Ο Γιώργος Χρηστέας για το βιβλίο “Ο δόκτωρ Ψ και οι ασθενείς του” του Σωτήρη Παστάκα

Aρχείο 20/05/2016 – Προδημοσίευση από το περιοδικό Οδός Πανός τχ.171 Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2016. 

Το πορτραίτο ενός ποιητή- ψυχίατρου και το νέο του βιβλίο 

Ο  Σωτήρης  της  Σελήνης

Ποιητής· ψυχίατρος· συγγραφέας·μεταφραστής·εκδότης·αριστερός με μεταφυσικές ανησυχίες,πρώην μεγαλογιατρός·ψυχίατρος ψυχιάτρων και γνωστών καλλιτεχνών,αλητοβασιλιάδων και…πριγκιπομαστούρηδων,΄που θα’λεγε ο Τσιτσάνης·αποφεύγει εκ πεποιθήσεως τους ψυχίατρους·αν και τους παρατηρεί αμείλικτα·προτιμώντας να συναγελάζεται φυλακόβιους, περιθωριακούς,ποιητές·άνθη του κακού,που θα’λεγε ο Μπωντλέρ.

Ο Σωτήρης Παστάκας από Λάρισα,συγκεντρώνει στο πρόσωπό του όλες τις παραπάνω ιδιότητες·μα και πολλές ακόμα·αντιφατικός,απρόβλεπτος,καίει το κερί απ’τις δυο μεριές·πάντα έτοιμος γι’ απόπλου·γνωρίζει πως θα μείνει ότι χαρίσεις μοναχά·κι έτσι, απλόχερα χαρίζει·συναισθήματα,γνώσεις,πίκρες,στίχους..ένας γιατρός που οι φίλοι του,όπως είπε η διορατική Γ. ανήκουν σε τρείς κατηγορίες-φυλακόβιοι,τοξικομανείς,πεθαμένοι.

Τι δηλώνει αυτό;πως κουβαλά κάτι ρεμπέτικο και περιθωριακό συνυφασμένο μ’έρωτα θανάτου και κυνηγητό του απόλυτου·το απόλυτο για τους τοξικομανείς είναι το φτιάξιμο,γι’αυτόν η ποίηση·που υπηρετεί πιστά.

Απολλώνιος και Διονυσιακός συνάμα,ο Σωτήρης πάλεψε,κέρδισε,έχασε,πάσχισε να γίνει αυτό που είναι·άνθρωπος·λείπουν στις γαμημένες μέρες μας.

Ο δόκτορ Ψ. στην Νέα Σμύρνη

    Διάβασα το-Ο δόκτορ Ψ. κι οι ασθενείς του(εκδόσεις Μελάνι)στον Ιανό το καλοκαίρι. Ενθουσιάστηκα!Διηγήματα.Σύντομα·έξυπνα·σαρκαστικά,ουσιώδη·κάποια Μπουκοφσκικά, άλλα σπαρταριστά·με ανατροπές·με χιούμορ ελαφρώς σαρκαστικό, θυμίζει Αρκά·πλέει μέσα τους μια απόγνωση όλο φως,αφου η απόγνωση είναι η κορυφή της γνώσης, όπως γράφει κάπου ο Σ·γνώση βαθιά του ανθρώπινου του κτήνους σ’όλες τις πτυχές του, μαρτυρεί το γράψιμό του·ο Σ. προφανώς έχει το κτήνος του ανταμώσει·συμφιλιώθηκαν.

… Άρα,κατανοεί, αγαπά, συμπάσχει·μπαίνει εύκολα στου άλλου τα παπούτσια·η Ψυχιατρική δεν κρίνει· απλά στήνει αυτί·ακούει-όντας πέραν του καλού και του κακού,θα πει·τίποτα το ανθρώπινο δηλαδή δεν του είναι ξένο,που θα’λεγε ο αρχαίος-μα τίποτα!

Μ’άρεσε·τον έψαξα·τον βρήκα, όταν κατέβηκε Αθήνα.

…Όταν τον είδα στο καφέ στην Ν.Σμύρνη(στην παρέα λογοτέχνες,ποιητές και μια γυναίκα,το alter ego του)χάρηκα.Κουράστηκα να βλέπω ποιητές λειψούς,αγείωτους,το μάτι θολωμένο(άγνωστο από ταλέντο η πείνα)·να βλέπω άψυχους Ψ. στο στυλ ΕΓΩ,κάτσε καλά,γραβάτα,μούρη…

… Όχι, ο Σωτήρης εντελώς κανονικός·κοιλιά περήφανη (εκει κρύβει τον δαίμονα που ουδέποτε χορταίνει, όπως γράφει σ’ένα ποίημα·πρόσωπο ελαφρώςσπαταλημένο·αγορίστικο,στολισμένο ρυτίδες·τίμιο·γένια ψαρρά·φωτογένεια·σε λίγα χρόνια θα θυμίζει τον κυρ-Αλέξανδρο·στην Δεξαμενή, στην κλασσική φωτογραφία.

Σαν να λένε τα δυο πρόσωπα το ίδιο·ταπεινότητα,σεμνότητα,είμαι αυτός,μάτι ψυχής στραμμένο εντός·δεν πουλάω·είμαι,απλά·γι’αυτό βγαίνει κι ο Σ. γαμάτος στις φωτό·ν’ανοίξουν πρέπει διάπλατα τα σπλάχνα σου·μόνο τότε ωραίος θα βγαίνεις στις φωτό,είπε-και γέλασε

Πίνοντας μπύρες,τον βλεφάριαζα πλαγίως.Λίγο μίλαγε·άκουγε ·γελούσε·θυμόταν·έφευγε·μιλώντας με σκιές·πλάθοντας στίχους·τα μήκη μας ταιριάξανε·θυμόσοφος·γλεντζές·γερό ποτήρι·άνθρωπος των αισθήσεων(και των παραισθήσεων)·της κραιπάλης που γιατρεύει και της γνώσης που παιδεύει παιδιόθεν εραστής·και της γυναίκας,φυσικά·ερωτικός βαθιά,με τρόπο γήινο,παιδεμένο.

Αυτό βγαίνει πολύ στην ποίησή του,αφέντρα κι ερωμένη του–η Ανώτερη τέχνη,είπε·δίχως ποίηση, δεν ξέρω αν υπάρχει ελπίδα στον κόσμο,γράφει ο Κωσταβάρας·μορφή σεβάσμια ποιητική,πνευματικός πατέρας της ποιητικής γενιάς μου ο Κωσταβάρας,λέει ο Σ.-που λάμπει ολόκληρος για ποίηση μιλώντας.

…Η ποίηση είναι το κυνήγι του απόλυτου·σαν ποιητής, βάζω ψηλά τον πήχυ·θέλω να σπάω τα δάχτυλά μου·να ματώνω·και όντως-έχοντας δάσκαλο αυστηρό τον Χριστιανόπουλο, είναι καίριος,λιτός,ουσιαστικός·σπαραχτικός συχνά,στο Χαμένο κορμί για παράδειγμα· γράφει

Ξεχειλίζω απ’ αγάπη.
σαν το σάλιο που κρέμεται
σε χείλη βρέφους που κοιμάται
στην αγκαλιά της γιαγιάς του.
Όλο λέω
να την φτύσω την αγάπη
κι ακόμα δεν μπορώ.
Γεροσαλιάρης.

Η, αλλού

Τελικώς είναι αληθινός ο πόνος
που νιώθω για τον ψεύτικο έρωτά σου

..Μα δεν θα πούμε εδώ για ποίηση·αναρμόδιος δηλώνω·αν κι απ’τα ξεφύλλισμα των στίχων του μου φαίνεται να ισχύει για τον ποιητή αυτό του λατρεμένου του, Ι.Μπρόντσι

….«Το 90% της καλύτερης λυρικής ποίησης γράφτηκε post coitum». Μετά τον οργασμό, λοιπόν.

Η και μετά τον χωρισμό, θα πρόσθετα.

Ο  Δόκτορ Ψ. κι οι ασθενείς του

… Εδώ θα πούμε για τον ψεύτη, τον παραμυθά,ρέμπελο Δον Κιχώτη δόκτορ Ψ.-που γράφει κάπου-«Ο ψυχίατρος πρέπει να’χει παρατηρητικότητα Ντοστογιέφσκι και περιγραφικότητα  Μπαλζάκ»·το πρώτο το’χει·βλέπει·θυμίζει ήρωες του Ρώσου·αίφνης τον πάτερ Ζωσιμά·στάρετς·γνώστη ψυχής·ξακουστό θεραπευτή·που,σε μιαν άφθαστη σκηνή στους Αδελφούς Καραμάζοβ,στο μοναστήρι,σκύβει προβλέποντας το μέλλον και λέει στον Δημ.Καραμάζοβ-υποκλίνομαι στον πόνο σου!

Έτσι κι ο Σ., έχοντας στο Υπόγειο κατοικήσει·έχοντας μορφωθεί στην σκοτεινή πλευρά του δρόμου,έμαθε να σκανάρει τις ψυχές·να παρατηρεί και να υποκλίνεται στον πόνο τους,αντι να νουθετεί εκνευριστικά·ν’ακούει τον Νικολάκη,αίφνης, που μιλούσε με τις γάτες·να υποκλίνεται με σεβασμό στον Παύλο, έκπτωτο πρίγκιπα της ροκ,του περιθώριου, που όλα τα’κανε με στυλ(le style c’est l’homme,έχει ειπωθεί)

…Να κάνει φίλο τον βγαλμένο απ’το Πράσινο μίλι Γεδεών,ν’ακούει ώρες τον -όνομα και πράγμα-Ασώπαστο·να συνταγογραφεί ανενδοίαστα placebo·να ερωτοτροπεί με τη λατρεμένη κυρία Φρίμαν·να περιθάλπει,πίνοντας μαζί τους,ξακουστούς αλκοολικούς.

Ο Σ.ακούει·όπου μπορεί καταπραύνει·έχει κάτι απο στάρετς(αγάπη,γνώση,εξύψωση του άλλου)·και δεν τρέφει ψευδαισθήσεις·ξέρει πως δεν ξέρει-κι όπως λέει εύστοχα κάπου«δεν μπορούμε ευτυχώς να τους σώσουμε όλους».

…Είπε ο άσωτος Σωτήρης· που’γραψε και το καταπληκτικό

Μόχθησα από σχέση σε σχέση
Να βελτιώσω τα ελαττώματά μου

Και πίνοντας άλλη μια μπύρα,πρόσθεσε.
…Όλη η ψυχιατρική μου γνώση τριάντα χρόνων εμπεριέχεται σ’αυτές τις ιστορίες·περίμενα όμως να κατακαθίσουν οι εμπειρίες μου πρώτα,μέσω της απόστασης· απόρροια απωλειών αλλεπαλλήλων οι ιστορίες·σε κάθε μια περιέχονται τρεις-τέσσερις μικρές·θα’θελα σαν χαπάκια να εκληφθούν·να διαβαστούν από ειδικευόμενους ψυχιάτρους ειδικά·να μάθουν όσα δεν θα δουν στα επίσημα εγχειρίδια.

Γιατί σήμερα στην Ψυχιατρική..ανθίζουν οι χρηματιστηριακές·ξεραίλα·εγω υπήρξα τυχερός·πρόλαβα τους τελευταίους-πριν το’85-ιατροφιλόσοφους·ανθρώπους με παιδεία, βαθιά κουλτούρα,γνώση.

Σήμερα οι πιο πολλοί γιατροί… επιχειρηματίες…χρηματιστήριο, επενδύσεις, πούρα…άσ’τα.

Το’γραψα με παραίνεση της Πόπης,της εκδότριας στο Μελάνι·με παρακίνησαν οι φίλοι και κυρίως το μπαι-πας,που’κανα το’11·πριν,έγραφα ποίηση,αποκλειστικά·η μετάφραζα·το’χα από παιδί το γράψιμο·μια δασκάλα του Δημοτικού φωτισμένη με βοήθησε πολύ·έγραφε κι ο πατέρας·δικασμένος στον εμφύλιο·δις εις θάνατον.Υπέγραψε·βγήκε.Επέζησε·είμαι από DNA αριστερός, αλλά ποτέ οργανωμένος.

Φαίνεται αυτό και στη δουλειά μου·κι ίσως εξηγεί γιατί το περιθώριο-κι όχι μόνο-μ’εμπιστεύεται·μυρίζουνε πώς αγαπώ βασανισμένους·ατσαλάκωτους,καθόλου·άσκησα στην αρχή της καριέρας μου(Στο Δαφνί,ειδικευόμενος)την Αντι-Ψυχιατρική,όπως την όρισε ο Λαίγκ·που γύμνωσε απ’την εξουσία της ποδιάς τον γιατρό·άσκησα συμβιωτική Ψυχιατρική·ανέπτυξα ενσυναίσθηση·ν’ακούω·να δέχομαι τον άλλον όπως είναι·στον Ψυχίατρο πληρώνεις για τ’αυτί του,βασικά·ίσως γι’αυτό έκανα φίλους ασθενείς(κρατώντας και τον τελευταίο στα πάρτυ που έδινε τα βράδυα στο ιατρείο.)

Ο δόκτορ Ψ.  κι ο μαύρος ήλιος

…Ευτυχισμένοι έρωτες δεν υπάρχουν,είπε ο δόκτορ·οι μεγάλοι έρωτες…εξαρχής καταδικασμένοι·τον έρωτα τον ψάχνουμε συνέχεια·έρως σημαίνει αυτογνωσία,όπως το έθετε ο Πλάτων·υπέρβαση εαυτού·ο μόνος τρόπος να υπερβείς τον εαυτό(ένας άλλος ίσως είναι τα ναρκωτικά·απαίσιος όρος,δεν σημαίνει τίποτα·όμως πολλοί ναρκομανείς ψάχνουν το απόλυτο-αλλά βρίσκουν την απώλεια).

Κι ο φόβος της απώλειας, είναι ο φόβος του θανάτου κατά βάθος·αντίδοτο στο άγχος της απώλειας-να μοιράζεσαι·ότι έχεις κι ότι είσαι·το’χω κάνει..μοίρασα κάποτε ότι είχα και δεν είχα·έτσι ξεπέρασα το άγχος της απώλειας-του θανάτου.

Ο έρως λοιπόν δεν μένει, μα η φιλία…υπεράνω όλων·πάνω από συγγένεια,έρωτα·ότι πιο σημαντικό·έχω πολλούς και καλούς φίλους·γινόμαστε αυτό που γινόμαστε χάρις στους φίλους μας·ανεξάρτητα αν θα διαψευστούμε στις φιλίες μας·το τραγουδάει τόσο ωραία ο Joe Kocker, στο with a little help from my friends·κλασσικό άσμα των Μπήτλς.

Αλλά το πιο καλό το’πε ο  γιατρός στο τέλος·για τον μαύρο τον σκύλο.

…Η κατάθλιψη είναι η ευγενής νόσος, είπε·ο μαύρος ήλιος κατά Κρίστεβα,που πράους,ήρεμους,ταπεινούς,όχι επιθετικούς μας κάνει·προσθέτει σοφία στον άνθρωπο·αν τώρα γίνει κι ενεργητική η κατάθλιψη,τότε..κερδίζουμε την παρουσία μας στον κόσμο.

Κατάθλιψη·το σύντονο συναίσθημα-που αντιστοιχεί στο σήμερα·μπρός στην μιζέρια και στην φρίκη,στην αισθητική,οικονομική φρίκη του κόσμου,πως μπορώ να’μαι χαρούμενος;δεν μπορώ-κι ωστόσο δεν το βάζω κάτω·το παλεύω.

…Είπαμε κι άλλα με τον δόκτορα·για τους αλκοολικούς-έχει νοσηλεύσει ουκ ολίγους κι είναι στο 99 τοις εκατό καταθλιπτικοί·που πίνουν γι’αυτοίαση-ενώ οι τοξικομανείς είναι σε μανία,σε έξαρση,αναζήτηση του απόλυτου.

…Είπαμε ακόμα για τους άντρες που-αλίμονο!-γερνάνε με κοντά παντελονάκια·ασπρίζουν,μα χωρίς να μεγαλώσουν·αφου δεν υπάρχουν πατρικές φιγούρες πια και παραδείγματα προς μίμηση·πρέπει ν’ανακαλύψουμε καινούργιες·αλλά πως,σ’έναν πολιτισμό που ασύστολα νεάζει;

Μ’ας κλείσω εδώ· με δυο στίχους έξοχους (πάλι του Κωσταβάρα) που πιστεύω συνοψίζουν έργο-ιδέες του.

Στο βάθος δεν έκανα τίποτ’άλλο
παρά να μιλώ για το αίμα μου
γιατί τι θα’ταν η χαρά
δίχως αγρύπνια,δίχως μάχη,δίχως παίδεμα;

Υ.Γ. Ο τίτλος, εμπνευσμένος απ’τον Άμλετ της Σελήνης· έχουν κοινά με Άμλετ,θαρρώ·κατάθλιψη ευγενής, έρως θανάτου,αγώνας εξιλέωσης· έτσι έβαλα ο Σωτήρης της Σελήνης-που

Όλα τα λόγια των τρελλών
που’ ταν δικά μας λόγια
τα μάγευε με φάρμακα
στην άσωτη σιωπή..

odos-panos20.5.16
©Γιώργος Χρηστέας, προδημοσίευση από το περιοδικό Οδός Πανός τχ.171 Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2016

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε