Ηλίας Γκρης, Λήθαργος Κόσμος [2014]

Αρχείο 17.12.2014

Οι τέσσερις πρώτες συλλογές συγκεντρωμένες εδώ κλείνουν μια πρώτη περίοδο της ποιητικής μου δουλειάς. Δημοσιεύονται στην οριστική τους μορφή με ορισμένες αλλαγές και διακριτική επεξεργασία, έτσι που να μην αλλοιώνεται το αρχικό ύφος ή το περιεχόμενο.Έμεινε έξω, εκτός από ένα μικρό δείγμα, η πρώτη αποκηρυγμένη συλλογή μου “Ομολογίες” του 1977.Από τη συλλογή “Στα γεφύρια του κόσμου”, άφησα έξω κάποια αποσπάσματα και τιτλοφόρησα τις αρχικά άτιτλες ενότητες του, κατ’ ουσίαν, ενιαίου ποιήματος.Στο “Εχθρικό Τοπίο” έκανα επιλογή, αναδιάταξα και τιτλοφόρησα τα αποσπάσματα που περιλάμβαναν και τα τρία μέρη του βιβλίου.Από τη συλλογή “Λήθαργος Κόσμος” περιλαμβάνονται εικοσιένα από τα αρχικώς εικοσιτέσσερα ποιήματα, με ελάχιστες παρεμβάσεις.Η ποιητική ενότητα “Δεκατρείς φωνές στην Κύπρο”, γράφτηκε κατά το πρώτο μου ταξίδι στο νησί (με ομάδα αρχισυντακτών – διευθυντών του αθηναϊκού τύπου ύστερα από πρόσκληση της κυπριακής κυβέρνησης), 5-12 Νοέμβρη 1983. Πρωτοδημοσιεύτηκε (αποσπασματικά) στο περ. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ του Αντώνη Στεμνή, Ιανουάριος του 1984, και συμπεριελήφθη στο “Λήθαργο Κόσμο”, στην πρώτη έκδοση του 1987.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Γιατί μια τέτοια σύνοψη ποιημάτων και μάλιστα επιλεκτική τού έργου μου ύστερα από τριάντα πέντε σχεδόν σαράντα χρόνια; Το ερώτημα τού εκδότη αναπάντεχο, μα λογικό, καθιστά το παρόν σημείωμα απολύτως αναγκαίο!Ανέκαθεν με διακατείχε κάποια εμμονική αντίληψη, ότι το ποιητικό έργο δεν τελειώνει ποτέ. Γι’ αυτό και επεξεργαζόμουν τα ποιήματά μου ανά τακτές επάλληλες περιόδους. Φαίνεται, ότι με κυνηγούσε η ιδέα πως διά βίου μού αναλογούσε ένα ποίημα σε πολλαπλές εκδοχές μιας οιονεί αρχέγονης ποιητικής ιδέας που στο άσπρο χαρτί έπαιρνε ως μορφή του, τη μορφή εκείνου πού ‘θελε να προσδώσει το ποιητικό πνεύμα στο σώμα των ποιημάτων.Αρχίζοντας εικοσάχρονος να γράφω μες στη δικτατορία των συνταγματαρχών και παρουσιάζοντας το 1977 ένα πρωτόλειο δείγμα (ήδη, αποκηρυγμένο) συνέχισα εκείνες τις πυρετώδεις γραφές πάνω σε αμέτρητα ψηφοδέλτια των πρώτων μετά τη χούντα εκλογών, έτσι που, μέσα στο μεταπολιτευτικό περιβάλλον της πολιτικής-κοινωνικής έξαρσης,μοιάζει λογικό, ότι ακολούθησα μια τάση που έκλινε σε ποίηση ενός κοινωνικού φρονήματος.Οι τρεις, από τις τέσσερις, πρώτες συλλογές, μπορούν να εκληφθούν ως εκτενείς ενότητες ενός εν προόδω συνθετικού ποιήματος.Και οι τέσσερεις πρώτες συλλογές μου δίνονται στους φιλόμουσους αναγνώστες σήμερα που άγρυπνοι ονειδίζουν την πολλαπλή μας έκπτωση σε μια “Ρημαγμένη Πολιτεία” και, περνώντας με ελπίδα “Τα Γεφύρια του Κόσμου” καταλήγουν σ’ ένα “Εχθρικό Τοπίο” αφιλόξενο που σαν από νομοτελειακή επαναστροφή μοιραία μάς βγάζει στο “Λήθαργο Κόσμο”.Κάπως έτσι κλείνει η πρώτη περίοδος της ποιητικής μου διαδρομής. Από την “Εφεσο των Αλόγων” (1993) και δώθε, πιστεύω ότι άνοιξε για μένα άλλος δρόμος.

Οι θερμές ευχαριστίες μου στον εκδότη Κώστα Γκοβόστη, στον κριτικό λογοτεχνίας Αλέξη Ζήρα και στον ποιητή Γιώργο Μπλάνα.

*

O κύκλος αυτών των τεσσάρων πρώτων συλλογών του Γκρή συνιστά, αναμφίβολα, μια τεθλασμένη γραμμή μεταφορικής αναπαράστασης της μαθητείας του στην ποίηση και στη ζωή. Μαθαίνει να ζει, εξορκίζοντας το παρελθόν, έτσι όπως διογκώνεται στη φαντασία του, με το να το διοχετεύει προς την ποίηση. Είναι η γνωστή διαδικασία της ιαματικής αποφόρτισης. Αρχίζει με την περιδιάβαση σ’ έναν κόσμο ερειπίων, όπου το ρήμαγμα και το ξεθεμέλιωμα δεν είναι μόνο η προοπτική εικόνα της ελληνικής ενδοχώρας μετά τη δεκαετία του ’40, μια εικόνα έντονου ψυχικού βρασμού, αφού αναλογεί στην παιδική ηλικία είναι και η προσωπική/υπαρξιακή αίσθηση, ο χαλασμός που πέρασε πάνω από την παιδική και εφηβική ηλικία και τη σφράγισε με θανάτους οικείων“.

ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ
Ο Ηλίας Γκρής κατάγεται από την Κρέστενα Ολυμπίας. Σπούδασε οικονομικά και άσκησε τη δημοσιογραφία σε διάφορα μέσα και κυρίως στη δημόσια τηλεόραση. Eξέδωσε: “Ρημαγμένη πολιτεία” (1980, 1984), “Στα γεφύρια του κόσμου” (1982), “Εχθρικό τοπίο” (1983, 1985, 1990), “Λήθαργος κόσμος” (1987, 1990), “Η Έφεσος των αλόγων” (1993), “Αλφειός πρόγονος”, (2005). Εξέδωσε επίσης μία συλλογή διηγημάτων και δύο μυθιστορήματα. Επιμελήθηκε έναν τόμο για τον Τάκη Σινόπουλο και κυκλοφόρησε τρεις ανθολογίες και ένα βιβλίο δοκιμίων. Μέρος του έργου του έχει συμπεριληφθεί σε ανθολογίες και έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, βουλγαρικά, γερμανικά, ρώσικα, ισπανικά, περσικά. Διετέλεσε μέλος στην Επιτροπή Σεναρίων της Ε.Ρ.Τ. (1993-1995) και στην Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας της Κύπρου (2003-2005). Είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ και της Εταιρείας Συγγραφέων.