Μισέλ Ουελμπέκ, Σερατονίνη

Μετάφραση Γιώργος Καράμπελας, εκδόσεις Εστία

Παρουσίαση
Η Σεροτονίνη (από το όνομα μιας ευφορικής ορμόνης) διασχίζει μια Γαλλία που αναμασά τις παραδόσεις της, τυποποιεί τις πόλεις της και καταστρέφει τις εξοχές της φέρνοντας τους ανθρώπους στα όριά τους. Ο μεσήλικας πρωταγωνιστής, ένας γεωργικός μηχανικός, αφηγείται όλη τη ζωή του, τη φιλία του μ’ έναν αριστοκράτη γεωργό (αξέχαστο μυθιστορηματικό ήρωα και ανεστραμμένο είδωλο του πρωταγωνιστή), την αποτυχία των ιδανικών της νιότης τους, τη χαμένη του λίμπιντο, την ίσως παράλογη ελπίδα του να ξαναβρεί έναν χαμένο έρωτα.
Το μυθιστόρημα θεωρήθηκε «προφητικό» -συμβαίνει συχνά με τα βιβλία του Ουελμπέκ- καθώς περιγράφει συγκλονιστικά την οργή των Γάλλων αγροτο-κτηνοτρόφων που οδηγούνται στην αυτοκτονία αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και την παγκοσμιοποιημένη ελεύθερη αγορά.
Ένα μυθιστόρημα για την ερήμωση ενός κόσμου χωρίς καλοσύνη, χωρίς αλληλεγγύη, του οποίου οι μεταλλάξεις έχουν γίνει ανεξέλεγκτες. Κι επίσης ένα μυθιστόρημα για την ενοχή και τη μεταμέλεια. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

*
Μια κρίση του Αλέξανδρου Ζωγραφάκη στη Καθημερινή:

Ο μηδενιστής άθεος Φλοράν, η αγάπη και ο Θεός

Το τελευταίο και πολυαναμενόμενο βιβλίο του Μισέλ Ουελμπέκ, ενώ διαβάζεται απνευστί, αρχικά σε αφήνει ανικανοποίητο. Κρύβει όμως μια έκπληξη. Ο Ουελμπέκ έχει φροντίσει να πλάσει ξανά έναν τυπικό ουελμπεκικό ήρωα που μοιάζει να μην έχει να προσφέρει τίποτα διαφορετικό από τους προκατόχους του. Μεσήλικας, σεξιστής, κυνικός, μισαλλόδοξος, αναλώνεται σε αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα: να ομφαλοσκοπεί.

Ο Φλοραν-Κλοντ Λαμπρούστ χαρακτηρίζεται από την παντελή αδυναμία του να ενσωματώσει τον εύφλεκτο πόθο τού έρωτα στη βραδυφλεγή επικράτεια της αγάπης. Είναι πολύ εύκολο να διαβάσει κάποιος στο βιβλίο, από κεκτημένη ταχύτητα, μια χλιαρή σούπα των προηγούμενων μυθιστορημάτων του συγγραφέα. Και μάλιστα, η πολιτική χροιά που έχει προσδώσει ο συγγραφέας στο βιβλίο του συντείνει στην παρεξήγηση αυτή. Διατείνομαι όμως ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Ο Ουελμπέκ έχει τραβήξει στο παρελθόν και την προσοχή του Σταύρου Ζουμπουλάκη για λόγους που ίσως άπτονται και της αθεΐας του συγγραφέα (εφημ. «Η Καθημερινή», 12.11.2000 / «Υπό το φως του μυθιστορήματος», εκδ. Πόλις, 2015). Ο Ζουμπουλάκης δεν πιστεύει ούτε για μία στιγμή ότι υπάρχει κάποιο ψήγμα αλήθειας μέσα στα πιστεύω των ηρώων του Ουελμπέκ και ούτε τον ενδιαφέρει αν τελικά και ο ίδιος ο συγγραφέας τα ασπάζεται. Αυτό που σκανδαλίζει τον Ζουμπουλάκη είναι ότι θεωρεί πως πολλοί αναγνώστες δύνανται να θυματοποιηθούν από τον διαπρύσιο, παραληρηματικό λόγο των ουελμπεκικών ηρώων. Ετσι, μπαίνει στον κόπο να καταδείξει όχι απλώς τη μυθιστορηματική και μόνον υφή των λόγων τους, αλλά και να υπογραμμίσει τα αδιέξοδα της κοσμοαντίληψής τους. Στο παρόν βιβλίο όμως υπάρχει κάτι διαφορετικό.

Ο Ουελμπέκ χαρακτηρίζεται από μια αποστροφή προς το παρελθόν και το παρόν. Το παρελθόν και το παρόν είναι για εκείνον, για τους ήρωές του δηλαδή, το πεδίο των αποτυχιών τους. «Το παρελθόν μου είναι όλα όσα απέτυχα να είμαι», λέει ο Φερνάντο Πεσόα στο «Βιβλίο της ανησυχίας», και τα λόγια αυτά θα μπορούσε να τα έχει ξεστομίσει κάθε ουελμπεκικός ήρωας που έχουμε συναντήσει. Σε αντίθεση όμως με το παρελθόν και το παρόν, το μέλλον στέκεται σε περίοπτη θέση στο ουελμπεκικό σύμπαν. Τόσο «Τα στοιχειώδη σωματίδια» όσο και «Η δυνατότητα ενός νησιού» στρέφουν την προσοχή τους προς αυτά που έπονται για το είδος μας – πάντα μέσα από τα επιτεύγματα της επιστήμης.

Τα μυθιστορήματα του Ουελμπέκ διαβλέπουν σε μια «ευγονική ουτοπία». Ουτοπία, στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιείται η υπέρβαση των περισσότερων δεινών που μαστίζουν σήμερα την ανθρωπότητα. Ούτε λίγο ούτε πολύ, η υπέρβαση αυτή, μας λέει ο Ουελμπέκ, θα επιτευχθεί μέσω μιας ασεξουαλικής διαδικασίας αναπαραγωγής που «[…] θα σημάνει το τέλος του μίσους και του πόνου και την απαρχή της αδελφικότητας και της καθολικής συμφιλίωσης», εξηγεί ο Ζουμπουλάκης («Υπό το φως του μυθιστορήματος», σ. 177).

Συνέχεια της ανάγνωσης >→