κοπίασαν για την εκτύπωση και την κυκλοφορία αυτού του τιτάνιου –για την εποχή- φιλόδοξου τυπογραφικού εγχειρήματος πριν εξήντα-εβδομήντα-ογδόντα τόσα χρόνια (δεν αναγράφεται πουθενά χρονολογία έκδοσης). Με μηχανική μελαγχολία ανοίγω το τέλος του τόμου, κάτω από τον «Πίναξ μονίμων συντακτών και συνεργατών του ΙΗ’ Τόμου» και «Διά την σύνταξιν του 18ου Τόμου, συνειργάσθησαν μεταξύ άλλων…» κλπ. Η κατάσταση των ονομάτων που «συνειργάσθησαν» είναι πλέον μία λίστα νεκρολογίας. Κανείς εκ «των μονίμων συντακτών και συνεργατών» δεν βρίσκεται εν ζωή.
  Στη ζωή, όπως στα πάντα, υπάρχει ένα αδυσώπητο Κάτι που θα μπορούσα να επιχειρήσω να το περιγράψω, να το καταθέσω μέσα σε τούτο το κείμενο. Στα δεξιά μου στέκεται ο πολυκαιρισμένος 18ος Τόμος του «Ήλιου»· αναπόφευκτα, η κατάθεση αυτή θα πρέπει να αναζητηθεί μέσα στις σελίδες Του. Κάτω από τον γενικό τίτλο «Χρησιμοποιούμεναι Ξενόγλωσσοι Φράσεις» βρίσκεται το κατάλληλο για τη περίσταση λήμμα, στη σελίδα 1053 ο «Ήλιος» μας προτείνει ανερυθρίαστα το «uti non abuti» (Χρήσθαι ουχί καταχράσθαι) και μας το εξηγεί με μοναδικό τρόπο: «Λατινικόν απόφθεγμα δηλούν ότι επί παντούς πρέπει να γίνεται χρήσις και ουχί κατάχρησις, ανάλογον προς το αρχαίον ελληνικόν: ‘παν μέτρον άριστον’»
  Χρήσθαι ουχί καταχράσθαι. Η ζωή μας, η δική μας η Ζωή, δεν αποτελεί εξαίρεση. Ως γνωστόν αποκαλούμεθα «θνητοί». Ο Νορμπέρτο Μπόμπιο στο «Γερνώντας» όπως και ο Σαραμάγκου στο «Κάιν», κύκνεια άσματα και των δύο, τιμούν την ανθρώπινη αμφιβολία, «Θέλω απλώς να πω ότι μου φαίνονται πιο πειστικοί οι λόγοι της αμφιβολίας παρά εκείνοι της βεβαιότητας.» μας ομολογεί ο πρώτος τιμώντας τον Επίκουρο με «Αυτό το τίποτα που υπήρξα δεν ήξερε τίποτε για τη γέννησή μου […] και […] το τίποτα που θα υπάρξω δεν θα ξέρει τίποτε για κείνο που ήμουνα…»
  Πόσο μυστηριωδώς γοητευτικά, ανάλαφρα ειρωνικά και περιπαικτικά τα γράφει κι ο δικός μας Δημήτρης Καλοκύρης στο Ποικίλη Ιστορία…  «Τα πρόσωπα αυτά, η γάτα, ο παίχτης, ο αντίπαλός του, το παιδί, η παραλία, ο ποδηλάτης, ο συγγραφέας και ο αναγνώστης του, για λόγους ταντρικής συντομίας αποκαλούνται περιληπτικά Θεός. Τα πάντα υποτίθεται ότι περιέχονται στη λέξη αυτή, αλλά ποτέ δύο άνθρωποι δεν συμφώνησαν στο ακριβές περιεχόμενό της, ούτε συνέπεσαν στις απόλυτες αναλογίες των συστατικών που την αποτελούν.»
Τι αξιοπρέπεια!