Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Η αναγγελία της νιότης

Οδυσσέας Ελύτης – Στέλιος Λύτρας

Και μες στις διασταυρώσεις, στα δάνεια και τους στίχους, τους πολυφωνικούς αιώνες που αφήνουν τα σημάδια τους στα έργα και τις ημέρες, έρχεται από έναν δικό της δρόμο μια φράση, μια οπτασία, ένας απατηλός και παιδαριώδης αγωγός και διατυπώνονται όλες απ΄την αρχή οι ερμηνείες.

Όλα τα παραπάνω επειδή όντως ο Στέλιος Λύτρας περιγράφηκε καλύτερα πριν φθάσει στα στιχοδρόμια της ζωής μας ήδη από ποτέ μες στην γαλάζια πινακοθήκη του Αιγαίου το μεγάλο σύμπαν τους. Μαζί με τον άνεμο φθάνουν οι χιλιάδες γλώσσες. Διάττοντες αστέρες ξετυλίγουν απ΄την αρχή τον μίτο και μες στους λειμώνες χορεύουν σαν πρώτα τα μαλλιά της καλής και ωραίας Αριάδνης.

Ίσως ο ξαφνικός Ελπήνορας που σφράγισε την ιστορία ενός ονόματος, αυτή η μοναδική, νεανική ευκαιρία που χαιρέτισε τα σώματα όπως ποτέ πριν να είναι ο πραγματικός εστεμμένος αναβάτης του Οδυσσέα Ελύτη, πάνω στον λευκό ίππο ή πάνω στο ξόδεμα των χιλιάδων στροφών του Ανδρέα Εμπειρίκου. Επιβάτης στ΄οραματικό υπερωκεάνειο με τους χαμηλούς φωτισμούς στα ύφαλα και το φορτίο των χιλιάδων τόνων του πιο ειδικού μεταλλεύματος. Εκείνου που απαιτείται για να φτιαχτεί η μουσική στο βάθος των ποιημάτων και έτσι από το μυστήριο που μεταμορφώνεται στο θαύμα, πάνω στο μεγάλο ανάκλιντρο, δίχως ξαφνικούς φόβους τα συλλογισμένα δέντρα να θροϊσουν και ό,τι παραμένει αδήλωτο να το εξομολογηθούμε.

Νυν και αεί στη ροή του ποταμού και στην αντιφώνηση του ανέμου και στον ήχο των κορμιών όταν βρίσκονται στην κορύφωση του κομματιού, στη λύση μιας τρομερής, πιανιστικής συγχορδίας.

Ο Οδυσσέας Ελύτης, πέρα από τη μουσική της ποίησής του και έξω απ΄τα αρχέγονα, ελληνικά του υλικά μες απ΄τα κλαδιά των δικών του φωτόδεντρων προφητεύει την αναμέτρηση με το σώμα, ξαναζεί τα παιδικά χρόνια του Ίκαρου. Με την κατατομή των τοιχογραφιών και τις παντάνασσες μέρες φτιάχνει έναν καινούριο άνθρωπο.

Τη σιωπή που πλανάται στις πιο σπουδαίες ταχύτητες άλλος το΄πε πούπουλο του ύπνου και άλλος γύρεψε το ισοδύναμο της λήθης ως τις εσχατιές του κόσμου. Ο Λύτρας συνταιριάζοντας το μέλος και τον λόγο, υφαίνοντας  το τώρα, το πώς και το γιατί του σύμπαντός του, γίνεται ηχείο και δίχως συμμετρίες, με το παχύ αδύνατο της πέτρας του σηκώνει τον κόσμο απ΄τις τωρινές του διαστάσεις. Όπως ακριβώς και ο Ο. Ελύτης φιλτράρει το φως ζώντας έναν χρόνο όχι πνευματικό, μα παιδικό, μες στους κόλπους της πιο φανταστικής μετάφρασης.

Οι δυο τους φθάνουν από δρόμους πάμφωτους, πλάι τους πετούν οι πεταλούδες του μέλλοντος. Ξέφρενα πιόνια οι ποιητές φλέγονται από πόθο για το ωραίο και το ιδανικό. Τα ονόματά τους περιέχονται νυν και αεί, μες στο συντακτικό της αιώνιας νιότης.

Πόσες φορές σε συνάντησα δίχως τίποτε ν΄αντιληφθώ. Πόσες φορές ούρλιαζες από χαρά στον τοκετό της μέρας, πόσες φορές ψυχές εφήμερες μου αποκάλυψαν πίσω από ένα μάτσο μπογιές και ζωγραφιές και κατεψυγμένες πράματειες ενός Φανταστικού Μουσείου τον δαίμονα ή απλά έναν angelus novus με φυλακισμένα στο μέλλον φτερά. Πόσες φορές στο τέλος της μέρας ξεχώρισαν όλες οι σημασίες στην κόψη της λέξης, επικίνδυνες, ανεξάντλητες, μεγαλύτερες από ένα θαύμα, στο ύψος της μεγαλύτερης οδύνης, της πιο γνήσιας χαράς. Πόσες φορές δεν απαντήθηκαν έτσι αμετάφραστα, ανεπίδεκτα από ανθρώπου χέρι τα πιο λαμπρά ερωτήματα της ψυχής. Πόσες φορές δεν μεταφράστηκε όλος ο κόσμος στ΄αδειανό κοστούμι του δέντρου και πόσες φορές οι χαρές και οι ερμηνείες φάνηκαν μες σ΄αυτούς τους μυθώδικους καιρούς, σαν κατακλυσμιαίες ιδέες και σαν προμαχώνες του κινδύνου και της ομορφιάς.

Οι ποιητές συνιστούν ανθρώπους του μέσα κόσμου. Φαντάζουν αρχαίοι στο βάθος της αίθουσας. Συνομιλούν με το αδύνατο και έχουν παύσει ν΄ανήκουν στην απλή ζωή. Όσα ακούσεις απ΄τα χείλη τους συμφωνήθηκε να παραμείνουν για πάντα στον χώρο του αφώνητου. Όχι από δειλία ή αιδημοσύνη όπως γράφει σε κάποιο σημείωμά του ο Παντελής Μπουκάλας μα για την ιερότητα των σωμάτων όταν ανθίζουν κάτω από βαθιά και σκοτεινά υπόστεγα. Και άλλωστε μες σ΄αυτό το καρναβάλι του καιρού, άλλη πιθανότητα απ΄την ομιλούσα ζωγραφική δεν υπάρχει. Άλλο βήμα απ΄το ηρωικό και πένθιμο της άνοιξης δεν υπήρξε ποτέ.

Ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Στέλιος Λύτρας με διαφορά δεκαετιών, μες στο ίδιο μεγάλο καλοκαίρι του κόσμου περνούν απ΄τις γειτονιές μας και ενάντια στον θάνατο και τη λήθη πάντα προελαύνουν.

*

©Απόστολος Θηβαίος