Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Η Φρίντα μετά από τόσα χρόνια [2015]

Αρχείο 6.1.2015

fav-3

Η γυναίκα που περνά
Στη σφαίρα του μύθου

Θεόφιλος Γκωτιέ

Η Φρίντα κράτησε καλά κρυμμένο το μυστικό της. Αυτές οι σπουδαίες, μεξικανικές φορεσιές διέσωσαν ακέραια τη θηλυκότητά της. Ολόκληρη η ιστορία του Μεξικού καρφιτσωμένη στα μαλλιά της και ένα γαλάζιο σπίτι γεμάτο απ΄τα γραφικά ειδώλια των Αζτέκων. Η Φρίντα λυπημένη στις γραμμές ενός τραίνου, η Φρίντα μ΄ανδρόγυνη εμφάνιση στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του προπολεμικού Μεξικού, η Φρίντα στην αγκαλιά του υπερασπιστή του μεξικανισμού. Η Φρίντα ανήμπορη, μ΄ένα διαλυμένο σώμα να ζωγραφίζει την ιστορία της ζωής της.

Στην πιο καθαρή της δημιουργία η Φρίντα μοιάζει τόσο μα τόσο βυζαντινή, με τα χέρια της τοποθετημένα σε μια υπόμνηση όλων εκείνων των επιρροών που συγκεντρώνονται στο ένστικτό της και κατακλύζουν την αισθητική, τη μεταφυσική εκείνη ηθική που χαρακτήρισε ολόκληρη την ανεξερεύνητη Αμερική. Είναι τόσο καθαρή η όψη σου Φρίντα, έτσι που να μπορεί κανείς να υποθέσει πως ολόκληρος ο κόσμος αποτελείται από αιρετικές Τσοκόντες με χέρια φιδιού και το ελαφίσιο σώμα που θα δηλώσει απερίφραστα τον πόνο σου μετά από τόσα χρόνια.

Η Φρίντα φέρει ατόφια τη μνήμη του Μεξικού. Με την φυσική της ομορφιά που απαντάνται σε πράγματα ξεχασμένα, παλαϊκά συνιστά το μυστικό, συνδετικό κρίκο για την ιστορία μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας. Αυτές οι σημαντικά ωραίες και υποβλητικές προσωπογραφίες, η επίκληση της πυκνότητας με την οποία σχηματίζεται το χρώμα προσδίδει ένα βάθος στις ζωγραφιές της. Μια διάσταση συναρπαστική, αμίμητη μ΄εκκωφαντικές σημάνσεις και συλλήψεις του πραγματικού που αποτέλεσαν ανέκαθεν την αισθητική και ψυχολογική φιλοδοξία του χρωστήρα της Φρίντα Κάλο. Ο τρόπος της Φρίντα είναι αφοπλιστικός και δεν συνδέεται με κανέναν προσδιορισμό εθνικής φύσεως, παρά με την ανάμνηση ενός αγέννητου παιδιού, μια ιδεολογία, μια γνήσια και συντριμένη γυναίκα με διαλυμένες ωοθήκες. Και έπειτα το χώμα, η πόλη, η φλέβα και τα χρώματα που διαμορφώνουν μια ολόκληρη και ατόφια σύνθεση, έξω και πέρα από το χρόνο, στα πρότυπα του δικού μας του Κωνσταντίνου Καβάφη, όταν αποκαθήλωνε τον άρρητο νόμο του χρόνου.

Η Φρίντα Κάλο όταν ποζάρει βρίσκεται πάντα στο κέντρο της λίμνης της σελήνης, επαληθεύοντας τ΄αρχαίο όνομα της πατρίδας της. Η ίδια εκτείνεται σ΄όλο τον καμβά και ακόμη σ΄ένα πεδίο που δεν είναι δυνατόν ν΄αποκατασταθεί με κανέναν χρωστήρα, με καμιά θεματική απ΄τις τόσες που συνθέτουν το λαμπρό της έργο. Οι αυτοπροσωπογραφίες της αφορούν εκείνη τη βρώμικη και καθημερινή ποίηση που μοιάζει στα λιγδιασμένα ρούχα μας, στα ταπεινωμένα μας σώματα, λεκιασμένη απ΄ άθλια συμπεριφορά μας, τις ρυτίδες, τα όνειρά μας, τα ξενύχτια. Ο Πάμπλο Νερούδα περιγράφει καλύτερα απ΄όλους τις ζωγραφιές της Φρίντα που διασώζεται σε τόσους και τόσους μουσαμάδες και ζει ακόμη τόσο.

Κάποτε θα χρειαστεί η βία για να ξεχάσουμε τις ζωγραφιές σου Φρίντα. Κάποτε, χωρίς τις δυο σου διαστάσεις ίσως να ΄χουμε σκοτωθεί. Δίχως χρώματα Φρίντα, δίχως τα χρώματα σου αγία Φρίντα την Ηνωμένων Πολιτειών του Μεξικού, θα ΄χαμε σκοτωθεί. Η Φρίντα είσαι το δέντρο και οι ρίζες.

©Απόστολος Θηβαίος
Frida Kahlo Photograph: Hulton Archive/Getty Images