Κατηγορία: critique

Σκυλίσια Ψυχή του Αύγουστου Κορτώ ―από την Μαρία Ιωαννίδου

24/12/2021

Αύγουστος Κορτώ, Σκυλίσια Ψυχή. Εκδόσεις Πατάκη 2018.

Όταν στις δεκαετίες ΄60 κι ‘70, επιστρέφοντας από το κινηματογράφο, οι γυναίκες του σπιτιού χαρακτήριζαν με λάμψη στα μάτια, ένα έργο “πλούσιο” εννοούσαν ότι είχαν θαυμάσει λαμπερά κοστούμια, σκηνικά ακόμα και  περισπούδαστες κομμώσεις. Η ζωή τους μάλιστα άλλαζε για λίγο καθώς επιστράτευαν ράφτρες, κομμώτριες και επιπλοποιούς προκειμένου να αναπαράγουν το μεγαλείο.

Στη Σκυλίσια Ψυχή ο Κορτώ επιστρατεύει τον ατομικό του πλούτο, την ευαισθησία και την οξεία παρατηρητικότητα,  προκειμένου να ζωντανέψει το κεντρικό μύθο. Οι εμπειρίες από τα ταξίδια του,  από τη πρώτη αίσθηση πτήσης αεροπλάνου ως τη θητεία σε νοσηλευτικά ιδρύματα, από τις γνώσεις της ιατρικής ως τη λυτρωτική εμπειρία της ψυχανάλυσης και τον γονεϊκό ρόλο που αναλαμβάνουν όσοι διαθέτουν αξόδευτο στοκ αγάπης, μπαίνουν στο χαρτί για να πλαισιώσουν την ιστορία που διηγείται.

Συνεχίστε την ανάγνωση του «Σκυλίσια Ψυχή του Αύγουστου Κορτώ ―από την Μαρία Ιωαννίδου»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Όλγκα Τοκάρτσουκ, Πλάνητες

20/12/2021

Όλγκα Τοκάρτσουκ, «Πλάνητες». Μυθιστόρημα. Μετάφραση απ’ τα πολωνέζικα Αλεξάνδρα Ιωαννίδου. [Επίμετρο: η διάλεξη της συγγραφέως κατά την παραλαβή του Νόμπελ. Πλείστοι χάρτες εντός κειμένου].  Καστανιώτης, α΄ έκδοση Αθήνα 2020.

Σε συνενοχή με τον/ην αναγνώστη/ώστρια  αναπτύσσει το έργο της η συγγραφέας: εγώ το αποκαλώ «μυθιστόρημα» κι εσύ παριστάνεις ότι συμφωνείς.

Όχι λοιπόν συμβατικό «μυθιστόρημα», μα ένας γοητευτικότατος αχταρμάς από ποικίλα ετερόκλητα στοιχεία, «αληθινά», «μυθοπλαστικά» και μικτά, τα περισσότερα από τα οποία –όχι όλα!–  έχουν να κάνουν με ταξίδια και περιπλάνηση, κυριολεκτικά ή μεταφορικά (ψυχολογικοί συνειρμοί). Μερικά συστατικά:  ο συχνός κ. Κουνίτσκι, Αθήνα, θαυματοφυλάκια, ανατομία, ελληνικός «καιρός», τρένα, «άγια» λείψανα. Ευκαιρία να μάθετε και τo διπλό λατινικό  «itinerarium». Προσοχή: δεν πρόκειται για ταξιδιωτική λογοτεχνία.

΄Οπως πάντα, τα ελληνικά της μεταφράστριας επαρκέστατα. Βιβλίο δεμένο και κουβερτωμένο, στη γνωστή καλή σειρά του εκδότη.

(Λέξεις 100)

❀

Τα «ποιήματα της Αυστραλίας» του Μιχάλη Πιερή

10/12/2021
Photo: Athens Review of Books

Νοσταλγία και επιθυμία του «ανήκειν»

Από την ©Πατρίσια Κόκκορη
Από τα 45 ποιήματα της δίγλωσσης ποιητικής συλλογής του Μιχάλη Πιερή AUSTRALIA: και άλλα ποιήματα (1978-2004), τα 22 ποιήματα του πρώτου μέρους (τά τῆς Αὐστραλίας, 1978-1980, 1990, 1992, 2010) αντικατοπτρίζουν την εμπειρία ενός ευαίσθητου ταξιδιώτη και εγγράμματου «μετανάστη».[1] Ενώ η ποίησή του μοιάζει να εστιάζει αποκλειστικά στην ιδιωτική ζωή, σε μια δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε ότι συγχρόνως οι αφηγήσεις παραπέμπουν και σε συλλογικά βιώματα των ξενιτεμένων Ελλήνων. Παρότι μέσα από τις περσόνες του ο ποιητής συνήθως αυτοβιογραφείται, η αίσθηση του ξεριζωμού, οι τραυματικές αλλά και οι εξιδανικευμένες μνήμες από την πατρίδα και η ανεκπλήρωτη επιθυμία του «ανήκειν» συμπτύσσονται σε μνείες, αναφορές-θραύσματα, με αφηγηματική παραστατικότητα και με πυκνώσεις που παραπέμπουν στην ιδιότητά του τού μελετητή του Καβάφη. Έτσι, ο μελαγχολικός τόνος δηλώνει υπαινικτικά επίπονα συναισθήματα που σχετίζονται με τα θεματικά μοτίβα τα οποία απεικονίζουν όψεις της οικουμενικής εμπειρίας της μετανάστευσης. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Τα «ποιήματα της Αυστραλίας» του Μιχάλη Πιερή»

Ζωή Κατσιαμπούρα. Οδός Άνω Κάτω ―από την Χρύσα Ευστ. Αλεξοπούλου

06/12/2021

Ζωή Κατσιαμπούρα, Οδός Άνω Κάτω, εκδόσεις Νίκας, Αθήνα 2021, σ. 142

«Άνω κάτω οι δρόμοι μας και ας τους ονειρευόμαστε ίσιους και καλοστρωμένους»

Στο βιβλίο αυτό με τον τίτλο Οδός ΑΝΩ ΚΑΤΩ η Ζωή Κατσιαμπούρα συναρμόζει σαράντα «ιστορίες», όπως η ίδια  τις ονομάζει, με κοινή πρώτη ύλη τα καθημερινά κι ανθρώπινα. Πρόκειται για το τρίτο βιβλίο που μας παραδίδει η συγγραφέας μετά τις Ιστορίες της Μανιάς και το Μαθαίνεται η ζωή;.

Μικρής φόρμας αφηγηματικά κείμενα ξεκινούν συνήθως ανάλαφρα, περιγραφικά, διαδραματίζονται σε τόπους γνώριμους – από τη Τζια, τα μέρη της Λέσβου ή την Καστοριά και φθάνουν μέχρι της Αθήνας τις γειτονιές, τα «στενορύμια» της Θεσσαλονίκης, τα κατεχόμενα της Κύπρου ή τη μακρινή μας γαλλική Σαρτρ και την καιόμενη NotreDame. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Ζωή Κατσιαμπούρα. Οδός Άνω Κάτω ―από την Χρύσα Ευστ. Αλεξοπούλου»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: Χαν Γκανγκ, «Η χορτοφάγος»

01/12/2021

Χαν Γκανγκ,  Η χορτοφάγος.  Μυθιστόρημα. Μετάφραση Αμαλία Τζιώτη από τα κορεάτικα. Επίμετρο της συγγραφέως. Αθήνα 2020, Καστανιώτης.

Στη Νότια Κορέα των αρχών του 21ου αιώνα, η νεαρή, παντρεμένη, άτεκνη, ευκαιριακά εργαζόμενη νοικοκυρά ΓιόνγκΧιε δηλώνει ότι δε θα ξαναφάει κρέας, δε θα ξαναφορέσει σουτιέν και θα ζήσει «σα φυτό». Αφυδατώνεται συνέχεια, επικοινωνεί όλο και λιγότερο και, τελικά,  κλείνεται σε ψυχιατρική κλινική.

Τρία μονάχα, εξαιρετικά εκτεταμένα κεφάλαια. Πρώτο: πρωτοπρόσωπη αφήγηση από τη σκοπιά του συζύγου και παρεμβαλλόμενες σκέψεις της ΓιόνγκΧιε. Δεύτερο: τριτοπρόσωπη, με «πρωταγωνιστή» τον κουνιάδο της. Τρίτο: το ίδιο,  με «πρωταγωνίστρια» την αδερφή της και την ψυχιατρική κλινική.

Το τέλος, αρκετά ανοιχτό, ανεβάζει κι άλλο το πρωτότυπο, βραβευμένο με Μπούκερ βιβλίο, που δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Λαμπρό.

(99 λέξεις)

❀

Γωγώ Πονηράκου, Έξζιτ ―Από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

22/11/2021

Γωγώ Πονηράκου, Έξζιτ, εκδόσεις (poema..), Κορώνη Μεσσηνίας 2021

Υπαινικτική  απόδραση
«Τις πιο οριστικές αλήθειες / τις μοιράζομαι με ξένους, / γιατί / ευθύβολα μάτια και / θαρρετά αυτιά / Μετά μετανιώνω, / έγιναν αμέσως / δικοί μου / – Σαν / τους φόβους – / Αλλά, / για λίγο, / όσο έμοιαζαν ερευνητές, / που παρατηρούν / το άγνωστο πλάσμα, / μπόρεσα να πω / το ακριβές που είχα στο μυαλό μου / και να το φτύσω / στο κέντρο της παλάμης / σαν μπουκιά που μου / κάθησε / στον λαιμό.»

Η Γωγώ Πονηράκου εμφανίζεται με την πρώτη της ποιητική συλλογή, με τον ιδιαίτερο αγγλόφωνο τίτλο Έξζιτ, που σε ελληνική μετάφραση σηματοδοτεί την έξοδο. Και είναι αλήθεια, πως η ανάγνωση της ποίησης της Πονηράκου οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα αναπόδραστο τέλος που εμφορείται, ωστόσο, από τον πόθο του ποιητικού υποκειμένου, να αναγεννηθεί, ως φοίνικας από τις στάχτες του. […] «Τη μαγιάτικη μέρα που/ ξαναγεννήθηκα κανείς σας δεν αγκάλιασε/το νέο πλάσμα, από εξαιρετική άγνοια,/βολική θαλπωρή και μαραμένη υποκρισία./Εμείς παρόντες γιορτάσαμε τη γέννησή μου/με λίγα τσιγάρα, καφέ και κινέζικο φαγητό…», Υπερεαλιστική αφήγηση, αντίστοιχες εικόνες και ζωηρές περιγραφές ντύνουν φωτογραφικά σχεδόν τους στίχους της ποιήτριας, καθώς η υπαρξιακή αναζήτηση εισβάλει στις κοινωνικές νόρμες και στηλιτεύει το αστικό τοπίο και την γκρίζα ακαμψία των κατοίκων του. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Γωγώ Πονηράκου, Έξζιτ ―Από την Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου»

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: «Ρεμπετολογικά ποικίλα. Έξι μελετήματα»

15/11/2021

Κώστας Βλησίδης, Ρεμπετολογικά ποικίλα. Έξι μελετήματα. Εκδόσεις του 21ου, Αθήνα 2021.

Κύριο γνώρισμα στην αξιοσημείωτη ρεμπετολογική πορεία του Βλησίδη παραμένει η έρευνα σε πρωτογενείς πηγές (ειδήσεις, αστυνομικές διατάξεις, νομικά κείμενα), ενίοτε αυτούσια παρατιθέμενες.

Πρωτοδημοσιευμένα στις «συλλογές» και ξαναδουλεμένα, εδώ υπάρχουν: λαϊκότροπα στιχουργήματα λογίων (Πάλλης, Μαλακάσης, Λαπαθιώτης, Βάρναλης κλπ, 1883 – 1932)· (προ)λεξικογραφική καταγραφή για τη λέξη «ρεμπέτης» και ομαδοποίηση των σχετικών ετυμολογικών ρευμάτων· ποικίλες  κατασχέσεις δίσκων, λογοκρισίες τραγουδιών κλπ με περιεχόμενο καταστροφές, «άσεμνο», αριστερό, αντιθρησκευτικό, χασικλίδικο κλπ (1931 – 1977)· η αντιρεμπέτικη πολεμική και ανάλογες απαιτήσεις των μουσικών σωματείων (1946 – 1965)· η «Ελικών – Ελληνική Φωνογραφία», το πρώτο ελληνικό εργοστάσιο δίσκων, προ «Κολούμπια»· έλεγχος δυο ελασσόνων αναφορών από την  «Αυτοβιογραφία» του Μάρκου Βαμβακάρη.

(Λέξεις 100)

❀

Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: «Ανθολογία [Άγγλων] ρομαντικών ποιητών. Δίγλωσση έκδοση»

08/11/2021

Ανθολογία ρομαντικών ποιητών. Δίγλωσση έκδοση. Μετάφραση Λένα Καλλέργη – Ευτυχία Παναγιώτου. Επιστημονική επιμέλεια – Εισαγωγή – Βιογραφικά Μαρία Σχοινά. Κέδρος, Αθήνα 2021.

Mπλέικ, Γουόρντσγουορθ, Κόλεριτζ, Μπάιρον, Σέλι και Κίιτς, ανθολογημένοι σε μια θαυμάσια, δεμένη έκδοση, με ευσύνοπτη εισαγωγή (να τι ήταν, δυο – δυόμιση αιώνες πριν, ο πρωτοπόρος ρομαντισμός), χρήσιμες υποσημειώσεις, σεμνά σημειώματα επιμελήτριας – μεταφραστριών, βιβλιογραφία, ταιριαστό εξώφυλλο.

Η ενότητα που αφορά τον κάθε δημιουργό αποτελείται από προσωπογραφία, βιογραφία, ποιήματα φυσικά, ελάχιστα βοηθητικά πεζά. Υπάρχουν εδώ διάσημα κομμάτια, όπως και άλλα, λιγότερο γνωστά. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Δημήτρης Φύσσας, ένα βιβλίο σε 100 λέξεις: «Ανθολογία [Άγγλων] ρομαντικών ποιητών. Δίγλωσση έκδοση»»