«Παιδεία θεατρική εστίν» της Μαρίας Πανούτσου, 10 επί 10 και πλέον χρόνια, παρέα με το θέατρο

© Martine Franck/Magnum Photos

To Θέατρο και η σχέση του με τις άλλες τέχνες

Τρίτο μέρος

Το θέατρο  ανήκει στο καιρό του. Είναι ο καθρέπτης της εποχής που γράφτηκε. Ένας διασκεδαστικό τρόπος, να μελετήσεις ιστορία, είναι να περιδιαβάσεις  το θέατρο σε διάφορες ιστορικές περιόδους. Σήμερα  το θέατρο  εκφράζει  και πάλι  την εποχή του και κάθε προσπάθεια  διατήρησης μια  άλλης αισθητικής και ηθικής, είναι μάταιη. Το σύγχρονο θέατρο  δεν έχει ξεκάθαρη ταυτότητα όπως  δεν είναι τίποτα ξεκάθαρο στον σύγχρονο κόσμο. Βρισκόμαστε  στο τέλος  και στην αρχή  νέων καταστάσεων που διαμορφώνεται χωρίς να έχουμε κάτι συγκεκριμένο για το που οδηγείται ο άνθρωπος. έτσι και το θέατρο παρουσιάζει μια πολυμορφία.

Στην Αρχαία Ελληνική τραγωδία   στο θρησκευτικό θέατρο στον Σαίξπηρ στο μεταθέατρο στο χοροθέατρο  βλέπουμε καθαρά   την συνύπαρξη  όλων των τεχνών σε μια ενιαία μορφή Σήμερα θα  ήθελα να αναφερθώ  στις εικόνες που μας έρχονται  στο μυαλό όταν αναφερόμαστε στον Σαίξπηρ. Εικόνες του  16ου και 17 αιώνα  με το ένδυμα,  την μουσική με κινήσεις, τις  στάσεις, τα ήθη και τα έθιμα που τόσο ανάγλυφα παρουσιάζονται  στα έργα του  Σαίξπηρ και που έδωσαν το ερέθισμα  για την παραγωγή έργου καλλιτεχνικού μας βεβαιώνουν  την παρουσία  όλων των τεχνών σε ένα αποκαλυπτικό παιχνίδι ζωής και θανάτου που υπήρξε το θέατρο εκείνες τις εποχές. Η   Commedia dell’arte η λαϊκή όψη  του θεάτρου είναι μια άλλη διάσταση της  σημερινής επιθεώρησης,  του   Αμερικανικού μιούζικαλ, το  καμπαρέ του μεσοπολέμου  ακόμη και της Όπερας. Όλα τα ειδή του θεάτρου από το πιο λαϊκό μέχρι το πιο περίτεχνο περισώζουν αυτό το χαρακτηριστικό,  την ένωση όλων των τεχνών. Η μουσική,   η εικόνα,    το περιβάλλον της σκηνής  σκηνογραφία- και μέσα σε όλο αυτά, ο ηθοποιός,  μικρός  αλλά θαυματουργός, να μεταμορφώνεται και  να διευθύνει ήλο το σύνολο.   Ο Σαίξπηρ στα σονέτα του  είναι μόνος και ελεύθερος να καλλιεργεί την ποίηση στα θεατρικά του έργα. Το έργο του στηρίζεται  στο μέτρο όπως ακριβώς  το έργο των Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αισχύλου.

Στα έργα  του Ίψεν του Στρίνμπεργκ  έχουμε μια επανάσταση. Η ψυχολογία    καθορίζει τα έργα της περιόδου αυτής. Άδω έχουμε ένα θέατρο του λόγου. Η αυτοκρατορία  του ατόμου  των συναισθημάτων του η αυτοκρατορία του ηθοποιού. Εισερχόμαστε στην σύγχρονη εποχή. Εδώ η μοίρα καθορίζεται από  επιχειρήματα  και η ανυπαρξία επιχειρημάτων  καραδοκεί  Οι δημιουργίες θεατρικού έργου εκείνης της περιόδου 19 αιώνας   έχουν μια μεγάλη καλλιέργεια στις τέχνες αλλά το έργο τους επικεντρώνεται στην ανθρωπινή συμπεριφορά και επιλογές, με ένα πολύ ρεαλιστικό τρόπο που αποκλείουν κάθε  επίδραση  τέχνης εκτός από την σκέψη  τον λόγο και κυρίως το επιχείρημα σαν μια ανακάλυψη  τρομακτική   για την επιβίωση του άνθρωπο.

Αν μελετήσουμε ξεχωριστά  την κάθε τέχνη έστω και σε ένα πρωταρχικό στάδιο θα δούμε την σχέση  όλων των τεχνών μεταξύ τους. Η δική μου εμπειρία είναι ένα μικρό παράδειγμα. Σπούδασα κεραμική ζωγραφική  μουσική φωτογραφία χορό  και δεν έμεινα στην σπουδή του λόγου. Τι είναι η ερμηνεία  ενός κειμένου παρά εικόνες μουσική,   κίνηση.   Οι αισθήσεις μας όπως  τις όρισε  ο Αριστοτέλης   είναι   ακοή, όσφρηση, όραση, γεύση, αφή.  Με  αυτές και άλλες ακόμη αντιδράσεις   του σώματος μας   στο περιβάλλον   διαμορφώνουμε   την δική μας   οντότητα  και το θέατρο  έρχεται να διεισδύσει   σε κάθε τι δικό μας και κάθε τι παγκόσμιο. Τώρα αν  και  η εποχή μας  προσπαθεί να  ισοπεδώσει τις διαφορετικότητες,    τα δακτυλικά μας αποτυπώματα αντιστέκονται και το θέατρο αγωνιά για να ξεφύγει από μια διαδικασία ισοπέδωσης. Στην προσπάθεια αυτή  έχει χάσει πολλά από τις αρχικές του δεξιότητες όμως  η τέχνη σε κάθε της μορφή  δίνει τον αγώνα της για   επιβίωση Το αν θα ξαναγίνουν ένα οι τέχνες  μέσα από το θέατρο     αυτό είναι κάτι που θα το δούμε και το  επιθυμούμε να γίνει. Αναφορά  στην Παραστάσεις του ‘Θεάτρου του Ήλιου’  (Le Théâtre du Soleil ) της Ariane Mnouchkine και το θέατρο του Augusto Boal, (Theatre of the Oppressed) που είναι  χαρακτηριστικά  παραδείγματα μιας κλασικής  φόρμας   αναζήτησης  της αλήθειας στο θέατρο. Αν και διαφέρουν τόσο πολύ τα δυο αυτά θέατρα στην φόρμα  και στο περιεχόμενο καθώς  και οι δημιουργοί τους,  περιέχουν όλη την ιστορία  του θεάτρου με την κλασική της  έννοια. Και  στα δυο αυτά σχήματα  η μουσική παίζει πρωταρχικό ρόλο και η αισθητική  επίσης διαμορφώνει και ολοκληρώνει   τα μηνύματα που  φέρουν τα κείμενα.

https://www.youtube.com/watch?reload=9&v=nYN_N0Lk29U (Theatre of the Oppressed)
https://www.youtube.com/watch?v=fjPiUNbyVsM  (Le Théâtre du Soleil )

Συνεχίζεται >>>

Διαβάστε ὀλα κείμενα της Μαρίας Πανούτσου →