στάχτες

Περιεχόμενα τεύχους 139, Μάιος 2022

Κωνσταντίνος Λοΐζος, Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ – Μπορείς να ξεγελάσεις το σύστημα;

Διάλογος (Σπύρος Μοχονάς), Το μονοτονικό και η «λογική» του

Βίκτωρ Ουγκώ, Έκκληση προς τον Ρωσικό Στρατό. Μετάφραση-σχόλια: Βίκτωρ Ιβάνοβιτς

Ιωάννης Πολέμης, Ένας Έλληνας στην Ευρώπη της θρησκευτικής μεταρρύθμισης

Κουάμε Άντονι Άππια (Kwame Anthony Appiah), Αναζητώντας την ουτοπία

Τομπίας Μπλούμελ (Tobias Blümel), Η Υπόθεση Άλοϊς Μπρούνερ Συνεχίστε την ανάγνωση του «The Athens Review of Books τεύχος Μαΐου 2022 —κυκλοφορεί»

Γιὰ τοὺς νεκρούς μας
ἐμεῖς οἱ ζωντανοὶ
εἴμαστε σὰν τοὺς πεθαμένους·
μέσα στὴ μνήμη τους
οὔτ’ ἕνας ἦχος τῆς ζωῆς μας
δὲν δονεῖται, οὔτ’ ἕνα ἄγγιγμά μας,
μία δική μας μυρωδιὰ δὲν νιώθεται. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Κωνσταντῖνος Κ. Χατούπης, Ἄδειες μνῆμες»

Δημήτρης Σ. Δημηρούλης, Η Ανάγνωση του Ροΐδη, Ο Συγγραφέας ως Εξαίρεση. Εκδόσεις Gutenberg

1.

H σχέση του Ροΐδη με τα βιβλία, τις βιβλιοθήκες και την ανάγνωση είναι τρόπον τινά «ερωτική». Στη γραφή του εκβάλλει η «ηδονή» της εξάρτησής του από τον τυπωμένο λόγο, ενώ, παράλληλα, αναδεικνύεται μια εντυπωσιακή σοφιστική δεξιοσύνη που θα μπορούσε κανείς να την εκλάβει για υποκατάστατο άλλων ισχυρών ενορμήσεων. Σε όλη τη διάρκεια του βίου του αυτό που παραμένει αμετακίνητο είναι η περιπέτεια της ανάγνωσης, η οποία δεν είναι τίποτε άλλο παρά δίδυμη αδελφή της γραφής. Η ανάγνωση για τον Ροΐδη δεν είναι απλό διάβασμα αλλά ο μόνος τρόπος να κατανοεί τη γλώσσα του πραγματικού. Γι’ αυτό δεν μπορεί να γράψει χωρίς τα «δεκανίκια»^[1] ενός σύμπαντος γεμάτου τυπωμένες σελίδες. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Δημήτρης Σ. Δημηρούλης, Η Ανάγνωση του Ροΐδη, Ο Συγγραφέας ως Εξαίρεση [απόσπασμα]»

Denis Lacorne, Τα όρια της ανεκτικότητας. Οι αξίες του Διαφωτισμού και ο φανατισμός. Μετάφραση: Μαρία Παπαηλιάδη. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Παρουσίαση

Η σύγχρονη ιδέα της ανεκτικότητας απέναντι στις πεποιθήσεις και τις αντιλήψεις των άλλων ως στάση που συμβάλλει στο κοινό καλό εμφανίστηκε την εποχή του Διαφωτισμού, ύστερα από αιώνες θρησκευτικών πολέμων. Αφού την ανέπτυξαν μεγάλοι στοχαστές όπως ο Τζων Λοκ και ο Βολταίρος, κέρδισε σταδιακά έδαφος και ρίζωσε στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Ωστόσο, με την επανεμφάνιση του φανατισμού και της τρομοκρατίας, η θρησκευτική ανεκτικότητα αμφισβητείται πλέον ευθέως από μια φοβισμένη κοινή γνώμη.

Ο Denis Lacorne εξετάζει την εμφάνιση και την εξέλιξη της νεωτερικής ιδέας της ανεκτικότητας καλώντας μας να αναστοχαστούμε πώς πρέπει να αντιδράσουμε στις σύγχρονες προκλήσεις. Δίνει μάλιστα στη μελέτη του έναν ευρύ χρονικό ορίζοντα, εξετάζοντας ακόμα και προνεωτερικές όψεις της, όπως η «ανεκτικότητα» των Οθωμανών και της Βενετικής Δημοκρατίας, για να φτάσει μέχρι την απαγόρευση της μπούρκας στη Γαλλία και στα κινήματα της λευκής υπεροχής στις ΗΠΑ τον 21ο αιώνα. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Denis Lacorne, Τα όρια της ανεκτικότητας ―[απόσπασμα]»

Μάριος Χάκκας (1931 – 5 Ιουλίου 1972)

Τώρα που έκανα τα πνευμόνια μου μαύρα καπνίζοντας παλιοτσίγαρα το ’να πάνω στο άλλο. Mε την ίδια φωτιά, τη νεανική, πήγα κρεσέντο. Tώρα που ωρίμασα μαζί με το νεφρό μου που έσκασε καρπούζι στον ήλιο. Tώρα που το είδα χωρίς καμιά φρίκη ν’ ανοίγει τριαντάφυλλο, ούτε αίμα ούτε τίποτε, μόνο τρακ και φάνηκε ζαχαρωμένη ντομάτα. Kοβαλτιώθηκα, μπούχτισα, τσουρουφλίστηκα ολόκληρος. Mόλις τώρα φτάνω των δασκάλων την κόλαση. Όχι εξωτερικά, λέγοντας Pίλκε και Mπέκετ, μιμούμενος φράσεις τους, όχι. Ξεκινώντας από τη δική μου ζωή, λαχαίνω τις σκέψεις μου μες στα γραφτά τους κι αυτή ας πούμε η σύμπτωση με κάνει να χαίρομαι και να σκυλιάζω ταυτόχρονα. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Μάριος Χάκκας, «ό,τι γράψατε σεις σ’ ένα βιβλίο εγώ θα το περάσω σε μια μόνο σελίδα, σε μια μόνο φράση»»

Επανακυκλοφορεί: ―John Berger, Η εικόνα και το βλέμμα. Μετάφραση: Ειρήνη Σταματοπούλου. Εκδόσεις Μεταίχμιο

Λίγοι διαµόρφωσαν, και «παίδεψαν», τη σχέση μας με την εικόνα μέσα στον εικοστό αιώνα όσο ο Αγγλος συγγραφέας Τζον Μπέργκερ (1926-2017). Κριτικός τέχνης, μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος και ποιητής, ο Μπέργκερ έζησε πολλά χρόνια στη Γαλλία και ακολούθησε μια δική του πορεία στη σκέψη και τη γραφή. Το βιβλίο του, «Η εικόνα και το βλέμμα», θεωρείται κλασικό πλέον. Βασισμένο στην παλαιά, ομότιτλη εκπομπή του ΒΒC, το βιβλίο, συλλογή δοκιμίων πάνω στο πώς κοιτάμε έναν πίνακα, μια φωτογραφία, ένα σχέδιο κτλ., αντέχει ακόμα στον χρόνο με τρόπο θαυμαστό. Είχε κυκλοφορήσει το 1993 από τις εκδόσεις Γνώση, εξαντλήθηκε, επανεκδόθηκε από το Μεταίχμιο το 2011 σε νέα μετάφραση, εξαντλήθηκε και τώρα επανακυκλοφορεί από το Μεταίχμιο και πάλι, σε μετάφραση της Ειρήνης Σταματοπούλου. Σήμερα η «Κ» προδημοσιεύει χαρακτηριστικό απόσπασμα. [Ηλίας Μαγκλίνης]

✳︎

Προδημοσίευση

Η οπτική αντίληψη είναι εκείνη που καθορίζει τη θέση μας στον κόσμο που μας περιβάλλει· ερμηνεύουμε αυτόν τον κόσμο με λέξεις, αλλά οι λέξεις δεν μπορούν ποτέ να αναιρέσουν το γεγονός ότι περιβαλλόμαστε από αυτόν. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Η οπτική αντίληψη είναι εκείνη που καθορίζει τη θέση μας στον κόσμο που μας περιβάλλει»

I

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Δε βαρέθηκες,  Παπαφλέσσα,  να   παίζης  θέατρο;
[…]– Πηγαίνω να  πολεμήσω τον Μπραήμη! […]
– Πότε  πολέμησες,  για να πολεμήσεις τώρα;  […]
– Μην κουβεντιάζεις για σφάλματα. Δεν είναι ώρα.
[…]  λέω  να πάω  στου Πεδεμένου  ή στο Μανιάκι.
Μ.  ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ,  ΑΙΜΑ ΧΑΜΕΝΟ ΚΑΙ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟ

Κύριε Υπουργέ των Εσωτερικών,
εύπλαστος λέξη στην Ελλάδα η εξουσία·
ταιριάζει στην ουσία, στη φαντασία,
στην απραξία και στην ακολασία.

Αρχιμανδρίτα ή έστω Παπαφλέσσα,
δίγαμος λέξη στο Μοριά η εξουσία·
σύζυγος με την παλιγγενεσία,
σύζυγος και με την ασυδοσία. Συνεχίστε την ανάγνωση του «Νίκος Ι. Τζώρτζης, Του καιρού σου τιμητέα κι ατίμητη σύλληψη»