στάχτες

Δεν ήταν αφορμή. Ήταν ώθηση. Και η ώθηση ήρθε από τη φίλη Γεωργία Νόνα το 2018: διάβασε εδώ, εσύ που μεταφράζεις. Κι έγινε έτσι κι έμεινα – ακόμη και τώρα που γράφω αυτό το σημείωμα παραδίδοντας ένα δείγμα του έργου της Mary Webb μεταφρασμένο στα ελληνικά.

Είναι η τέταρτη κατά σειρά ξένη ποιήτρια με την οποία ασχολούμαι συστηματικά. Αν στη Dorothy Parker με κράτησε η ειρωνεία και η οξύτητα, στη Sara Teasdale η λυρική ευαισθησία και στην Ingrid Jonker η προσωπική και ιστορική ένταση, στη Mary Webb βρήκα: ησυχία, απλότητα και τρυφερότητα μέσα στη γνώση της φθοράς.

Σε όλες τους, και γενικότερα ως σταθερό μοτίβο στις αναγνώσεις μου, με κρατά η γραφή όπου η ηθική ένταση και η αισθητηριακή αλήθεια συνυπάρχουν. Η Webb περνά αυτά τα στοιχεία υπόγεια, μέσω φύσης, φθοράς και τρυφερότητας.

Ο θυμός, η αγανάκτηση για το κακό και η αγάπη για τη ζωή*, στη Webb δεν βγαίνουν ως κραυγή. Εκφράζονται ως επίμονη τρυφερότητα απέναντι σε έναν κόσμο φθαρτό, άδικο ή βίαιο.

Κάθε μεταφραστική απόπειρα λειτουργεί επάνω μου σαν μαθητεία. Στην περίπτωση της ενασχόλησης με το έργο της Webb, ο τρόπος με τον οποίο η τρυφερότητα αντέχει μέσα στη γνώση της φθοράς μού φανέρωσε έναν κύκλο υπομονής και προσοχής. Μέσα από αυτή τη διαδρομή κατάλαβα πως δεν θα αρκούσε να βρω τη σωστή λέξη, αλλά να συναντήσω το πράγμα που τη γεννούσε.

Η Webb θα μού θυμίζει ότι η φωτιά μπορεί να καίει και χαμηλά, κάτω από τη γλώσσα.

Με χαρά λοιπόν, μοιράζομαι σήμερα μια μικρή ηλεκτρονική έκδοση με μεταφράσεις ποιημάτων της στα ελληνικά, καρπό μιας διαδρομής που κράτησε πολλούς μήνες και μου χάρισε όχι μόνο μεταφραστικές δυσκολίες και την ικανοποίηση από τη λύση τους, αλλά και όμορφα ταξίδια μέσα στις λέξεις, τα φυτά, τα τοπία, τις σιωπές.

Διαθέσιμη ελεύθερα στο Internet Archive:

https://archive.org/details/mary-webb-poems

*Φράση από συνέντευξη της Κατερίνας Γώγου

❉❉❉

Ακολουθούν δύο ποιήματα της Webb από διαφορετικές όψεις του έργου της.

Είσαι Πολύ Σκούρα

Ξωτικά της λακκούβας και της γαλήνιας στέρνας,
λυπηθείτε με! Μαζέψτε μου δρόσο κρύα σαν
πάγο, αγνή κι αστραφτερή σαν την πρώτη αυγή,
από ροδόστικτες μαργαρίτες σε λιβάδι απάτητο,
κι από τα διάφανα κύπελλα της ανθισμένης
——-μηλιάς,
κι από καμπανάκια κρίνων, για να με σώσετε
απ’ αυτή την καταδίκη
να είμαι τόσο σκούρα!

Φέρτε μου αλοιφή από ρίζες ευωδιαστές·
μίγμα από πράσινα βότανα και κόκκινους
——-καρπούς,
φύλλα ιεροβότανου, μολόχα και μελίλωτο,
και απαλό δεντρολίβανο, για να μην
είμαι σκούρα!

Ω γλυκό άγριο τριαντάφυλλο,
έχεις τόσο όμορφο χρώμα στο πρόσωπό σου!
χάρισέ μου ένα κοκκίνισμα· πάρε από πάνω μου
——-την ντροπή
να είμαι τόσο σκούρα!

Κρίνοι, δεν φαντάζεστε,
μέσα στη χλωμή σας ομορφιά,
τι θλίψη είναι να ακούς,
μια φωνή καθαρή και αδιάφορη:
«είσαι πολύ σκούρα!»

❉

Αποχαιρετισμός Στην Ομορφιά

«Η ύπαρξή τους είναι να γίνονται αντιληπτά»
BERKELEY

Λαβούρνο, το χρυσαφένιο σου ξέσπασμα άφησε
——-κάτω ν’ απλωθεί!
Των μπουμπουκιών σου το γκρίζο σεντούκι
——-άφησε για μένα ν’ ανοιχτεί –
σύντομα θα πάω εκεί όπου ποτέ δεν ειδώθηκε
——-χρυσό
και ποιος άραγε μαζί σου θα ’ναι, όπως υπήρξα
——-εγώ;

Βιάσου, ω, πουλί ασημένιο με τα κελαηδίσματά
——-τ’ αργυρά!
Με καημό αφουγκράζομαι το τραγούδι των
——-πολλών ημερών,
μα σύντομα δε θα ακούω πια,
καθώς άνεμοι κελευστές βγήκαν στην ακτή
——-μπροστά.

Όλα τόσο πρώιμα ξεθωριάζουν – γρήγορα
——-προσπερνούν,
Όπως μέλισσες φθινοπωρινές το μαραμένο
——-τριφύλλι ξεχνούν.
Τώρα, με την μέλισσα μαζί, τραγουδώ αθάνατε
——-Ιούνη·
πόσο γρήγορα! Πόσο γρήγορα και τα δυο
τέλειωσαν – μέλισσα και τραγούδι!

Ποιος, τα ρόδινα μπουμπούκια της συκομουριάς
——-θα ψηλαφίσει;
Της ανεμώνης τις μωβ φλέβες ποιος θα
——-ιχνηλατήσει;
Ποιος το παράξενο του κάθε δέντρου θα
——-γνωρίσει;

Ίσως ο λόφος ο ιερός, η πεδιάδα η μαγική
να μην είναι άλλο από αρόσιμη κι άγρια απ’
——-την αρχή,
έχοντας την μωβ ανθοφορία απωλέσει που για
——-μένα φορούσαν
τον ονειρεμένο θεό που τόσο καθαρά να δω
——-μπορούσα.

*

©Ασημίνα Λαμπράκου, Ιούνιος 2026

✳︎