Κάθριν Τάιναν, Ποιήματα σε καιρό πολέμου -επιλογή, απόδοση Μαργαρίτα Παπαγεωργίου

Αρχείο 13/01/2017 –Katharine Tynan (1859 – 1931)

fav-3

Στρατολόγηση στα χρώματα
(Δυτικό Κεντς , Δουβλίνο, Αύγουστος 1914)

Νάτοι παρελαύνουν όλοι με βήμα τόσο χαρωπό!
Με χνούδι στα μάγουλα κι αγαπημένοι, για οβίδες και όπλα τροφή.
Ανέμελα πηγαίνουν σαν για του γάμου το πρωινό,
των μανάδων οι γιοι.

Ο μονότονος δρόμος βγαίνει να τους δει σε σειρές να περνούν
πάνω στις οροφές των τραμ, σαν κορυδαλλοί με τραγούδια.
Περισσά χαρωποί για κουράγιο, τραγουδώντας τραβούν
μέσα στα σκοτάδια.

Με μικρές σφυρίχτρες, με το στόμα, με κάθε σαματά,
παίζουν τη μελωδία της πορείας προς τη δόξα και την ταφή ˙
ανόητα και νεαρά, τα χαρωπά αγόρια τα χρυσά
η αγάπη να σώσει δεν μπορεί.

Καλή δύναμη! Καλό κουράγιο! Τα καημένα τα κορίτσια που φιλήσαν
μαζί τους τρέχουν – αλίμονο, ποτέ πια δε θα φιληθούν!
Μέσα απ’ την ομίχλη σε ομίχλη διαβήκαν
τραγουδώντας αυτοί περνούν.

fav-3

Η γη του κανενός

Όχι άγγελος δεν ήταν παρά ένας φίλος,
εκείνον ζήτησε στης ημέρας το πικρό τέλος.
Μόνη παρηγοριά του κάποιον να αισθανθεί
πλάι του να στέκεται, που γονατίζει να τον δει
στο λάκκο της βόμβας το βαθύ: για να ξέρει
απέναντι στον αμείλικτο εχθρό μόνος δε μένει.

Ο στρατιώτης που το κεφάλι του κράτησε
και το αίμα του σκούπισε εκεί όπου κύλισε,
που το δικό του στήθος έκανε μαξιλάρι
το κατάκοπο κεφάλι του ν’ ακουμπήσει,
το πρόσωπο ενός νέου είχε που γνώριζε καλά
εχθές, κάποτε, πολύ παλιά.

Πικρό το κρύο πιότερο εκείνη τη νυχτιά,
μα ποιος την αμείλικτη Ημέρα κρατά μακριά;
Να κείτεται έτσι όμως, να καίγεται και να λιώνει
με την άμμο την καυτή στα χείλη να στεγνώνει;
Κανείς δε θα του φέρει δροσιά και βροχή;
Κύριε, στείλε την παγωμένη νύχτα απ’ την αρχή!

Και να ποιος έρχεται παρηγοριά να φέρει!
Όχι άγγελος δεν είναι, παρά ένα αγόρι,
λιγνό και νέο, από πάνω του σκύβει
κι οι άμμοι γίνονται τρυφερό γρασίδι˙
τον άνεμο ακούει μέσ’ απ’ τις συκαμιές
τραγούδι απαλό απ’ της μάνας του τις αυλές.

Τις πληγές του αγγίζει τόσο απαλά,
το κορμί του αγκαλιάζει τόσο τρυφερά,
μέχρι την τρίτη μέρα που τελικά τον βρήκαν!
Κι αυτοί με τα φορεία να λέει τον ακούσαν:
«Μη μ’ αφήνεις Ντένις! Εδώ, εδώ είμαι»
Ο Ντένις; Πέρσι πέθανε. Ο Ντένις πια δεν είναι!

Μα ο Ντένις θα παραμείνει πάντα εκεί
δίπλα του στην ερημιά του την πικρή,
πιο όμορφος ο Ντένις και πιο χαρωπός
ακόμα κι απ’ της αξέχαστης μέρας το φως.
Όχι άγγελος απ’ το Θεό δεν ήταν, παρά ένας φίλος,
για να τον σώσει στάλθηκε στο πικρό του τέλος.

fav-3

Το βάδισμά του

στη Λαίδη Wemyss

Το αγόρι δε θα ‘ρθει ποτέ πια
όσο κι αν ακούω και λαχταρώ ˙
στο πάτωμα η δική του περπατησιά
ήταν σαν ένα τραγούδι παλιό.

Τα βήματά του ήταν τα ίδια μουσική,
και τώρα η μουσική σιωπά ˙
σαν του κορυδαλλού ή του σπίνου τη φωνή
χαρούμενη που η Άνοιξη ήρθε ξανά.

Πουθενά δεν κινείται τίποτα…
Σιωπή παντού είσαι μόνη˙
Παρά ένα μικρό ποντίκι στο τοίχωμα,
το ρολόι που χτυπά στο ράφι.

Σαν του κορυδαλλού ή του σπίνου τη φωνή,
που το νωρίς και γρήγορα τραγουδά,
τα βήματά του ήταν τα ίδια μουσική
σαν μια μελωδία παλιά.

fav-3

_________________
Η Κάθριν Τάιναν (Katharine Tynan Hinkson), πολυγραφότατη Ιρλανδή λογοτέχνιδα, ποιήτρια, μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, αρθρογράφος σε εφημερίδες και περιοδικά, γεννήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1859 στο Κλοντάλκιν, Δουβλίνο, Ιρλανδία. Κόρη αγρότη, σε οικογένεια με δώδεκα παιδιά, έλαβε τη μόρφωσή της στο σχολείο της καθολικής Δομινικανής Μονής της Αγίας Αικατερίνης. Έζησε στις ταραγμένες εποχές της ιστορίας της Ιρλανδίας (1905 Σιν Φειν – Sinn Fein/ 1919 Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (IRA), 1920 1η Ματωμένη Κυριακή- Bloody Sunday, 1919-1921 Πόλεμος της Ανεξαρτησίας, και 1922-1923 Ιρλανδικός Εμφύλιος πόλεμος),  του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και των μεγάλων μεταβολών στη βρετανική κοινωνία των αρχών του εικοστού αιώνα.

Μετά την πρώτη έκδοση των ποιημάτων της το 1878 έπαιξε σημαντικό ρόλο στους λογοτεχνικούς κύκλους του Δουβλίνου. Συνεργάστηκε από νωρίς με τον ποιητή Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς – William Butler Yeats (του οποίου φαίνεται ότι είχε απορρίψει πρόταση γάμου γύρω στα 1885 αλλά παρέμειναν συνεργάτες και καλοί φίλοι μέχρι το τέλος).  Μετά το γάμο της με τον Χένρυ Άλμπερτ Χίνκσον- Henry Albert Hinkson το 1893, μετακόμισαν στην Αγγλία μέχρι το 1911 που τελικά επέστρεψαν στην Ιρλανδία. Γέννησε μια κόρη την Pamela Mary Hinkson (1900-1982) που εξελίχτηκε κι εκείνη σε συγγραφέας,  και δυο αγόρια, τον Theobald Henry το 1897 και τον Giles Aylmer το 1899,  που πολέμησαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.  Μετά το θάνατο του συζύγου της το 1919 έκανε πολλά ταξίδια.

Συμμετείχε στην Ιρλανδική Λογοτεχνική Αναγέννηση και εξέφραζε ενδιαφέρον για εθνικά ζητήματα, φεμινιστικά και κοινωνικά θέματα, τη φτώχεια και την ορφάνια,  τις συνέπειες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και τη θρησκευτική πίστη. Αν και ήταν βαθιά θρησκευόμενη καθολική, συχνά διαμαρτυρόταν για την ανάμειξη της θρησκείας με την πολιτική˙  κρατώντας η ίδια την καθολική της πίστη παντρεύτηκε τον προτεστάντη Χίνκσον,  και  σε κείμενά της υποστήριζε με θέρμη τον προτεστάντη Ιρλανδό πολιτικό Τσαρλς Στιούαρτ Πάρνελ – Charles Stewart Parnell, ηγέτη του αυτονομιστικού ιρλανδικού κινήματος, ιδρυτή της Αγροτικής Ένωσης, και μέλος του βρετανικού κοινοβουλίου μέχρι το 1890.

Βίωσε από κοντά το ξέσπασμα  του φεμινιστικού κινήματος στην Ιρλανδία  και  Αγγλία. Το 1906 έγραψε στην εφημερίδα The Times διαμαρτυρόμενη για το ότι οι σουφραζέτες στη φυλακή είχαν την ίδια αντιμετώπιση όπως οι εγκληματίες, και αργότερα για τα εργασιακά δικαιώματα των γυναικών και την κατάφορη εκμετάλλευσή τους. Η συμβολή των γυναικών και της οργάνωσης «Συμβούλιο Γυναικών της Ιρλανδίας» ήταν σημαντική στα διαδραματιζόμενα γεγονότα σχετικά με την ανεξαρτησία ή την ένωση της Ιρλανδίας με την Αγγλία (1912-1923). Το 1914 συνόδευσε την Λαίδη Άμπερντην στη Ρώμη, στην Πέμπτη Συνάντηση του Διεθνούς Συνεδρίου των Γυναικών, στο οποίο η Λαίδη προέδρευε.

Γράφει τα κείμενά της από την πλευρά της γυναίκας που αν κι έχει ανατραφεί με παραδοσιακά και θρησκευτικά πρότυπα, ωστόσο είναι σε θέση να υποστηρίζει, με νηφαλιότητα και μετριοπάθεια, τις απαραίτητες μεγάλες τομές στην κοινωνία της εποχής της.

Ο Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς  σε μια επιστολή του προς αυτήν το 1913, σχετικά με το πρώτο βιβλίο με τα Απομνημονεύματα της (Twenty-five Years: Reminiscences)  που μόλις είχε εκδοθεί, γράφει: «Μου άρεσε πολύ το βιβλίο σου κι όχι μόνο γιατί μου έφερε ξανά στο νου πολλές αναμνήσεις. Έχεις το χάρισμα να περιγράφεις διάφορους ανθρώπους με συμπάθεια, ακόμα και θαυμασμό, κι όμως να τους διατηρείς ως ξεχωριστά πρόσωπα. Οι περισσότεροι διαλέγουν είτε την καρικατούρα είτε την ανουσιότητα.  Ιδιαίτερα με ενδιέφερε εκείνη η περίοδος λίγο πριν σε γνωρίσω. Ξύπνησες τον έρωτα μιας λησμονημένης φάσης της πολιτικής και του έδωσες αξιοπρέπεια.»

Το 1915 και το 1916 εκδόθηκαν δυο ποιητικές της συλλογές˙  η πρώτη με τίτλο «Το άνθος της νιότης: Ποιήματα σε καιρό πολέμου»  (Flower of Youth: Poems in War Time) και η δεύτερη το 1916 με τίτλο «Ο Ιερός πόλεμος»  (The Holy War). Χαρακτηριστικό το  ποίημά της «Στρατολόγηση στα Χρώματα- Joining the Colours» από την πρώτη συλλογή, με τα χρώματα να αναφέρονται σ’ αυτά από τις σημαίες των κρατών. Το ποίημα συσχετίζεται με το Πρώτο Σύνταγμα που έφυγε από την Ιρλανδία για να ενωθεί με το στρατό στη Γαλλία, παιδιά που θα στρατολογούνταν λόγω της μικρής τους ηλικίας αργότερα.

Αν και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με την όρασή της από μικρή ηλικία – προς το τέλος της ζωής της είχε σχεδόν τυφλωθεί,  έγραψε 105 νουβέλες, 12 συλλογές διηγημάτων, 5 βιβλία με απομνημονεύματα, αναρίθμητα άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά της Ιρλανδίας, Αγγλίας και Αμερικής, 3 θεατρικά έργα, και 16 ποιητικές συλλογές (5 ανθολογίες).  *

Συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της έγινε το 1930 (Collected Poems,  MacMillan & Company , Ltd). Πέθανε στο Wimbledon, Surrey, στην Αγγλία στις 2 Απριλίου του 1931  σε ηλικία εβδομήντα δύο χρονών.

οι αριθμοί των έργων διαφοροποιούνται λίγο ανά  πηγή πληροφόρησης

______________________

Πηγές
Βιογραφία, εργογραφία, ιστορία:  The Selected Letters of Katharine Tynan: Poet and Novelist,  επιμέλεια Damian Atkinson, Cambridge Scholars Publishing, 2016, UK  The Selected Letters of Katharine Tynan

 Twenty-five years: reminiscences : Tynan, Katharine, 1861-1931 : Free …

Twenty One Poems by Katharine Tynan – Digital Library Project

και άλλες ιστορικές σελίδες στο διαδίκτυο.

Τα ποιήματα:
Στρατολόγηση στα χρώματα – Joining the Colours, από το βιβλίο  Flower of youth: poems in war time : Tynan, Katharine, 1861-1931 …

 No Man’s Land – Η γη του κανενόςκαι His Footstep – Το βάδισμά του,  από   Katharine Tynan Poems on Youth | Famous Inspirational Poems …

___

Eπιλογή, απόδοση στα ελληνικά, παρουσίαση ©Μαργαρίτα Παπαγεωργίου

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε