Γιώργος Δρανδάκης-Σωτήρης Παστάκας, Αποκαΐδια: Αριστεροί ποιητές και οιδιπόδειο [2016]

Αρχείο 1.1.2016

fav-3

Ο κάθε καλός αριστερός ποιητής ζητά με την επανάσταση να διαπράξει το έγκλημα της πατροκτονίας. Να κόψει τον ομφάλιο λώρο από την ποθητή μητέρα-τροφό-κατεστημένο, που θα του επιτρέψει επιτέλους να ενηλικιωθεί.

Ο κάθε καλός αριστερός ποιητής παραμένει καθηλωμένος στο μετά-εφηβικό του στάδιο, γι’ αυτό γέμισε η αριστερά με δεκαοκτάχρονους-πενηντάρηδες.

Η επανάσταση φαντάζει απλώς σαν υπόθεση εκδίκησης, απέναντι στον πατέρα και αποτελεί μια δραματική αναπαραγωγή ψυχικών διεργασιών, που σκηνοθετούν με απλοϊκό τρόπο, την καύση του οιδιπόδειου. Είναι αυτοσκοπός και η εσχατολογία κάθε καθηλωμένου συναισθήματος της μη-επανάστασης ενάντια στον πατέρα, στη διεκδίκηση του θηλυκού πληθυσμού της οικογένειας.

Η αντίθεση πατέρα-γιου στη διεκδίκηση της μάνας τραγωδοποιεί την ιδέα της επανάστασης. Όπως οι εργάτες έχουν συσσωρευμένη οργή αιώνων για τους εκμεταλλευτές τους, έτσι κι ο γιος βιώνει οργή χρόνων στην καταπίεσή του από τον πατέρα: και στις δύο μορφές της η οργή θα λυθεί με μία βίαιη πράξη.

Η γοητεία του φόνου θα ήταν μισή αν δεν υπήρχε το φάντασμα του πατέρα να εμπνέει την βία. Γι’ αυτό και ο κομμουνισμός από την γέννησή του αποδεχόταν τη μορφή εκείνη του κράτους που δημιούργησε ο Σταλινισμός. Επειδή είναι αδύνατον, οντολογικώς αδύνατο να σκοτώσω τον πατέρα μου, μου είναι πιο εύκολο να τον λατρέψω. Ο πατέρας γίνεται πατερούλης.

Τα υποκοριστικά μέσα από την καθημερινή τους χρήση και πράξη εκδηλώνουν μία απροσμέτρητη επιθετικότητα, έναν κρυμμένο θυμό. Το ψωμί το λέει ψωμάκι μόνον ο πεινασμένος. Το νερό το λέει νεράκι μόνον ο διψασμένος. Τον πατέρα τον λέει πατερούλη μόνον ο εν δυνάμει πατροκτόνος. Υπερασπιστές της νοοτροπίας του Στάλιν δεν είναι μόνον οι Σταλινικοί αλλά και οι ορκισμένοι εχθροί τους, αυτοί τους οποίους ο Στάλιν εξόντωσε, που αν κατάφερναν όμως να κερδίσουν το παιγνίδι της εξουσίας, θα έκαναν κι αυτοί τα ίδια.

Δεν ξέρουμε αν τη νέα σχολική χρονιά, οι μαθητές θα κατέβουν πάλι στους δρόμους. Δεν ξέρουμε ποίο οιδιπόδειο θα διεκδικήσουν να βιώσουν. Ποίο φάντασμα θα κρατούν σαν σημαία και πως πρέπει να τους αντιμετωπίσουμε: σαν πατροκτόνους; σαν αριστερούς; σαν σταλινικούς;

Υπάρχει ένα παλιό παιδαγωγικό κόλπο που δεν θέλει να τιμωρεί τους ψυχοπαθητικούς. Αν τους τιμωρήσεις, η εξέγερση θα γίνεται όλο και πιο βίαιη. Αν τους αφήσει κανείς ήσυχους τότε η εξέγερση καταλαγιάζει από μόνη της. Γνωρίζουμε πλέον πως η τιμωρία, ή η οποιαδήποτε καταστολή ουδέποτε είχε θετικά αποτελέσματα, γιατί ο δράστης συνήθως επιθυμεί την τιμωρία του, κάποια έντονη τέλος πάντων αντίδραση που θα δικαιώσει την επαναστατική του δράση.

Είναι θεατροποιημένο το οιδιπόδειο, όπου ο γιος επιζητά την τιμωρία του πατέρα, ώστε να γεμίσει την επιθετικότητά του και να την οπλίσει με το σπαθί της επανάστασης.

*

©Γιώργος Δρανδάκης-Σωτήρης Παστάκας
φωτο©Στράτος Φουντούλης-agrimologos.com