Εισαγωγή: Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, Μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκος, εκδόσεις Πατάκη

Παρουσίαση

Το δοκίμιο Πολιτική ανυπακοή (1849) -ένα από τα σημαντικότερα κείμενα πολιτικού στοχασμού- καλεί τους Αμερικανούς πολίτες να αρνηθούν να καταβάλουν τη φορολογία που τους είχε επιβάλει η τότε κυβέρνηση του Τζέιμς Πολκ, κυβέρνηση που αποδεχόταν τη δουλοκτησία ως νόμιμο δικαίωμα και είχε το 1846 κηρύξει πόλεμο στο Μεξικό, με σκοπό να επεκτείνει τη δουλεία σε περιοχές που θα κατακτούσε. Ο Θορώ διατυπώνει εδώ το δόγμα της «παθητικής αντίστασης» προς την εξουσία με την εκδήλωση ανυπακοής. Αυτό επιτάσσει, λέει ο συγγραφέας, η αίσθηση του δικαίου και η επίγνωση του καθήκοντος. Κάτι ανάλογο είχε διατυπώσει και ο ρομαντικός ποιητής Π. Μπ. Σέλλεϋ, στο ποίημά του «Η μάσκα της αναρχίας» (1819), έργο το οποίο επηρέασε βαθιά τον Θορώ. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Henry-David Thoreau, Πολιτική ανυπακοή ―κυκλοφορεί [αποσπάσματα]»

Μύθος ελληνικός
Γεμάτος ευσέβεια
για μια Αντιγόνη,
για μια ψυχή
κομματιασμένη

Απόψε έχει τ΄απόγευμα ένα σκούρο, δαγκωμένο χρώμα. Τίποτε το ασυνήθιστο. Και αν δεν ήταν αυτό το σημείωμα και τα κλαρίνα που ΄ρχονται από τους πέρα οικισμούς, ετούτη η νύχτα θα ΄χε χαθεί σαν τόσες άλλες. Το σημείωμα έλεγε τα παρακάτω λόγια.

Ημερολόγιο εντυπώσεων. Τυχαία ημερομηνία, καστανό χαρτί και όλα γραμμένα με το λεπτό πενάκι απάνω στην πλάτη του ονείρου. Όλη αυτή η θάλασσα εμπρός μου θυμίζει την σκληρή πατρίδα. Όμως η Ελλάς, όμως η Ελλάς, έστιν θάλασσα, τις δε νιν κατασβέσει και τα ρέστα.

«Ιππαστί, κύριε, σημαίνει καθώς το λένε καβάλα. Έτσι πηγαίνει η Ελλάς, από αιώνα σε αιώνα, με τα φουστάνια της σηκωμένα, την παρθενιά της ξεπουλημένη. Μες στο πανέρι της κουβαλά, σαν τιμωρία, μερικές πέτρες, τυχαία πράγματα που από την συγκυρία σώθηκαν και απόψε κάτι ίσως σημαίνουν. Μα το φόρτε της, κύριε, το δυνατό της το σημείο είναι όταν στήνει με το τίποτε ένα από εκείνα τα περίφημα γλεντάκια της. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Ιππαστί»

✽

Ο καλλιτέχνης έχει ιδιαίτερη σχέση με το χρόνο. Η τέχνη του τον διατηρεί ακμαίο  και εφόσον εξακολουθεί να την εξασκεί κάθε τι που κάνει έχει άμεση σχέση με την μακριά και γόνιμη πορεία του όσο και με το ζωντανό παρόν του. Tο έργο του είναι απόσταγμα της σοφίας που αποθησαύρισε. Ο Χοκουσάι- ο «ο γέρο-τρελός για ζωγραφική»-υπέργηρος ομολογούσε πως κάθε μέρα που περνούσε τον έφερνε πιο κοντά στη γνώση. Ο δε Πικάσο  που μέχρι τέλους δούλευε ασταμάτητα δημιουργώντας καινούργιους κόσμους,  εξηγούσε τη μακροζωία του και την ακμαιότητά του στο γεγονός πως όταν έμπαινε στο ατελιέ του άφηνε το σώμα του στην πόρτα δουλεύοντας αποκλειστικά με το πνεύμα του. Έτσι κι ο Κώστας : η ακατάσχετη ανάγκη του για δημιουργία συμβαδίζει με την ακμαιότητα και την πολυπραγμοσύνη του. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ευρυδίκη Τρισόν – Μιλσανή, Συνάντησα τον Κώστα Τσόκλη»

❋

Του Θανάση Τοτόμη *

Ένα άγνωστο ποίημα με τίτλο «Ραχέλα / Καράβια δίχως θάλασσα που πλέμε στα σβυστά», βλέπει σήμερα το φως της δημοσιότητας, με την ευκαιρία της επετείου γέννησης του μοντερνιστή συγγραφέα της γενιάς του ’30, Γιάννη Σκαρίμπα.

Το ποίημα έχει δημοσιευτεί το Μάρτη του 1936 στην Κύπρο, στο περιοδικό «Κυπριακά Γράμματα».

Δεκάδες είναι οι ερευνητές, μελετητές του έργου του τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων οι, Κατερίνα Κωστίου, Αθηνά Βογιατζόγλου, Συμεών Σταμπουλού, Χριστίνα Ντουνιά, Λάμπρος Βαρελάς, Δήμητρα Τζουραμάνη, Ελένη Κόλλια, Μαίρη Μικέ, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Δημήτρης Τζιόβας, Γιώργος Παπαστάμος, Χρυσούλα Παπαγεωργοπούλου – Ιωαννίδη, Άγγελος Μαντάς, Ειρήνη Γιαβάση, Μαρίνα Ναζάρενκο, Μαρίνα Χριστοδούλου, Philéas Lebesgue και Julia Kristeva.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Γιάννης Σκαρίμπας: Η θαλερότητα της γραφής της γενιάς του ’30»

✼

Mε επικρίνετε για την αντικειμενικότητά μου, ονομάζοντας την αδιαφορία για το καλό και το κακό, έλλειψη ιδεωδών και ιδεών κτλ. Θέλετε, όταν απεικονίζω τους αλογοκλέφτες, να πω ότι το κλέψιμο είναι πράξη κακή. Μα, βλέπετε, αυτό και χωρίς εμένα είναι γνωστό από πολύ καιρό. Οι ένορκοι του δικαστηρίου ας το κρίνουν, η δική μου δουλειά είναι να δείξω μόνο τι άνθρωποι είναι. Γράφω: έχετε να κάνετε με ζωοκλέφτες, μάθετε, λοιόν, ότι δεν είναι φτωχοί, αλλά χορτασμένοι, είναι οπαδοί μιας λατρείας, και ότι η ζωοκλοπή δεν είναι απλή κλοπή, είναι πάθος. Θα ήταν, βέβαια, ωραία να συνδυάσω την τέχνη με το θείο κήρυγμα, αλλά για μένα προσωπικά είναι εξαιρετικά δύσκολο και σχεδόν αδύνατο από άποψη τεχνικής. Για να περιγράψω τους αλογοκλέφτες σε επτακόσιες σειρές, είμαι υποχρεωμένος να σκέφτομαι και να μιλάω συνεχώς στο δικό τους τόνο και να αισθανομαι όπως αυτοί, αλλιώς, αν προσθέσω και την υποκειμενικότητα, οι εικόνες θα χάσουν την καθαρότητά τους και το διήγημα δεν θα είναι συμπαγές, όπως υποτίθεται ότι πρέπει να είναι όλα τα σύντομα διηγήματα. Όταν γραφω, υπολογίζω εξολοκλήρου στον αναγνώστη, υποθέτοντας ότι τα υποκειμενικά στοιχεία που λείπουν από το διήγημα θα τα προσθέσει ο ίδιος.

Προς Α. Σ. Σουβόριν
Μόσχα, 1 Απριλίου 1890

Μετάφραση ©Βασίλης Ντινόπουλος, από:  Άντον Τσέχωφ, «Η τέχνη της γραφής. Συμβουλές σε ένα νέο συγγραφέα» ―εκδόσεις Πατάκη

✼

[…ο έρωτας των ηρώων
Δεν προπαγανδίζει,
Μεταμορφώνεται σ΄αίνιγμα
Δεν περιγράφεται…]

Τι ώρα να΄ναι στην χώρα των μεγάλων ηρώων; Και αν έχει εποχές και αν οι χειμώνες κρατούν μια ζωή ή αν είναι ζωσμένοι με καλοκαίρια πικρά και δύσκολα, κανείς δεν το ξέρει. Συγκρατούμε τα ονόματά τους, ζούμε τις ζωές τους, πεθαίνουμε μαζί τους και τους κατατάσσουμε μες στο ατομικό, αξιακό μας σύστημα. Έπειτα τους κλείνουμε σε τάφους θολωτούς εντός μας και για καιρό τους λησμονούμε. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Τι ώρα να΄ναι εκεί;»

Όλοσωμη
Πάνω στο φως
Και Μαύρη ως θανάτου

Μια αγκαλιά λουλούδια
Στην μύτη του βράχου
Σόλων Λέκκας

Πού κοιμάται η φλόγα των λαών; Ποια είναι εκείνη η αόρατη, η άσβηστη η παρουσία που γίνεται εστία και άξονας ψυχικός; Πίσω από τις διακοσμήσεις της ιστορίας και του καιρού τις παλίρροιες, έξω από το κύλισμα το συντριπτικό του καιρού που αθροίζεται και αθροίζεται υπάρχει η ασώματη, η νοερή ψυχή του τόπου και των ανθρώπων του. Εκείνων που εκ του φυσικού, ιχνηλατούν την ψυχή σε όλη της την γύμνια, ντυμένης μοναχά με τα ρετάλια του ουρανού και με το πνεύμα της φυλής. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Σόλων Λέκκας»